ΚΩΣΤΑΣ ΠΟΡΦΥΡΗΣ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ 1650-1964

 

Κώστας Πορφύρης

Ζάκυνθος 1910- Αθήνα 14/5/1967

Κ. ΠΟΡΦΥΡΗ

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ 1650-1964

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ

Κ.Π.: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΟΛΟΓΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΩΚΕΑΝΙΣ» 1964 (Τ. ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ)

ΣΤΑΔΙΟΥ 48 ΑΘΗΝΑΙ. Σελίδες 640 Διαστάσεις 14Χ21, τιμή 40 ευρώ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Κ. ΠΟΡΦΥΡΗ «Ποιητική Ανθολογία» ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΙΚΟΥ Ι. ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ οδός Σταδίου 48. Τηλέφ. 238615 ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟΝ 1964, ΣΤΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΙΚΟΥ ΟΙΚΟΥ «20^Ος ΑΙΩΝΑΣ» ΟΔΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΙ ΚΟΛΩΝΟΥ 3. ΤΗΛ. 222-290 ΑΘΗΝΑΙ.

Την επιμέλεια της εκδόσεως είχε ο Κ. ΠΟΡΦΥΡΗΣ.

Την διόρθωσιν δοκιμίων είχε ο Τ. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ.

    «Η ποίηση ενός έθνους μοιάζει μ’ έναν απέραντο, πολύχρωμο κάμπο, όπου φυτρώνουνε λουλούδια και θάμνοι, κι’ εδώ κι’ εκεί υψώνουν κλαριά τους στον ουρανό θεόρατα δέντρα. Να ιδείς μόνο τα δέντρα, χάνεις το πανόραμα του λουλουδιασμένου κάμπου, να ιδείς μόνον τον κάμπο, χάνεις την ανάταση του δυνατού δέντρου. Κι’ έπειτα μην το ξεχνάμε τα ταπεινά λουλούδια γονιμοποίησαν το χώμα για να αντριέψει το μεγάλο δέντρο και το μεγάλο δέντρο, άπλωσε τα κλαριά του πάνω από το ταπεινό χορτάρι. Πρέπει λοιπόν να ιδείς τον κάμπο όπως είναι, σαν μια ενότητα, αλλιώς δεν τόνε βλέπεις. Να ισοπεδώσεις τον κάμπο είναι αφύσικο. Αφύσικο και παράλογο και αστείο είναι ν’ ανυψώσεις το χαμόμηλο και να το κάνεις πλατάνι.

   Μ’ αυτές τις σκέψεις ξεκίνησα όταν ανέλαβα να ετοιμάσω μιάν Ανθολογία της νεοελληνικής ποίησης, χρηστική και με ορισμένη έκταση. Έπρεπε να ιδώ, και να δώσω, όλον τον κάμπο, στο σύνολό του. Μα όσο εύκολο φαίνεται αυτό να το σκέφτεται κανείς, τόσο δύσκολο γίνεται όταν θελήσεις να το πραγματοποιήσεις. Πρώτα-πρώτα γιατί πέρ’ από την αντικειμενική ύπαρξη και φυσιογνωμία του κάμπου, υπάρχει και η υποκειμενική διάθεση όχι μόνο του ανθολόγου αλλά και του κάθε αναγνώστη ανθολογίας. Μπορεί για τέσσερις, πέντε, δέκα ίσως ποιητές, να μην υπάρχει πεδίο αμφισβήτησης-μα κι’ αυτό με πολλές επιφυλάξεις. Από κει και πέρα όμως ανοίγεται  τεράστιος χώρος για υποκειμενικές αξιολογήσεις και προτιμήσεις. Γιατί ο ανθολόγος να ιδεί έτσι κι’ όχι αλλιώς κάποιον αγαπημένο ποιητή; Γιατί στον άλλο να δώσει τόσα δικαιώματα; Μα ξέχωρα από τις δυσκολίες που προέρχονται από την υποκειμενική διάθεση και στάση αντίκρυ στο φαινόμενο της ποίησης γενικότερα και κάθε ποιητή ιδιαίτερα, υπάρχουν κι’ άλλες δυσκολίες που προέρχονται από ιστορικούς λόγους. Είναι ποιητές που δεν αντέχουν σε αυστηρότερα κριτήρια, κι’ όμως, δε μιάν ορισμένη στιγμή παίξανε κάποιον ειδικό, ρόλο, σταθήκανε ένας σταθμός, μια καμπή, ένα σημάδι στην πορεία του ποιητικού λόγου. Άλλοι που εκφράζουν έναν ολόκληρο κόσμο μιάν ολόκληρη νοοτροπία, ίσως μιάν εποχή. Μήπως ο ανθολόγος είναι υποχρεωμένος να τους προσέξει ιδιαίτερα; Υπάρχουν ακόμα κι’ άλλοι, που συνηθίσαμε να τους βλέπουμε σ’ όλες τις ανθολογίες νάχουν μιάν ορισμένη θέση. Μια καινούργια ανθολογία μπορεί ν’ αγνοήσει αυτή την προϊστορία ατιμωρητί; Κι’ ύστερα είναι και κάτι άλλο: από πού ξεκινάει ο κάμπος και που τελειώνει; Κι’ από τη μεριά κι’ από την άλλη τα όρια είναι ρευστά κι’ ο ανθολόγος οφείλει να στήσει τους φράχτες του και να χωρίσει- μα πόσοι δε θα ιδούν τους φράχτες αυθαίρετους και δεν θα νομίσουν πώς έπρεπε νάναι πιο εδώ ή πιο εκεί;

   Οφείλω να εξηγήσω με λίγα λόγια κι’ ως ένα σημείο να δικαιολογήσω τις λύσεις που έδωσα και τους τρόπους που χρησιμοποίησα για να ξεπεράσω τις εγγενείς με μιάν ανθολογία δυσκολίες.

   Και πρώτα-πρώτα πρέπει να πω ότι η Ανθολογία που παρουσιάζουμε σήμερα, είναι ανθολογία του έντεχνου λόγου, όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται. Κατά  συνέπεια αποκλείστηκε το Δημοτικό τραγούδι. Το Δημοτικό τραγούδι είναι ασφαλώς το θερμοκήπιο της προσωπικής ποίησης, μα ωστόσο αποτελεί μιάν ξεχωριστή περίπτωση: αν θελήσεις να το συμπεριλάβεις σε μια γενική ανθολογία ποίησης, δεν μπορείς παρά να το αδικήσεις μη δίνοντάς του τα ίδια τουλάχιστον δικαιώματα με την έντεχνη ποίηση. Μ’ αυτήν την έννοια και με τη σκέψη της έκδοσης μιάς χωριστής ανθολογίας δημοτικής ποίησης, περιοριστήκαμε στην προσωπική ποίηση.

   Το δεύτερο πρόβλημα που χρειάστηκε ν’ αντιμετωπιστεί ήταν των χρονικών ορίων: ξεκινώ από την κυπριακή και κρητική ποίηση του 16^ου και 17^ου αιώνα, γιατί πιστεύω πώς είναι ένα ορόσημο, που χωρίζει δυό εποχές και δύο κόσμους. Η κυπριακή και κρητική ποίηση, χωρίς νάχουν κόψει τους δεσμούς τους με το μεσαίωνα, είναι ωστόσο τα πρώτα βήματα του καινούργιου κόσμου. Όσο για το που έφτασα, εδώ δεν είχα και πολλά περιθώρια να διαλέξω: υπάρχουν νομικές διατάξεις που θέτουν φραγμό στη διάθεση του ανθολόγου και που μπορεί να τον υπερβεί μόνο ύστερα από συνεννόηση με τους ανθολογούμενους. Αυτό όμως γεννάει κιόλας τη σκέψη για έκδοση μιάς άλλης ανθολογίας νεότερων ποιητών.

   Με τα όρια μιάς χρηστικής ανθολογίας δημιουργούν ένα άλλο, τρομερά δύσκολο πρόβλημα: της επιλογής, όχι μόνο ποιημάτων αλλά και ποιητών. Και το κακό είναι πώς σ’ αυτήν την περίπτωση όσες εξηγήσεις και να δοθούν, ούτε πρόκειται να απαντήσουν στα ερωτήματα κι’ ο ανθολόγος δεν μπορεί να ξεφύγει την κατηγορία των υποκειμενικών προτιμήσεων. Και δυστυχώς την κατηγορία αυτή δεν πρόκειται να την ξεφύγει και για το ζήτημα της μεγαλύτερης ή μικρότερης προβολής του ένα ή του άλλου ποιητή. Για να δώσει μάν πειστική-όσο είναι δυνατό- απάντηση και στη μία και στην άλλη κατηγορία έπρεπε νάχει τη δυνατότητα να μιλεί για κάθε ειδική περίπτωση, να εξηγεί δηλαδή γιατί έδωσε τη μία ή την άλλη λύση σε κάθε ποιητή, πράγμα όμως, που είναι τελείως αδύνατο. Εφάρμοσε ωστόσο μια γενική αρχή που πιστεύει πώς ήταν προς το συμφέρον και της Ανθολογίας και των ποιητών: καλύτερα να κατηγορηθεί πώς έδωσε λίγο παρά πολύ. Μερικοί, ίσως και οι ίδιοι οι ποιητές, μπορεί να παραπονεθούν για τον λίγο χώρο που διατέθηκε γι’ αυτούς. Δεν ήταν ζήτημα προσωπικής συμπάθειας ή αντιπάθειας. Σ’ αυτό έπαιξε ρόλο κυρίως η ιδέα πώς ίσως η μεγαλύτερη έκταση θα ήτανε σε βάρος τους- και συνεπώς και σε βάρος και της Ανθολογίας. Από κει και πέρα ο ανθολόγος δε θέλησε να αγνοήσει τα δέντρα, δε θέλησε να ισοπεδώσει τον κάμπο. Το αν ο τρόπος που έγινε αυτό το πράγμα ανταποκρίνεται στη γενική αποδοχή, αυτό βέβαια είναι άλλο ζήτημα. Τέλος ο ανθολόγος δε μπόρεσε να αγνοήσει τον ιστορικό ρόλο και τη θέση που έχουν στη γενική συνείδηση μια σειρά ποιητές.

   Σε μια χρηστική Ανθολογία, όπως αυτή, θεωρήθηκε σκόπιμο να εσθούν οι ποιητές κατά αλφαβητική και όχι κατά χρονολογική σειρά. Μια χρηστική Ανθολογία έχει την έννοια πώς όποιαν ώρα έχεις διάθεση να θυμηθείς ένα ποίημα κάποιου αγαπημένου σου ποιητή, τραβάς από τη βιβλιοθήκη σου την ανθολογία, την ανοίγεις και βρίσκεις γρήγορα και χωρίς να ψάχνεις στα περιεχόμενα, αυτό που θέλεις. Αν θελήσεις να κάνεις φιλολογική μελέτη, δεν επιτρέπεται βέβαια να περιοριστείς σε μιάν Ανθολογία, όποια κι’ αν είναι αυτή και όπως κι’ αν είναι καταταγμένη.

    Προτιμήσαμε να δώσουμε ολόκληρα ποιήματα. Μόνο σε μερικές περιπτώσεις δώσαμε αποσπάσματα, οπότε προσθέσαμε αποσιωπητικά.

   Μ’ αυτές τις σκέψεις καταρτίστηκε αυτή η Ανθολογία. Ο αναγνώστης θα κρίνει αν πέτυχε ή όχι.

        ΚΩΣΤΑΣ  ΠΟΡΦΥΡΗΣ

Ομάδα Α

ΠΕΙΡΑΙΩΤΕΣ  ΠΟΙΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΗΤΡΙΕΣ

1., Μανώλης Αλεξίου (1907-1963), ΠΕΙΡΑΙΑΣ, σ.34

        Ο  ΛΟΓΙΣΤΗΣ

Ο λογιστής! Ειν’ ένα άτομο με δείγμα ωραίας γραφής,

που μονάχα με αισθήματα ζει καλλιγραφημένα.

Με το μειδίαμα πρόχειρο, καθώς βαστάει την πένα,

μοιάζει ρολόϊ ξεκούρντιστο, που δεν κυττάει κανείς.

Βαρυεστημένος κάποτε- σαράντα είναι χρονώ-

να υπάρχει πιά στον κόσμο αυτό χωρίς τη θέλησή του,

κάθεται ακόμη μια φορά με όλη την άνεσή του

και γράφει καλλιγραφικά μια λέξη: «αυτοχτονώ»!  

2., Στέλιος Γεράνης (ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, 1920-) ΠΕΙΡΑΙΑΣ, σ.113-114

3., Νίκος Καββαδίας (1919-) ΠΕΙΡΑΙΑΣ, σ.215-219

4. Αλέξανδρος Πάλλης (1852-1935) ΠΕΙΡΑΙΑΣ, σ. 416-417

5., Πάνος Σπάλας, ΠΕΙΡΑΙΑΣ, σ.568

Σημειώσεις:

-Ο ποιητής Μανώλης Αλεξίου δεν γεννήθηκε μόνο στον Πειραιά αλλά παρότι ολιγογράφος, αποτελεί αναπόσπαστο μέλος της Πειραικής Σχολής Λογοτεχνίας. Την περίοδο του Μεσοπολέμου εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή 1935 με τίτλο «Τοπία δίχως ουρανό» ενώ την δεύτερη, 25 χρόνια μετά το 1960 με τίτλο «Μουσική με σπασμένα πλήκτρα». Ποίηση με μοντερνιστικά χαρακτηριστικά και νεωτερικά στοιχεία τόσο στην θεματική της όσο και στην γλωσσική της αποτύπωση. Δεν είναι και τόσο γνωστός εντός της Πόλης μας.

-Στέλιος Γεράνης είναι το λογοτεχνικό ψευδώνυμο του γνωστού και αγαπητού μας ποιητή της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς Στέλιου Παναγιωτόπουλου. Γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά έζησε στον Πειραιά, κατοικούσε στο Φάληρο, και έφυγε από κοντά μας στις 3 Φεβρουαρίου του 1993. Φοίτησε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο ενώ εργάστηκε ως δημοσιογράφος, λογιστής και τελωνιακός. Ενεργό και δραστήριο μέλος για πολλές δεκαετίες στους πνευματικούς κύκλους του Πειραιά με σημαντικές παρεμβάσεις στα καλλιτεχνικά πράγματα της Πόλης μας. Ασχολήθηκε με την ποίηση, το δοκίμιο και την κριτική βιβλίου. Η ποίησή του διακρίνεται για τα ανθρωπιστικά χαρακτηριστικά της, την επιθυμία για παγκόσμια ειρήνη και κατάργηση των πολεμικών συρράξεων, συναδέλφωση των λαών. Έχει αποχρώσεις πολιτικών διαστάσεων δίχως να λείπουν και οι στιγμές των προσωπικών ατομικών του στιγμών και καταστάσεων. Υπήρξε μία αναγνωρίσιμη και αποδεκτή πνευματική φυσιογνωμία εντός και εκτός του Πειραιά. Την δίτομη έκδοση των ποιητικών Απάντων του που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «Σοκόλη» 1998 επιμελήθηκε ο καθηγητής Θεοδόσης Πυλαρινός. Ασχολήθηκε και με την συγγραφή μελετών όπως πχ. για τον Κώστα Καρυωτάκη. Ποιήματά του  μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες ενώ η «Εταιρεία Γραμμάτων και Τεχνών του Πειραιά» εξέδωσε βιβλιογραφία του. Βραβεύθηκε με το Β Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1975 και από το Ίδρυμα Ουράνη για την Ποίηση το 1992.

-Νίκος Καββαδίας, ο πασίγνωστος και αγαπητός μας ασυρματιστής ποιητής και μυθιστοριογράφος που θεωρείται Πειραιώτης. Γεννήθηκε στην Μακρινή Κίνα στην περιοχή του Χάρμπιν 11/1/1910 ή 1909 και έφυγε στις 10/2/1975 στην Αθήνα. Την ποίηση του Νίκου Καββαδία μελοποίησε με μεγάλη επιτυχία ο Θάνος Μικρούτσικος και τραγουδήθηκε από την Μαρίζα Κωχ και άλλους τραγουδιστές. Η εξωτική ατμόσφαιρα του λόγου του, η σκληρότητα των στίχων του αλλά και ο πηγαίος εσωτερικός λυρισμός του συν την δεξιοτεχνία του πεζού του λόγου, «Βάρδια» κατέστησαν το έργο του Μαρκόνι ποιητή τόσο γνωστό, όσο λίγων ελλήνων ποιητών και μάλιστα ναυτικών όπως είναι πχ. ο πειραιώτης Λευτέρης Μαρματσούρης ή ο ποιητής και φίλος του Γιώργου Σεφέρη ο Δημήτρης Αντωνίου με τα Χάϊ- Κου του.

-Ο Πειραιώτης Αλέξανδρος Πάλλης ο οποίος ασχολήθηκε με το εμπόριο και διέμεινε μόνιμα στην Αγγλία, μας είναι γνωστός κυρίως για τους αγωνιστικούς του αγώνες και μάχες υπέρ του Δημοτικισμού και του γλωσσικού ρεύματος της καθιέρωσης της Δημοτικής του Γιάννη Ψυχάρη, και του κύριου «προπαγανδιστικού» οργάνου του περιοδικού «Ο Νουμάς». Ακραίες οι απόψεις του Αλέξανδρου Πάλλη όπως τις διαβάζουμε στα ποιήματά του με τίτλο «Κούφια Καρύδια». Μετέφρασε την Ομηρική «Ιλιάδα» η οποία αν δεν κάνω λάθος μετά την μεταπολίτευση ήταν σχολικό εγχειρίδιο για τους μαθητές. Ο Αλέξανδρος Πάλλης μετέφρασε επίσης έλληνες τραγικούς ποιητές Σοφοκλή, Ευριπίδη, θεατρικό έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, τον φιλόσοφο Εμμανουήλ Κάντ κλπ. Ασχολήθηκε επίσης με την ταξιδιωτική λογοτεχνία και την παιδική ποίηση. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Λέκας Αρβανίτης. Βραβεύτηκε το 1923 με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών. Μέρος της αλληλογραφίας του κυκλοφόρησε στο εμπόριο καθώς και η βιβλιογραφία του.

-Ο Πάνος Σπάλας αν και γεννήθηκε στην Κυπαρισσία το 1909 και έφυγε το 1970, συνδέθηκε με την Πόλη μας και θεωρείται αναπόσπαστο πνευματικό μέλος της. Σταδιοδρόμησε εργασιακά ως υπάλληλος στο Υπουργείο Εργασίας και διέμενε στο πρώτο λιμάνι της χώρας. Ασχολήθηκε κυρίως με την κοινωνική ποίηση ενώ έγραψε και μικρές μελέτες για το εργατικό δημοτικό τραγούδι. Η βουκολικών τόνων ποίησή του διαθέτει συχνά εικόνες και καταστάσεις, στιγμές της πόλης του Πειραιά. Τιμήθηκε το 1965 με το Β Κρατικό Βραβείο Ποίησης.

    Όπως διαπιστώνουμε, η ποιητική και πεζογραφική κληρονομιά του Πειραιά είναι αρκετά σημαντική και ευρεία και φυσικά τιμημένη με διάφορα Βραβεία.

   Ομάδα Β

Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ

1., Μέλπω Αξιώτη (1905-), ΜΥΚΟΝΟ, σ.42-43

2., Ελένη Βακαλό (ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ), σ.46-50

          ΕΛΕΥΣΙΝΙΟΣ  ΥΜΝΟΣ

Έλα κοντά μας γιέ της βροχής

Σου υψώνομε στα χέρια τη λαχτάρα της Γης

Για σένα’

Πεσμένες κοντά στο μεγάλο βουερό της σώμα

Τη νύχτα

Ακούσαμε.

Μυστικά υπόγεια νερά κυλούσαν

Να σ’ ανταμώσουν την υπέρτατη ώρα

Κι’ ανασηκώνονταν στους αγκώνες της όλη η Γη

Καρτερώντας.

Σάλευαν βαριά

-Ζευγαρωμένος καρπός αχλαδιού-

Τα φουσκωμένα της στήθια.

Γιέ της βροχής

Η ανάσα σου έφτασε νοτερή

Ως τα δικά μας ρουθούνια

Σαν κυνηγετικά σκυλιά στηλώνομε τα μάτια

Θα φανείς από πέρα

Στα χέρια σου θα κρατάς ένα βούκινο

Και θ’ άρχεσαι  χορεύοντας γυμνός μεσ’ απ’ τα δέντρα

Έλα κοντά μας

Θα μας κρατήσεις χαμηλά στη ρίζα των μαλλιών

Πίσω στο σβέρκο

Και θα καρφώσεις τ’ άσπρα δόντια σου

Στο μισοανοιγμένο μας στόμα

Έλα κοντά μας

Φέρνοντας την καινούργια εύφορη γέννα.

 

Γιέ της βροχής

Κάθε σπειρί χώμα ξερό που κουκίζω

Μέσα στη φούχτα μου

Ως νάρτεις

Ας γίνει καρπός σταριού

και ρόγα σταφυλιού

Και κάθε μου λόγος άς γίνει

Κόμπος λαδιού

να σου στάξω.

[και τα ποιήματα: -ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΓΗΣ V.- ΩΡΑ ΘΗΛΑΣΜΑΤΟΣ-ΕΙΡΗΝΗ-ΠΑΙΧΝΙΔΙ-ΜΟΙΡΟΛΟΪ- ΤΟ ΔΑΣΟΣ].

3., Αιμιλία Δάφνη (ΚΟΥΡΤΕΛΗ- ΖΩΪΟΠΟΥΛΟΥ, 1893-1941), ΜΑΣΣΑΛΙΑ, σ.129-130

4., Γεωργία Δεληγιάννη- Αναστασιάδη, σ.130-131

5., Δέσποινα Δετζώρτζη, σ.135-137

6., Καίτη Δρόσου, ΑΘΗΝΑ, σ.149-151

7., Διαλεχτή Ζευγώλη- Γλέζου (1907-), ΝΑΞΟΣ, σ.178-180

8., Χρυσάνθη Ζιτσαία (ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΟΥ, 1902-), ΗΠΕΙΡΟΣ, σ. 180

9., Βικτωρία Θεοδώρου (1926-) ΚΡΗΤΗ, σ.189-191

10., Λιλή Ιακωβίδη (1899-) ΑΘΗΝΑ, σ.196-197

11., Γαλάτεια Καζαντζάκη (1887-1962) ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ, σ.220

12., Ζωή Καρέλλη (1901-) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, σ. 240- 243

13., Ρένα Καρθαίου (1913-) ΑΘΗΝΑ, σ.244- 245

14., Σοφία Μαυροειδή- Παπαδάκη (1905-) ΚΡΗΤΗ, σ.352-353

15., Μελισσάνθη (ΗΒΗ ΚΟΥΓΙΑ- ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗ, 1910-), σ.355-358

16., Δώρα Μοάτσου- Βάρναλη ΚΡΗΤΗ, σ.358

17., Τίλλα Μπαλή (1905-) ΚΑΛΑΜΑΤΑ, σ.359-361

18., Ρίτα Μπούμη- Παππά (1906-) ΣΥΡΑ, σ.367-374

19., Μυρτιώτισσα (ΘΕΩΝΗ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, σ.374-377

20., Έλλη Παπαδημητρίου, ΣΑΜΟΣ, σ.424-425

21., Μαρία Πολυδούρη ΚΑΛΑΜΑΤΑ, σ.451-456

22., Σαπφώ Σπαθοπούλου, σ. 567-568

23., Λεία Χατζοπούλου- Καραβία, σ.615-616

Σημειώσεις:

-Μέλπω Αξιώτη, (Αθήνα 15/7/1905-22/5/1973). Σημαντική πεζογράφος με ρίζες από την Μύκονο, δυναμική και πολιτικά ενεργή γυναικεία προσωπικότητα, με αντιστασιακές περγαμηνές και αγώνες. Ασχολήθηκε εκτός από το πεζό λόγο και με την ποίηση. Η οικογένειά της διέθετε μέλη με καλλιτεχνικές ρίζες. Ο πατέρας της ήταν γνωστός μουσικοκριτικός και ο πάππους της πεζογράφος. Τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στην Μύκονο και την Τήνο. Από το 1930 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα, εντάχθηκε στο τότε παράνομο ΚΚΕ και πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, δημοσιεύοντας κείμενά της με ψευδώνυμα στον παράνομο τύπο της Κατοχής. Προς το τέλος του ελληνικού εμφυλίου κατέφυγε πρώτα στην Γαλλία-όπου ανέπτυξε αντιστασιακή δράση με αποτέλεσμα να την διώξουνε- και κατόπιν, κατέφυγε σε κράτη της τότε Ανατολικής Ευρώπης (Γερμανία- Πολωνία) όπου δίδαξε την ελληνική γλώσσα και την ελληνική λογοτεχνία σε Πανεπιστήμιο της τότε Ανατολικής Γερμανίας. Δεν πρόλαβε εν ζωή την πολιτική μεταπολίτευση στην Ελλάδα. Έκανε την εμφάνισή της με διηγήματα από την περίοδο του Μεσοπολέμου (1933) στα «Μυκονιάτικα Χρονικά». Το συγγραφικό της ενδιαφέρον εστιάσθηκε κυρίως στον πεζό λόγο, στο διήγημα και το μυθιστόρημα, όμως δεν αμέλησε να εκφραστεί η γυναικεία αγωνιστικότητά της και ευαισθησία και με τον ποιητικό λόγο, παρά του γεγονότος ότι με την έκδοση των πεζών της από τον «Κέδρο» έμεινε γνωστή ως πεζογραφική φωνή. Πολυδιαβασμένο το πεζό της «Δύσκολες νύχτες» και η νουβέλα της «Η Κάδμω». Μετέφρασε στα ελληνικά γάλλους συγγραφείς και στα γερμανικά με την συνεργασία του Δημήτρη Χατζή έλληνες διηγηματογράφους, όπως και το μυθιστόρημα του Ανδρέα Φραγκιά. Στα θετικά της λογοτεχνικής της παραγωγής είναι η γλωσσική ντοπιολαλιά που χρησιμοποιεί στα έργα της. Η ποίησή της, αν και επισκιάσθηκε από τα πεζά της μας φανερώνει την μοντέρνα τεχνική και αντίληψη που υιοθέτησε στην γραφή της. Η Βιβλιογραφία της είναι αρκετά μεγάλη.

-Ελένη Βακαλό, σπουδαία ποιήτρια και σημαντική τεχνοκριτικός και συγγραφέας μελετών της ελληνικής ιστορίας της τέχνης, σύζυγος του ζωγράφου και σκηνογράφου Γιώργου Βακαλό, μαζί με τον Παναγιώτη Τέτση και τον Φραγκίσκο Φραντζισκάκη υπήρξαν το 1957 ιδρυτές της ιδιωτικής Σχολής Καλλών Τεχνών Βακαλό στην Αθήνα. (Οδός Παπατσώρη). Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1921 και έφυγε από κοντά μας 10/10/2001. Ένα χρόνο μετά την γέννησή της η οικογένειά της εγκαθίσταται μόνιμα στην Αθήνα. Σπουδάζει Αρχαιολογία και στην Σορβόννη Ιστορία της Τέχνης. Συνεργάστηκε με διάφορα περιοδικά και εφημερίδες δημοσιεύοντας τεχνοκριτικές της, εικαστικές της μελέτες και ποιήματα. Το όνομά της το συναντάμε στην εφημερίδα τα «Νέα», το περιοδικό «Ζυγός», την «Καινούργια Εποχή» του Γιάννη Γουδέλη. Οι τεχνοκριτικές της μελέτες συγκεντρώθηκαν και εκδόθηκαν από τις εκδόσεις «Κέδρος». Θεωρείται σουρεαλίστρια και των μοντέρνων τεχνοτροπιών σπουδαία ποιήτρια, με αρκετές ποιητικές συλλογές στο ενεργητικό της. Η Άντεια Φραντζή και η Μαρία Κακαβούλια συνέγραψαν μελέτες για την ποίησή της. Καλλιεργημένη θηλυκή φυσιογνωμία και έμπειρο αισθητικό βλέμμα, διαχειρίστρια της μοντέρνας υπερρεαλιστικής εκφραστικής.

-Αιμιλία Δάφνη, ψευδώνυμο της Αιμιλίας Κούρτελη, γεννήθηκε στην Μασσαλία 1881 και πέθανε στην Αθήνα τον πρώτο χρόνο του πολέμου και της Γερμανικής Κατοχής, το 1941. Ασχολήθηκε με την ποίηση, την πεζογραφία και την συγγραφή θεατρικών έργων, ενώ μετέφρασε από τα Γαλλικά γνωστούς μυθιστοριογράφους. Η Αιμιλία Δάφνη, είναι κατά την κρίση μου, η δεύτερη ελληνίδα ποιήτρια που προσδέθηκε στο συγγραφικό-συζυγικό άρμα του άντρα της, του Αργίτη Στέφανου Δάφνη παραμελώντας την δική της συγγραφική παρουσία. Η πρώτη περίπτωση είναι η Μαρία Πολυδούρη και η σχέση της με τον Κώστα Καρυωτάκη. Η ποίηση της Αιμιλίας Δάφνη, όπως και άλλων ελληνίδων και ελλήνων ποιητών της εποχής τους στεγάζεται κάτω από τον ελεγειακό και εθνικό λυρισμό του Κωστή Παλαμά, με τα μεγαλοιδεατικά του οράματα. Οράματα που χάθηκαν στην Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.

-Γεωργία Δεληγιάννη- Αναστασιάδη, συγγραφέας παιδικών και εφηβικών βιβλίων, ποιήτρια και μυθιστοριογράφος και δημοσιογράφος. Ασχολήθηκε και με την μετάφραση μεταφράζοντας αρκετά βιβλία. Γεννήθηκε στην Σμύρνη το 1904 και πέθανε στην Αθήνα το 1998 σε προχωρημένη ηλικία. Τιμημένη το 1988 παιδική λογοτέχνιδα με το Βραβείο «Πηνελόπη Δέλτα» του Κέντρου Παιδικού Βιβλίου. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Διαβάτης». Εμφανίστηκε στα γράμματα σε νεαρή ηλικία, το 1924 από τις σελίδες του λογοτεχνικού περιοδικού «Σαλόνι» που εξέδιδαν ο Κ. Σημηριώτης και ο Γιώργος Τσουκαλάς γνωστός πεζογράφος και δημοσιογράφος. Η λογοτεχνική φωνή της Γεωργίας Δεληγιάννη Αναστασιάδη εμφορείται από προοδευτικές τάσεις, αγωνιστικές προθέσεις και κοινωνικές αλλαγές που επιθυμούσε η εργατική τάξη της εποχής.

-Δέσποινα Καμπάνη- Δετζώρτζη. (1910-1993) η γνωστή μάλλον ποιήτρια σύζυγος του Νάσου Δετζώρτζη σύμφωνα με την ιστοσελίδα της «Εταιρείας Συγγραφέων».

-Καίτη Δρόσου. Η γνωστή μας ποιήτρια και δοκιμιογράφος σύζυγος του πεζογράφου και μεταφραστή Άρη Αλεξάνδρου. Με ρίζες από την Μικρά Ασία γεννήθηκε στην Αθήνα 1924 και έφυγε από κοντά μας 3/2/2016. Με σπουδές στην Γαλλική φιλολογία εργάστηκε ως μεταφράστρια και δημοσιογράφος. Βλέπε και ανάρτηση στα Λ. Πάρεργα.

-Διαλεχτή Ζευγώλη Γλέζου. Η γνωστή μας ποιήτρια από τον Απείρανθο της Νάξου γεννήθηκε την1/1/1907 και έφυγε στην Αθήνα 23/7/1996. Σπούδασε φιλολογία και ασχολήθηκε με την ποίηση και την λαογραφία του νησιού της. Σύζυγος του πεζογράφου Πέτρου Γλέζου. Περίφημα τα ποιητικά της «κοτσάκια», κατέγραψε και εξέδωσε τις «Παροιμίες της Νάξου». Σταθερή συνεργάτης του περιοδικού «Ευθύνη» και της «Νέας Εστίας». Για το έργο της μεταξύ των άλλων μελετητών της ελληνικής ποίησης υπάρχει και η μελέτη του πειραιώτη πανεπιστημιακού Βαγγέλη Αθανασόπουλου. Βλέπε «Το ποιητικό τοπίο του ελληνικού 19ου και 20^ου αιώνα» εκδ. Καστανιώτης.

-Χρυσάνθη Ζιτσαία, λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Χρυσάνθης-Λάμπρου Οικονομίδου. Γεννήθηκε στο Πρίντεζι της Ιταλίας το 1903 αλλά μεγάλωσε και έζησε στην Ζίτσα Ιωαννίνων, τοποθεσία που δανείστηκε το ψευδώνυμό της. Έφυγε τον Ιούλιο του 1995 πλήρης ημερών. Πολυγραφότατη ποιήτρια και πεζογράφος, ασχολήθηκε με την παιδική λογοτεχνία, ενώ έγραψε και μελέτες. Στους τίτλους των βιβλίων που εξέδωσε υπάρχουν και εκείνοι που αναφέρονται στην Κύπρο. Το 1963 κυκλοφόρησε η μελέτη της για τις «Κυπρίες λογοτέχνιδες». Παραδοσιακή και λυρική η φωνή της με εξακτινώσεις στην θρησκευτική και χριστιανική ατμόσφαιρα.

-Βικτωρία Θεοδώρου, ποιήτρια, πεζογράφος και μεταφράστρια από τα Χανιά της Κρήτης γεννήθηκε στα 1926 και έφυγε στις15/2/2019. Σπούδασε φιλολογία και από τη νεαρή της ηλικία εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ. Για τις ιδεολογικές της επιλογές και αντιστασιακές της δράσεις υπέστη διώξεις από το τότε πολιτικό καθεστώς, φυλακίσεις και εγκλεισμούς σε γυναικείες φυλακές και στρατόπεδα. Βόλο, Μακρόνησος, Τρικέρι και σε άλλους τόπους εξορίας. Συνεργάστηκε με τις δημοκρατικές εφημερίδες «Μάχη», «Δημοκρατικός», «Φρουροί της Ειρήνης». Εμφανίστηκε στα γράμματα με ποίημά της στο περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης», ενώ το 1957 κυκλοφορεί την πρώτη της ποιητική συλλογή. Η Βικτωρία Θεοδώρου συγκαταλέγεται στις ελληνίδες αγωνίστριες κομμουνίστριες ποιήτριες, στην  γυναικεία εκείνη ομάδα της κατοχής και της αντίστασης οι οποίες φλέγονταν μέσα τους από αγωνιστικό, πατριωτικό καθήκον, και ένα νεανικό ιδεαλισμό της μαρξιστικής ιδεολογίας που υπηρέτησαν.

-Λιλή Ιακωβίδη- Πατρικίου. Ποιήτρια, πεζογράφος και συγγραφέας θεατρικών έργων γεννήθηκε στην Αθήνα 1889 και έφυγε στις 11 Νοεμβρίου 1985.  Εργάστηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη και στην Βιβλιοθήκη της Βουλής. Ποιήματά της προλόγισε ο Κωστής Παλαμάς. Τιμήθηκε το 1941 και το 1958 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη το 1973. Την γνωριμία μου μαζί της, την οφείλω στην ποιήτρια και μεταφράστρια Φαίδρα Ζαμπαθά Παγουλάτου, μαχήτρια της αριστερής ιδεολογίας.

-Γαλάτεια Καζαντζάκη. Ηράκλειο Κρήτης 8/3/1881 Αθήνα 17/12/1962. Πεζογράφος και ποιήτρια, θεατρική συγγραφέας. Πρώτη γυναίκα του Νίκου Καζαντζάκη (1911-1924). Μετά τον χωρισμό τους διατήρησε το επίθετό του στα βιβλία που εξέδωσε. Αδερφή της Έλλης Αλεξίου. Έγραψε παιδικά μυθιστορήματα, Αναγνωστικά για μαθητές του Δημοτικού, διάφορες μελέτες και μετέφρασε ξένα παραμύθια και παιδικά βιβλία. Φεμινιστικός και αριστερός ο προσανατολισμός των δεικτών της γραφή της, χειραφετημένη γυναίκα για την εποχή της, από τις πρώτες υποστηρίκτριες της Καβαφικής ποίησης. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Πετρούλα Ψηλορείτη και Lalo de Kastro. Τα βιβλία της έτυχαν αρκετών επανεκδόσεων από διάφορους εκδοτικούς οίκους, με σύγχρονες επιμέλειες και προλόγους.

-Ζωή Καρέλλη, ψευδώνυμο της ποιήτριας από την Θεσσαλονίκη Χρυσούλας Αργυριάδου. Γεννήθηκε στην αρχή του προηγούμενου αιώνα 1901 και έφυγε στις 16/7/1998 κοντά εκατό ετών. Ποιήτρια, θεατρική συγγραφέας, δοκιμιογράφος, μεταφράστρια, αδερφή του πεζογράφου Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη. Φοίτησε στην Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ, ξένες γλώσσες και μουσική. Ανήκει στην πρώτη ομάδα των λογοτεχνών που εξέδωσαν το λογοτεχνικό περιοδικό «Κοχλίας». Την πρώτη της συγγραφική εμφάνιση την έκανε με διήγημά της στο περιοδικό το «3 Μάτι». Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά, εφημερίδες και  έντυπα της συμπρωτεύουσας. Στις συγγραφικές της ενασχολήσεις συγκαταλέγονται και μεταφράσεις της του άγγλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Τόμας Στερν Έλιοτ, και του ποιητή και θεατρικού δημιουργού Πωλ Κλωντέλ που επηρέασαν και το δικό της θεατρικό στυλ γραφής κ.ά.

-Ρένα Καρθαίου, Αθηναία ποιήτρια και συγγραφέας παιδικών βιβλίων και ιδιαίτερα της παιδικής ποίησης που με την λογοτεχνική προσφορά της ανανέωσε. Γεννήθηκε το 1913 στην Αθήνα και έφυγε στις 11/10/2005. Κόρη του ποιητή και μεταφραστή Κλεάνδρου Καρθαίου. Η Ρένα Καρθαίου υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς και εμπνεύστρια της απόφασης της ίδρυσης του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου. Η παιδική ποίησή της συνεχίζει την ποιητική παράδοση για παιδιά των Γεωργίου Βιζυηνού, Αλέξανδρου Πάλλη, Ζαχαρία Παπαντωνίου, Βασίλη Ρώτα κλπ. Με τον σύζυγό της δημοσιογράφο Αντώνη Μπρούσαλη εξέδωσαν το περιοδικό «Η Πλώρη» για τη διάδοση του Δημοτικισμού.

-Σοφία Μαυροειδή Παπαδάκη. Πολυγραφότατη λογοτέχνιδα από την Κρήτη, ασχολήθηκε με την ποίηση, τον πεζό λόγο, την μετάφραση, την συγγραφή παιδικών βιβλίων, λημμάτων σε εγκυκλοπαίδειες, έγραψε ακόμα προλόγους σε βιβλία άλλων και κριτικές παρουσιάσεις σε καινούργιες εκδόσεις. Εργάστηκε ως εκπαιδευτικός σε διάφορα σχολεία της Αττικής, μεταξύ αυτών και σε ιδιωτικό σχολείο του Πειραιά. Η Σοφία Μαυροειδή Παπαδάκη έγραψε τον «Ύμνο του Ελλάς» ενώ το 1946 τιμήθηκε με το Βραβείο Εθνικής Αντίστασης. Χρησιμοποίησε τα ψευδώνυμα Ειρήνη Φωτεινού, Ελένη Πάρη και άλλα. Το 2006 ο Δήμος Νεάπολης Κρήτης εξέδωσε τα Ποιητικά της Άπαντα. Πολλά τεύχη των Εικονογραφημένων Κλασικών φέρουν την δική της υπογραφή είτε ως μεταφράστρια είτε με δικές της ιστορίες.

-Μελισσάνθη. Ψευδώνυμο της ποιήτριας, μεταφράστριας και δοκιμιογράφου Ήβης Κούγια Σκανδαλάκη. Γεννήθηκε στην Αθήνα 7/4/1907 και έφυγε 9/11/1991. Σπούδασε γαλλική -και γερμανική- φιλολογία στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών και εργάστηκε στην μέση εκπαίδευση ως καθηγήτρια γαλλικών. Μετέφρασε και διασκεύασε θεατρικά έργα της παγκόσμιας γραμματείας. Εμφανίστηκε στα γράμματα με την συλλογή της «Φωνές Εντόμου» ενώ συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά της εποχής της και με την τότε ΕΙΡ σαν διασκευαστής θεατρικών έργων. Μετέφρασε Μπέρτολτ Μπρέχτ, Ρόμπερτ Φροστ, ΄Εμιλυ Ντίκινσον, Λονγκφέλοου και άλλων γνωστών δημιουργών. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης, Βραβείο του ιδρύματος Ουράνη, την Ακαδημία Αθηνών. Τα ποιητικά της Άπαντα κυκλοφόρησαν από εκδοτικούς οίκους των Αθηνών. Με το έργο της μεταξύ άλλων ασχολήθηκαν ο Τάκης Καρβέλης, ο Κίμων Φράιερ, ο Αντώνης Καραντώνης, ο Αλέξης Ζήρας και άλλοι.

-Δώρα Μοάτσου Βάρναλη, σύζυγος του ποιητή Κώστα Βάρναλη. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη 3/11/1895 και πέθανε στην Αθήνα 16/3/1979. Ποιήτρια, πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Εργάστηκε ως καθηγήτρια στην Κρήτη και την Αθήνα. Εμφανίστηκε στα γράμματα στα 1910 στο περιοδικό των Δημοτικιστών «Νουμάς». Μετέφρασε την «Ελένη» του Ευριπίδη.

-Τίλλα Μπαλή. Ποιήτρια από την Καλαμάτα γεννήθηκε το 1905 και πέθανε στην Αθήνα το 1971. Για την ποίησή της υπάρχει μελέτη του Πάνου Παναγιωτούνη.

-Ρίτα Μπούμη- Παππά. Ποιήτρια, μεταφράστρια, ανθολόγος, από την Σύρο. Σύζυγος του Τρικαλινού ποιητή και μεταφραστή Νίκου Παππά. Γεννήθηκε στις 27/11/1906 και πέθανε στις 8/9/1984. Η Συριανή ποιήτρια Ρίτα Μπούμη Παππά προέρχεται από τον κύκλο των νέων λογοτεχνών του περιοδικού «Η Διάπλασις των Παίδων» όπου πρωτοδημοσίευσε ποιήμά της στα 1919. Συνεργάστηκε με ποιήματά της και μεταφράσεις της σε πολλά περιοδικά της εποχής της. Μαζί με τον σύζυγό της εξέδωσαν την πολύτομη Παγκόσμια Ποιητική Ανθολογία.

-Μυρτιώτισσα. Η γνωστή μας ηθοποιός και ποιήτρια, Θεώνη Δρακοπούλου μητέρα του ηθοποιού Γιώργου Παππά. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1881 και πέθανε στην Αθήνα μέσα στην επταετία 4/8/1968 με έξοδα της δικτατορικής κυβέρνησης.

- Έλλη Παπαδημητρίου, Ποιήτρια από την Σμύρνη γεννήθηκε το 1906 και έφυγε το 1993.

-Μαρία Πολυδούρη, ποιήτρια από την Καλαμάτα που έφυγε από φυματίωση πριν συμπληρώσει τα 30 της χρόνια. (Καλαμάτα 1902- Αθήνα 1930). Παροιμιώδη και ιδανική η σχέση της με τον ποιητή Κώστα Καρυωτάκη. Πρόλαβε και εξέδωσε δύο ποιητικές της συλλογές. «Οι τρίλλιες που σβήνουν» 1928 και «Ηχώ στο χάος» 1929. Η πεζογράφος Λιλή Ζωγράφου το 1961 και ο πειραιώτης Τάκης Μενδράκος το 1982 επιμελήθηκαν και εξέδωσαν τα Άπαντά της.

   Ομάδα Γ

ΟΙ ΕΠΤΑΝΗΣΙΟΙ

1., Μικέλης Άβλιχος (1844-1917), ΛΗΞΟΥΡΙ, ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ, σ.17-20

        ΣΤΙΧΟΙ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥ

Απ’ όλες τις εφεύρεσες του νου,

εκείνη για τη «μέλλουσα ζωή»;

κουκί να σε φυτεύουνε στη γη,

κουκιά να ξεφυτρώνεις τουρανού,

και τέχνες κι’ επιστήμες βάνει κάτου

αυτή η γεωπονία του θανάτου…

        ΣΕ  ΓΙΑΤΡΟ

Για το γιατρό που πέθανε

ολίγοι στην κηδεία του.

Την έστειλε για υποδοχή,

μπροστά, την πελατεία του.

        Η ΑΡΡΩΣΤΕΙΑ ΜΟΥ

Εγώ είμαι ένα μυαλό που πάω χαμένο,

πολλοί μου τόπαν και το αναγνωρίζω!

μα κι’ εξαλλιώς σαν τί ‘θελε κερδίζω

με τέτοια δυσκολία σαν πάω να βγαίνω;

Μόνο φθονάω ‘γω κάθε μουλάρι

που περπατώντας μπλούμ! και τ’ αμολάρει.

[και τα ποιήματα: -ΠΑΡΑΠΟΝΟ –ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ-ΝΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΒΑΡΒΑΡΩΝ- ΣΕ ΔΥΟ ΓΕΡΟΝΤΟΚΟΡΕΣ- ΣΤΟΝ ΠΑΠΑ-ΣΚΙΑΔΑ- Ο ΣΠΥΡΟΣ]      

2., Αριστοτέλης Βαλαωρίτης (1824-1879).ΛΕΥΚΑΔΑ σ. 51-57

3., Φώτος Γιοφύλλης (ΣΠΥΡΟΣ ΜΟΥΣΟΥΡΗΣ 1887-) ΙΘΑΚΗ, σ.115-116

4., Ιάσων Δεπούντης (1919-) ΚΕΡΚΥΡΑ, σ.132-135

5., Νάσος Δετζώρτζης (1912-) ΚΕΡΚΥΡΑ, σ.137-138

6., Ανδρέας Κάλβος (1792-1869) ΖΑΚΥΝΘΟΣ, σ. 222-237

7., Ανδρ. Λασκαράτος (1811-1901) ΛΗΞΟΥΡΙ, ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ, σ.307-321

8., Λορέντζος Μαβίλης (1860-1912) ΚΕΡΚΥΡΑ, σ. 336-340

9., Γεράσιμος Μαρκοράς (1826-1911) ΚΕΡΚΥΡΑ, σ.349-350

10., Στέφανος Μαρτζώκης (1855-1913) ΖΑΚΥΝΘΟΣ, σ.351-352

11., Ιάκωβος Πολυλάς (1825-1896) ΚΕΡΚΥΡΑ, σ. 456-457

12., Μαρίνος Σιγούρος (1885-1961) ΖΑΚΥΝΘΟΣ, σ. 517-518

13., Άγγελος Σικελιανός (1884-1951) ΛΕΥΚΑΔΑ, σ. 518-537

14., Διονύσιος Σολωμός (1798-1857) ΖΑΚΥΝΘΟΣ, σ.543-562

15., Γεώργιος Τερτσέτης (1800-1874) ΖΑΚΥΝΘΟΣ, σ.582-584

16., Ιούλιος Τυπάλδος (1824-1883) ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ, σ.589-591

17., Γιάννης Χονδρογιάννης ΚΕΡΚΥΡΑ, σ.616-617

Σημειώσεις:

-Ο Κερκυραίος Φώτος Γιοφύλλης γεννήθηκε το 1887και πέθανε στην Αθήνα στις 13/12/1981. Ασχολήθηκε με την ποίηση, την πεζογραφία την ζωγραφική και την δημοσιογραφία. Σπούδασε ζωγραφική και γλυπτική στην Καλλιτεχνική Σχολή της Κέρκυρας και στην ΑΣΚΤ. Εργάστηκε ως αρχισυντάκτης σε διάφορες εφημερίδες και περιοδικά, ενώ υπήρξε και εκδότης του περιοδικού «Πολιτισμός» και του σημαντικού περιοδικού «Πρωτοπορία». Υπήρξε μέλος της ΕΣΗΕΑ, της Ε.Ε. Λογοτεχνών του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός» κ.ά. Εμφανίστηκε στα γράμματα με ποιήματά του το 1905 στην «Εφημερίδα των Ειδήσεων» της Κέρκυρας. Τα ενδιαφέροντά του ήταν ποικίλα. Εξέδωσε ποιητικές συλλογές, διηγήματα, μυθιστορήματα, θέατρο, μελέτες, ανθολογίες και βιβλία που αφορούν την Ιστορία των Εικαστικών Τεχνών στην Ελλάδα. (δύο τόμοι). Συγκεντρωτική έκδοση ποιημάτων του προλόγισε ο Κωστής Παλαμάς. Ο Κώστας Μουσούρης όπως ήταν το πραγματικό του όνομα μετέφρασε αρχαίους συγγραφείς και ξένους ποιητές.

-Ο Ιάσων Δεπούντης γεννήθηκε στην Κέρκυρα 7/8/1919 και έφυγε στις 21/6/2008. Ήταν ποιητής και πεζογράφος ενώ σπούδασε ζωγραφική, παιδαγωγική και κοινωνιολογία στην Ελλάδα και την Γαλλία. Την περίοδο της επταετίας αυτοεξορίστηκε στην Ελβετία και σπούδασε μοντέρνα μαθηματικά. Ήταν μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού «Θεμέλιο» και «Πρόσπερου». Συνεργάστηκε με το περιοδικό «Μανδραγόρας». Εμφανίστηκε με ποιήματά του το 1946 στο περιοδικό «Φιλολογικά Χρονικά». Ενορατική η ποίησή του, μοντέρνας τεχνοτροπίας και κάπως δύσκολη στην κατανόησή της.

-Νάσος Δετζώρτζης, Κέρκυρα 2/2/1911- Αθήνα 30/6/2003. Ποιητής, πεζογράφος, μεταφραστής, δοκιμιογράφος, αρθρογράφος, φιλόλογος. Βιοπορίστηκε ως Τραπεζικός υπάλληλος ενώ εργάστηκε στην σύνταξη της «Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας» και της «Νέας Εστίας». Επιμελήθηκε βιβλία του εκδοτικού οίκου «Οι Φίλοι του Βιβλίου»  και του «Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών». Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Πέτρος Ραφαλιάς. Συνεργασίες του διαβάζουμε στο περιοδικό της Τράπεζας της Ελλάδος» «Ο Κύκλος 1961-1969» (στο περιοδικό δημοσιεύονται και ποιήματα της ποιήτριας Κικής Δημουλά), στο «Διαβάζω», στο «Εντευκτήριο». Εξαιρετική υπήρξε και η επιμέλειά του στον τόμο με τις «Μελέτες και τα Άρθρα» του κλασικού φιλολόγου Ιωάννη Συκουτρή. Ο Νάσος Δετζώρτζης μετέφρασε Μαρσέλ Προύστ, Γκυ ντε Μωπασσάν, Σάμιουελ Μπέκετ κ.ά.

-Γιάννης Χονδρογιάννης, Αθήνα 1903-1987. Νεορομαντικός ποιητής φίλος της Καλαματιανής ποιήτριας Μαρίας Πολυδούρη. Από την φιλική τους συντροφιά ο Γιάννης Χονδρογιάννης μας άφησε την μαρτυρία του στο βιβλίο του «Η Μαρία Πολυδούρη Μετά τον Καρυωτάκη» Σπούδασε νομικά και διετέλεσε δικαστικός. Έγραψε ποιήματα και πεζογραφήματα ενώ υιοθέτησε το ψευδώνυμο Δήμος Πολίτης.

Ομάδα Δ

ΟΙ ΚΡΗΤΕΣ

1., Λευτέρης Αλεξίου (1891-), ΗΡΑΚΛΕΙΟ, σ.33-34

2., Μηνάς Δημάκης (1917-) ΚΡΗΤΗ, σ.138-139

        ΟΤΑΝ ΚΑΘΙΣΟΥΜΕ ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ

Όταν καθίσουμε στη νύχτα μας

Να μετρηθούμε

Οι χαμένοι φίλοι στα βάθη της θάλασσας

Θα κλάψουν με μαργαριτάρια την ανέκφραστη οδύνη

Καθώς τραγουδούσαν στα καλοκαίρια

Με το παιχνίδι της πέτρας και του νερού

Τυλιγμένοι φύκια και λουλούδια θαλασσινά

Τρέφοντας όνειρα και φτερά

Για το ταξίδι της θάλασσας και της μοίρας

Τυλιγμένοι στην άγνοια του κινδύνου

Η ανάμνηση από τα ναυάγια

Ανάστησε τους πνιγμένους

Είναι τώρα μπροστά σου και σαρκάζουν

Να φοβάσαι στη χάση του φεγγαριού

Τι φυρονεριές και τα πεθαμένα βρύα

Το στρώμα σου

 

Ο μεγάλος ύπνος διώχνει την άγνωστη μέρα

Κρατήσου

Ο ύπνος θα ξυπνήσει κι’ άλλους πεθαμένους.

[Και το ποίημα: ΕΙΝΑΙ ΔΡΟΜΟΙ…]

3., Άρης Δικταίος (1919-), ΗΡΑΚΛΕΙΟ, σ.139-141

4., Νίκος Καζαντζάκης (1883-1957) ΗΡΑΚΛΕΙΟ, σ. 220-222

5., Βιτσέντζος Κορνάρος (17^ος αιώνας) ΣΗΤΕΙΑ, σ. 266-268

6., Γιάννης Σφακιανάκης (1907-) ΚΡΗΤΗ, σ.579-581

7., Γεώργιος Χορτάτζης (+1637) ΡΕΘΥΜΝΟ, σ. 617-619

Σημειώσεις:

-Ο ποιητής, πεζογράφος και εκδότης Λευτέρης Αλεξίου (Ηράκλειο Κρήτης 1890-1964)  προέρχεται από την γνωστή οικογένεια των λογίων και λογοτεχνών της Κρήτης. Ήταν γιός του εκδότη Στυλιανού Αλεξίου και αδερφός της πεζογράφου Έλλης Αλεξίου και της πεζογράφου πρώτης γυναίκας του Νίκου Καζαντζάκη της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Ήταν επίσης πατέρας του αρχαιολόγου και φιλόλογου Στυλιανού Αλεξίου. Ο ποιητής Λευτέρης Αλεξίου υπήρξε εκδότης για μία τετραετία1934-1938 του περιοδικού «Το Κάστρο». Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Α. Σοφιστής» και δημοσίευσε πλήθος βιβλίων, από ποίηση και πεζό έως μεταφράσεις έργων του Φρανσουά Βιγιόν, του Ράινερ Μαρία Ρίλκε, του Φρ. Σίλλερ και άλλων. Το λόγιο και πνευματικό οικογενειακό περιβάλλον και η ατμόσφαιρα που μεγάλωσε τον βοήθησαν να αναπτύξει και την δική του πνευματική προσωπικότητα.

-Μηνάς Δημάκης (Ηράκλειο Κρήτης 1913- Αθήνα 1980), ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής της Α Μεταπολεμικής Γενιάς. Επαγγελματικά σταδιοδρόμησε ως Τραπεζικός υπάλληλος στην Τράπεζα Ελλάδος. Την περίοδο της Κατοχής πολέμησε με τους άλλους Κρητικούς στα βουνά της Κρήτης ενώ μετά την απελευθέρωση από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής της χώρας εντάχθηκε στο ΕΑΜ. Εμφανίστηκε στα γράμματα μέσα από τις σελίδες του περιοδικού «Φύλλα Τέχνης» που ο ίδιος εξέδιδε και έγραφε την ύλη του. Συνεργάστηκε με πολλά σύγχρονα περιοδικά όπως η «Καινούργια Εποχή», η «Ευθύνη», «Ο Κύκλος», οι «Κρητικές Σελίδες» και σε άλλα, καθώς και με την εφημερίδα Μεσημβρινή ως κριτικός. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο «Χ.» και «Ν.Π.». Πέρα από την ποίηση ασχολήθηκε με την μετάφραση και το δοκίμιο. Εξέδωσε τις επιστολές του Νίκου Καζαντζάκη στον ίδιο, συνέγραψε μελέτη για τον Γιώργο Σεφέρη και δοκίμια. Μετά τον θάνατό του με την φροντίδα του ποιητή και μεταφραστή Χριστόφορου Λιοντάκη κυκλοφόρησε το 1999 το βιβλίο του «Πορεία μέσα στη νύχτα». Τιμήθηκε με το Α Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1961 ενώ το 1957 είχε βραβευτεί με το Β΄ Κρατικό Βραβείο. Έλαβε ακόμα το 1975 το Α΄ Κρατικό Βραβείο κριτικής και δοκιμίου. Έχει βραβευθεί και από το Ίδρυμα Ουράνη για δοκίμιό του.

-Άρης Δικταίος, Ηράκλειο Κρήτης 1917 ή 1919-  Αθήνα 8/3/1983. Ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Κωνσταντουράκης. Τιμήθηκε το 1957 με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1963 με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου. Υπήρξε αρχισυντάκτης και εκδότης λογοτεχνικών περιοδικών, «Αναγέννηση» και «Αιώνας». Για μία πενταετία 1960-1965 διετέλεσε υπεύθυνος των εκδόσεων του «Γεωργίου Φέξη», όπου εκδόθηκαν σημαντικά βιβλία μελετών, δοκίμια και πεζά. Πολυγραφότατος και ακούραστος μεταφραστής μας έδωσε μία Παγκόσμια Ανθολογία Ξένης Ποίησης και άλλων βιβλίων με Μεταφράσεις του όπως αυτό για την Κινέζικη και Ιαπωνική ποίηση. Εξαιρετικές στην εποχή τους οι μεταφράσεις του. Προλόγισε μεταξύ άλλων του εργασιών και την έκδοση των ποιητικών Απάντων του ποιητή του Μεσοπολέμου Ναπολέοντος Λαπαθιώτη. Η Γενιά μου του οφείλει την ανάγνωση του γερμανικού μυθιστορήματος του Τόμας Μαν, «Μαγικό Βουνό».

-Γιάννης Σφακιανάκης, γεννήθηκε στη Νεάπολη της Κρήτης στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, 1903 και πέθανε στην Αθήνα το 1987. Εκτός από την ποίηση υπήρξε βραβευμένος πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Το 1961 έλαβε το Α Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και δέκα χρόνια αργότερα, 1971 του Διηγήματος. Μυθιστόρημά του μεταφέρθηκε στην μεγάλη οθόνη.    

Ομάδα Ε

ΟΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ

1., Μανόλης Αναγνωστάκης (1925-), σ. 35-39

2., Τάκης Βαρβιτσιώτης (1916-), σ. 59-62

        ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Μια κάμαρα γυρτή

Χέρια γαλάζια

Των αγγέλων τα χέρια

Πού κρατούν την οροφή

 

Το σκοτεινό παράθυρο

Το δακρυσμένο τζάμι

Ο άνεμος

Η σιωπή

 

Ένα μάτι ακόμα μέσα σ’ ένα κλουνί

 

Όνειρο απρόσιτο

Κλειδωμένο μες στο συρτάρι

 

Το αναμένο κερί

Που διασχίζει τον ύπνο

 

Οι καθρέφτες που συλλογίζονται

Βλέφαρα πεθαμένα.

[και τα ποιήματα: -Η ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΙΩΠΗ- ΔΙΧΩΣ ΜΟΥΣΙΚΗ-ΜΕ ΤΟΝ ΚΥΚΝΟ-ΠΕΝΘΙΜΗ ΩΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΠΩΛ ΕΛΥΑΡ].

3., Γ. Θ. Βαφόπουλος (1904-), σ.81-84

4., Γιώργος Θέμελης, σ. 185-188

5., Θεόκλ. Καρπίδης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, σ.245

6., Κλείτος Κύρου (1921-) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, σ.299-301

Σημειώσεις:

-Μ. Αναγνωστάκης, ένας από τους σημαντικότερους ποιητής της Α Μεταπολεμικής Γενιάς. Ποιητής, Ανθολόγος, δοκιμιογράφος, εκδότης περιοδικού, πολιτικός αρθρογράφος της ανανεωτικής αριστεράς. Γιατρός στο επάγγελμα γεννήθηκε στην συμπρωτεύουσα 10/3/1925 και απεβίωσε στην Αθήνα 23/6/2005. Στα Λογοτεχνικά Πάρεργα έχουμε μιλήσει για την προσφορά του. Έχει δημιουργηθεί και όμιλος φίλων του Μ.Α. στο διαδίκτυο.

-Τάκης Βαρβιτσιώτης Θεσ/κη 17/4/1916- 1/2/2011. Ένα ακόμα σημαντικό μέλος της Λογοτεχνικής Σχολής της Θεσσαλονίκης και της Α Μεταπολεμικής γενιάς. Νομικός, ποιητής και δοκιμιογράφος. Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά ενώ την πρώτη του εμφάνιση την έκανε το 1937 στο περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες».

-Γιώργος Θ. Βαφόπουλος, από το Γευγελή της Βόρειας Μακεδονίας 6/9/1903- Θεσσαλονίκη 15/9/1996. Ποιητής, πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Την πρώτη του εμφάνιση την κάνει το 1921στο περιοδικό «Ο Νουμάς» και «Σφαίρα» στην Αθήνα, ενώ το 1931 κυκλοφορεί την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Τα ρόδα της Μυρτάλης», έκτοτε η συγγραφική του διαδρομή υπήρξε ανοδική. Από το 1983 λειτουργεί στην Θεσσαλονίκη το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο.

- Γιώργος Θέμελης, Σάμος 23/8/1900- Θεσσαλονίκη 17/4/1976. Σημαντικός ποιητής, δοκιμιογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Εργάστηκε ως φιλόλογος στη δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση. Συνέγραψε μελέτες για την ελληνική ποίηση και την διδασκαλία της.

-Θεόκλητος Καρπίδης, από την περιοχή Πευκοδάσος του Κιλκίς 1926- 16/1/1975. Ασχολήθηκε με την πολιτική ενώ παράλληλα, έδειξε και το ενδιαφέρον του για τον ποιητικό λόγο εκδίδοντας 3 ποιητικές συλλογές. «Πίνακες» 1961, «Νύν και Αείν» 1963 και την ωριμότερή του το 1973 με τίτλο «Επιστροφή».

-Κλείτος Κύρου, ποιητής και μεταφραστής από την Θεσσαλονίκη, γεννήθηκε στις 13/8/1921 και έφυγε στις 10/4/2006. Σπούδασε Νομικά και εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος, και για μία διετία διετέλεσε γενικός γραμματείας του ΚΘΒΕ. Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1945 με την δημοσίευση ποιήματός του στο περιοδικό «Φοιτητής». Ιδεολογικά φορτισμένη η ποίησή του μέσα στο ιστορικό και πολιτικό κλίμα της εποχής του. Πρώτη του ποιητική συλλογή «Αναζήτηση» 1949.   

Ομάδα ΣΤ 

ΟΙ ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΕΣ

1., Φώτης Αγγουλές (1911-), ΤΣΕΣΜΕ, σ.20-23

        ΓΛΥΚΟΧΑΡΑΖΕΙ

Γλυκοχαράζει. Αγλύκαντε ξύπνα κι ανακλαδίσου.

Γλυκό’ ναι το τραγούδι μου κι αν είν’ η γεύση πικρή

είναι γιατί ξενύχτησα την κάθε σου χαρά νεκρή

κι αγρύπνησα και πόνεσα σαν αδελφός μαζί σου.

[και τα ποιήματα:-ΣΤΗΝ ΛΥΒΙΚΗ ΤΗΝ ΕΡΗΜΟ ΒΡΑΔΥΑΖΕΙ- ΕΙΣΑΙ ΦΤΩΧΗ-ΕΤΣΙ ΧΩΡΙΣΑΜΕ- ΑΦΡΙΚΑΝΙΚΗ ΝΥΚΤΑ- ΜΗΝ ΠΕΙΣ- ΠΑΠΑΡΟΥΝΕΣ- ΟΙ ΠΑΣΧΑΛΙΕΣ- ΔΕΝ ΣΕ ΛΗΣΜΟΝΩ- ΩΡΑ ΚΑΛΗ] 

2., Άρης Αλεξάνδρου (1920-), ΠΟΝΤΟΣ, σ.31-33

3., Μιχαήλ Αργυρόπουλος (1862-1949), ΣΜΥΡΝΗ, σ.43-44

4., Γιώργος Γεραλής (1917-) ΣΜΥΡΝΗ, σ.112-113

5., Θεόδωρος Ορφανίδης (1817-1871) ΣΜΥΡΝΗ, σ. 385-386

6., Γ. Σεφέρης (1900-) ΣΜΥΡΝΗ, σ.500-516

7., Άγγελος Σημηριώτης (1870-1944) Μ. ΑΣΙΑ, σ.516-517

8., Γεώργιος Σημηριώτης (1887-) Μ. ΑΣΙΑ, σ.517

Σημειώσεις:

-Ο Φώτης Αγγουλές είναι το ψευδώνυμο του ποιητή Φώτη Χονδρουδάκη. Γεννήθηκε στο Τσεσμέ της Μ. Ασίας και πέθανε στη Χίο το 1963 όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Μαζί με συνεργάτες του εξέδωσε το περιοδικό «Το Νησί». Φυλακίστηκε τις δεκαετίες 1940 και 1950 για τα πολιτικά του φρονήματα. Το 1975 κυκλοφόρησε με την επιμέλεια της Έλλης Παπαδημητρίου ο τόμος Φώτης Αγγουλές-επιλογή ποιημάτων του. Το 1990 εκδόθηκαν από το Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Χίου τα Άπαντά του.

-Άρης Αλεξάνδρου, λογοτεχνικό ψευδώνυμο του ποιητή, πεζογράφου και δοκιμιογράφου Άρη Βασιλειάδη. Γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1922 και πέθανε στο Παρίσι το 1978. ΄Ήταν σύζυγος της ποιήτριας Καίτης Δρόσου.

-Τον θάνατο του Σμυρνιού ποιητή και ανθολόγου, νομικού και πολιτευτή άλλοι τον αναβιβάζουν το 1949.

- Ο Σμυρνιός ποιητής, μεταφραστής και συντάκτης λεξικών Γιώργος Γεραλής πέθανε στην Αθήνα το 1996.

-Ο Νομπελίστας μας ποιητής Γιώργος Σεφέρης γεννήθηκε στην Σμύρνη 13/3/1900 και απεβίωσε στην Αθήνα στις 20/9/ 1971

-Ο Μυτιληνιός ποιητής και μεταφραστής Γιώργης Σημηριώτης γεννήθηκε το 1878 και πέθανε στην Αθήνα το 1964.

Ομάδα Ζ

ΜΩΡΑΪΤΕΣ/ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΟΙ

1., Κρίτων Αθανασούλης (1915-) ΤΡΙΠΟΛΗ, σ.28-30

2., Κούλης Αλέπης (1903-) ΑΡΕΟΠΟΛΗ, σ.34-35

3., Δημοσθένης Βαλαβάνης (1824-1859), ΚΑΡΥΤΑΙΝΑ, σ.50-51

4., Σπυρίδων Βασιλειάδης (1845-1874), ΠΑΤΡΑ, σ.81

5., Νικηφόρος Βρεττάκος (1911-) ΣΠΑΡΤΗ, σ.94-110

6., Αναστάσιος Δρίβας (1899-1942) ΛΑΚΩΝΙΑ, σ.146-147

7., Άγις Θέρος (ΣΠΥΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ, 1885-1960), ΣΠΑΡΤΗ, σ.192

8., Μιχ. Κατσαρός ΜΕΣΣΗΝΙΑ, σ.260

9., Δημ. Κόκκος (1856-1891) ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ, σ.263-265

10., Λαύρας (ΝΙΚ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ, 1873-1952) ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ, σ.321-323

11., Κώστας Ουράνης (ΚΩΣΤΑΣ ΝΕΑΡΧΟΣ, 1890- 1953), ΛΕΩΝΙΔΙΟ ΑΡΚΑΔΙΑΣ, σ.386-394

12., Μέμος Παναγιωτόπουλος ΜΕΣΣΗΝΙΑ, σ. 420-421

13., Σαράντος Παυλέας (1917-) ΜΑΝΗ, σ.446-447

14., Γιάννης Ρίτσος (1909-) ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ, σ.467-486

15., Βασίλης Ρώτας (1889-) ΚΟΡΙΝΘΟΣ, σ.489-493

16., Τάκης Σινόπουλος (1917-) ΠΥΡΓΟΣ, σ.539-540

17., Μιχ. Στασινόπουλος (1903-) ΚΑΛΑΜΑΤΑ, σ. 572-574

18., Βαγγέλης Συρεγγέλας (1919-) ΑΓΙΟΡΓΙΤΙΚΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ, σ. 571-579

19., Ρώμος Φιλύρας (ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ, 1889-1942) ΚΟΡΙΝΘΙΑ, σ.591-593

        ΣΤΟΝ ΑΔΗ

Μια μέρα θα μισέψουμε στα σκότη:

κι αν δε το ήπιαμε όλο το ποτήρι

κι αν δεν εμείναμε σε θεία αγνότη

το κορμί μας στον τάφο θ’ απογύρει.

 

Στερνή αγάπη θε να μοιάζει πρώτη:

τόση λαχτάρα μες στο πανηγύρι

της Ζωής μας ανάρπαζε κι η Νιότη

μας φουντώνει του αίματος την πύρη.

 

Οι κοπέλες μονάχα θα εικονίζουν

κάθε χαρά που επέρασε και πάει

και θα στέκουν εμπρός μας σε παράτα.

 

Κι ούτε κι ο νους θα ξέρει όταν θα σχίζουν

σαν άγγελοι των ουρανών τα χάη,

ποια πιο πολύ μας χρύσωσε τα Νειάτα!

[και τα ποιήματα: -ΣΤΡΑΤΟΣ- ΤΥΦΛΟΣ- ΗΓΗΣΩ- ΕΚΕΙΝΗ- ΘΥΣΙΑ- ΑΓΝΩΣΤΗ]

20., Γεώργ. Φτέρης (Γ. ΤΣΙΜΠΙΔΑΡΟΣ, 1892-) ΛΑΚΩΝΙΑ, σ.598

Ομάδα Η

ΟΙ  ΑΘΗΝΑΙΟΙ

1., Δημήτριος Δούκαρης, σ.142-145

2., Νίκος Εγγονόπουλος, (1910-), σ.151-155

        ΠΟΙΗΣΗ  1948

Τούτη η εποχή

του εμφύλιου σπαραγμού

δεν είναι εποχή

για ποίηση

κι άλλα παρόμοια.

Σαν πάει κάτι

να γραφεί

είναι

ωσάν

να γράφονταν

από την άλλη μεριά

αγγελτηρίων θανάτου

γι αυτό,  και

τα ποιήματά μου

είν’ τόσο πικραμένα

(και πότε, άλλωστε, δεν είσαν;)

κ’ είναι

-πρό πάντων-

και

τόσο

λίγα.

[και τα ποιήματα: - ΚΟΣΜΩ ΤΟ ΜΕΤΩΠΟ ΜΟΥ- ΜΠΟΛΙΒΑΡ-ΥΜΝΟΣ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΟΥΜΕ].

3., Καίσαρ Εμμανουήλ (1902-), σ.169-170

4., Κ. Καρθαίος (ΚΛ. ΛΑΚΩΝ, 1878-1955), σ. 244

5., Γιωργής Κότσιρας (1921-), σ.273-276

6., Κώστας Κουλουφάκος (1925-), σ.281-284

7., Ναπολέων Λαπαθιώτης (1893-1943), σ.301-302

8., Τάσος Λειβαδίτης (1922-), σ.324-333

9., Μήτσος Λυγίζος (1912-), σ. 335-336

10., Δημ. Παπαρρηγόπουλος (1843-1873), σ. 433

11., Τ. Κ. Παπατζώνης (1895-), σ.435-437

12., Τίτος Πατρίκιος (1927-), σ.442-445

13., Ιωάννης Πολέμης (1862-1925), σ.450-451

14., Γιώργης Σαραντής (1919-), σ.495-498

15., Γεώργ. Σταμπολής (1902-), σ.572

16., Θ. Δ. Φραγκόπουλος, σ.596-598

17., Δημήτρης Χριστοδούλου (1924-), σ.621-623

Ομάδα Θ   

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

1., Γλαύκος Αλιθέρσης (1897-), ΛΕΜΕΣΟΣ, σ.35

2., Τεύκρος Ανθίας (1903-), ΚΥΠΡΟΣ, σ.40-41

3., Παύλος Κριναίος (ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, 1905-) ΚΥΠΡΟΣ, σ.287-288

4., Νίκος Νικολαϊδης, σ.380-381

5., Θ. Πιερίδης, σ.449

        ΘΑΝΑΙ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΓΑΡΓΑΡΗ

Θάναι μια μέρα γάργαρη, θάναι μιά θάλασσα καλή

και θάναι το καράβι μας καλόδρομο κι’ ωραίο.

Στην πλώρη εγώ θα στέκομαι, θ’ απλώνω μια ματιά θολή

και δακρυσμένος θα γελώ και γελαστός θα κλαίω.

 

Θα στραφταλιάζει ολάργυρο γύρω και μέσα μου το φώς

μέσα και γύρω μου η χαρά σαν άρπα θ’ αηδονίζει

κι’ αγάλια θα μου γίνεται πάλιν ο κόσμος αδερφός

κι’ αυτός, αδέρφι του παλιό, θα με ξαναγνωρίζει.

Ομάδα Ι

ΟΙ ΓΕΝΝΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

1., Κώστας Βάρναλης (1884-) ΒΑΡΝΑ Βουλγαρία, σ.62-81

2., Πέτρος Βλαστός (1879-1941) ΙΝΔΙΕΣ, σ.91-93

        ΣΑΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Έλα να γίνουμε παιδιά. Στη δασωμένη αυλή  μας

ειν’ το χορτάρι φουντωτό και κύματα λουλούδια.

Τα μονοπάτια χρυσόμυγες πετάμενες σβουρίζουν.

 

Φωλιά χαράς ολόκαρδης του παιγνιδιού είν’ τα χρόνια.

Με αλήθεια ζούμε αθύμητα, με σύψυχη λαχτάρα

για κάθε ξάφνιασμα άγνωρο, για κάθε ανοιχτοσύνη.

Τότε είν’ το δάκρυ μας ρηχό και η λύπη ανεμοπόδα.

 

Θυμάσαι πώς κοιτούσαμε τον ουρανό να πλέκει

σα θάλασσα καλόκαιρη στ’ ανάμεσα των πέφκων;

Είμαι Σειρήνα, μου έλεγες’ βλέπω εκεί απάνω Οδύσσειες.

 

Τα κουκουνάρια τα σφιχτά, τα κόκκινα τα μούρα

και τις συκιές θυμάσαι τα; Και πασχαλιά να κόψω

θα ξανανθίσει μέσα μας η ξεχασμένη αγάπη.

[και τα ποιήματα: ΠΑΠΑΡΟΥΝΕΣ-ΤΗΣ ΣΕΙΡΗΝΑΣ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ- RUBENS].

3., Παύλος Νιρβάνας (ΠΕΤΡΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ, 1866-1937) ΜΑΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗ, σ. 381-382

ΡΟΥΜΑΝΙΑ

1., Γεώργιος Δελής (1874-1952) Βραϊλα ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ, σ. 131-132

2., Ανδρέας Εμπειρίκος (1901-) ΡΟΥΜΑΝΙΑ, σ.171-173

3., Νίκος Καρβούνης (1880-1947) ΡΟΥΜΑΝΙΑ, σ.239-240

4., Απόστολος Μελαχρινός (1880-1952) ΒΡΑΪΛΑ, ΡΟΥΜΑΝΙΑ, σ.353-355

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

1.Γεώργιος Σ. Δούρας (1895-) ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, σ.145

2., Κ. Π. Καβάφης (1863-1933) ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, σ. 198-215

3., Στρατής Τσίρκας (ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΑΝΔΡΕΑΣ, 1911-) ΑΙΓΥΠΤΟΣ, σ.584-587

4., Αλέκος Φωτιάδης (1870-1943) ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, σ.600-601

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

1., Αλέξανδρος Μπάρας (1906-) ΠΟΛΗ, σ.361-364

2., Όμηρος Μπεκές (1886-) ΠΟΛΗ, σ.365-367

3., Αλέξανδρος Ραγκαβής (1809-1892) ΠΟΛΗ, σ. 464-465

4., Γιώργος Σαραντάρης (1908-1941) ΠΟΛΗ, σ.493-495

        ΚΥΚΝΕΙΟ  ΑΣΜΑ

Ο θάνατος, μονάχα αυτός

Λέρωσε την ψυχή μας

Πού είχε τα μάγουλα λευκά

Σαν της αυγής τα δώρα.

 

Η λάσπη επλήγωσε τ’ αβρά χέρια

Πού φέρνανε αγάπη να πονούν

Στο ρόδινο πρόσωπο και σώμα

Μιάς εύπιστης ευρύχωρης ημέρας.

        Η ΛΥΠΗ Ο ΚΗΠΟΣ

Η λύπη ο κήπος

Ο ξανθός έφηβος

Ο κόσμος των κοριτσιών

Με τις πλουμιστές φωνές

Με την αχανή προσευχή

Με τα λουλούδια που χορταίνουν

 

Τις άπληστες καρδιές

 

Λυμαίνονται τον ύπνο μου

Όπως τα κοχύλια που αγάπησα

Στα πρώτα χαράματα

Στα θαλασσινά χρόνια.

[και τα ποιήματα:-Η ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΥΓΗΣ-ΕΙΤΑΝ ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΙΤΑΝ ΟΝΕΙΡΟ-Η ΑΝΟΙΞΗ ΣΑΝ ΕΚΛΕΙΣΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ-Ο ΝΟΜΟΣ ΜΕ Τ' ΑΤΣΑΛΙΝΟ ΚΕΦΑΛΙ]

5., Αλέξ. Σούτσος (1803-1863) ΠΟΛΗ, σ.567

6., Παναγ. Σούτσος (1806-1868) ΠΟΛΗ, σ.567

7., Ηλίας Τανταλίδης (1818-1876) ΠΟΛΗ, σ.581-582

Ομάδα Κ 

ΑΠΟ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΑΓΡΙΝΙΟ

1., Αθαν. Κυριαζής (1883-1950) ΑΓΡΙΝΙΟ, σ.295-299

2., Κώστας Χατζόπουλος (1868-1920) ΑΓΡΙΝΙ, σ. 607-615

ΑΙΤΩΛΙΚΟ

1., Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος (1901-) ΑΙΤΩΛΙΚΟ, σ.417-420

ΑΙΤΩΛΙΑ

1., Μ. Ζώτος (1905-1932) ΑΙΤΩΛΙΑ, σ.181-182

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ

1., Κώστας Θρακιώτης (ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ, 1910-) ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ, σ.192-196

ΑΝΔΡΟΣ

1., Ανδρέας Καραντώνης (1910-) ΑΝΔΡΟ, σ.237-239

ΑΡΤΑ

1., Τέλλος Άγρας (ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ, 1899- 1944), ΆΡΤΑ, σ. 24-27

2., Γιώργος Κοτζιούλας (1909-1956) ΠΛΑΤΑΝΟΥΣΑ, ΑΡΤΑ, σ.268-273

ΓΙΑΝΝΕΝΑ

1., Μάρκος Αυγέρης (ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, 1884-), ΓΙΑΝΝΕΝΑ, σ.44-46

 2., Ιωάννης Βηλαράς (1771-1823) ΓΙΑΝΝΕΝΑ, σ.85-86

3., Ζοζέφ Ελιγιά (1892-1931) ΓΙΑΝΝΕΝΑ, σ.155

ΕΛΕΥΣΙΝΑ

1., Τάσος Παπάς (1921-) ΕΛΕΥΣΙΝΑ, σ.433-434

ΗΠΕΙΡΟΣ

1., Γεώργιος Ζαλοκώστας (1805-1858), ΣΥΡΡΑΚΟ της Ηπείρου, σ.175-177

2., Κώστας Κρυστάλλης (1868-1893) ΣΥΡΑΚΟ της Ηπείρου, σ.288-294

ΗΡΑΚΛΕΙΑ

1., Γιώργος Καφταντζής (1920-) ΗΡΑΚΛΕΙΑ, σ.261-262

ΘΡΑΚΗ

1., Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) ΒΙΖΩ, ΘΡΑΚΗΣ σ.89-91

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ

1., Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877-1940) ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ, σ. 428-433

ΚΑΣΟΣ

1., Δ. Αντωνίου (1906-), ΚΑΣΟΣ, σ.41-42

ΚΑΣΤΟΡΙΑ

1., Αθανάσιος Χριστόπουλος (1772-1847) ΚΑΣΤΟΡΙΑ, σ.624

ΚΥΘΗΡΑ

1., Γεώργιος Σουρής, ΚΥΘΗΡΑ σ.562-566

ΚΩ

1., Μανώλης Φουρτούνης (1926-) ΚΩ, σ.593-595

ΛΑΜΙΑ

1., Μάρκος Τσιριμώκος (1872-1939) ΛΑΜΙΑ, σ.588-589

ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

1., Ρήγας Γκόλφης (ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, 1886- 1957) ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, σ.119-121

2., Γεώργιος Δροσίνης (1859-1951) ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, σ. 147-149

3., Μιλτιάδης Μαλακάσης (1869-1943) ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, σ.340-349

4., Κωστής Παλαμάς (1859-1943) ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ, σ.394-416

ΜΥΤΙΛΗΝΗ

1., ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (ΑΛΕΠΟΥΔΕΛΗΣ, 1912-), ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ.155-169

2., Αργύρης Εφταλιώτης (ΚΛΕΑΝΘΗΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ, 1849-1923), ΜΟΛΥΒΟΣ, ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ.173-175

3., Πάνος Θασίτης (1923-) ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ.182-185

4., Ασημάκης Πανσέληνος (1905-) ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ. 423-424

5., Νικήτας Ράντος (ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ, (1907-)) ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ.465-466

6., Θρασύβουλος Σταύρου (1886-) ΜΥΤΙΛΗΝΗ, σ.574

ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ

1., Γ. Αθάνας (ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ- ΝΟΒΑΣ, 1893-) ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ, σ.26-27

2., Γιάννης Βλαχογιάννης (Επαχτίτης, 1867-1945) ΝΑΥΠΑΚΤΟΣ, σ.93-94

ΝΑΥΠΛΙΟ

1., Νίκος Καρούζος (1926-) ΝΑΥΠΛΙΟ, σ.246-250

2., Αχιλλεύς Παράσχος (1838-1895) ΝΑΥΠΛΙΟ, σ. 441

ΠΥΛΟΣ

1., Τάσος Σπυρόπουλος (1930-) ΠΥΛΟΣ, σ.569-572

ΣΑΜΟΣ

1., Βύρωνας Λεοντάρης (1932-) ΣΑΜΟΣ, σ.333- 334

ΣΙΦΝΟΣ

1., Ιωάννης Γρυπάρης (1870-1942) ΣΙΦΝΟΣ, σ.121-127

2., Συμεών Κουρήτης (ΑΝΤ. ΠΡΟΚΟΣ, 1913-) ΣΙΦΝΟΣ, σ.285-287

3., Αριστομένης Προβελέγγιος (1850-1936), σ.461-462

ΣΚΙΑΘΟΣ

1., Ζ. Οικονόμου (1911-) ΣΚΙΑΘΟΣ, σ.384-385

2., Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851-1911) ΣΚΙΑΘΟΣ, σ.425-426

ΣΠΑΡΤΗ

1., Σπήλιος Πασαγιάννης (1874-1910) ΚΑΣΤΑΝΙΑ ΣΠΑΡΤΗΣ, σ.441-442

ΣΠΕΤΣΕΣ

1., Γεώργ. Στρατήγης (1859-1938) ΣΠΕΤΣΕΣ, σ.576

ΣΥΡΟΣ

1., Λέων Κουκούλας (1894) ΣΥΡΑ, σ.276-280

ΤΡΙΚΑΛΑ

1., Νίκος Παππάς (1906-) ΤΡΙΚΑΛΑ, σ.437-439

ΥΔΡΑ

1., Μήτσος Παπανικολάου (1900-1943) ΥΔΡΑ, σ.427-428

2., Στάθης Πρωταίος (1924-) ΥΔΡΑ, σ. 463-464

3., Μίλτος Σαχτούρης (1919-) ΥΔΡΑ, σ.498-500

4., Ν. Ι. Χαντζάρας (1884-1949) ΥΔΡΑ, σ.667

ΧΑΛΚΙΔΑ

1., Σπύρος Κοκκίνης ΧΑΛΚΙΔΑ, σ.262-263

ΧΙΟΣ

1., Χρ. Γιάνναρης (1894-) ΧΙΟΣ, σ.110-112

2., Λάμπρος Πορφύρας  (ΔΗΜΗΤΡ. ΣΥΨΩΜΟΣ, 1879-1932) ΧΙΟΣ, σ.457-461

3., Γιάννης Ψυχάρης (1854-1929) ΧΙΟΣ, σ. 625

--

Ομάδα Λ

1., Κώστας Α. Αθανασιάδης, σ.27-28

2., Νάνος Βαλαωρίτης, σ. 58-59

3., Λαυρέντιος Βενέριος, σ.84-85

4., Χρ. Γερογιάννης, σ.114

5., Νίκος Γκάτσος (1915-), σ.116-119

6., Γιάννης Δάλλας (1924-) ΦΙΛΙΠΠΙΑΔΑ, σ. 128-129

7., Λουκάς Θεοδωρακόπουλος (1925-), σ.188-189

8., Ιάσων Ιωαννίδης, σ.198

9., Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928), σ.250-259

10., Κ. Κόντος σ.265-266

11., Γ. Κογιούλης, σ.276

12., Τίμος Μωραϊτίνης, σ.377

13., Γιάννης Νεγρεπόντης (ΞΥΝΟΤΡΟΥΛΙΑΣ), σ.378- 380

14., Θεόδωρος Ντόρρος, σ.382-384

15., Θεόδωρος Ξύδης (1910-), σ.384

16., Πάνος Παναγιωτούνης, σ.422-423

17., Δημ. Π. Παπαδίτσας, σ.426-427

18., Κλέων Παράσχος (1894-), σ.441

19., Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, σ.447-449

20., Ηλίας Σιμόπουλος, σ. 538

21., Γιάννης Σκαρίμπας ΡΟΥΜΕΛΗ, σ.540-542

22., Σωτήρης Σκίπης (1881-1951), σ.542-543

23., Γ. Ξ. Στογιαννίδης, σ. 575

24., Άγγελος Φωκάς, σ.599

25., Ν, Φωκάς, σ.600

26., Θανάσης Φωτιάδης, σ.601-603

27., Ντίνος Χριστιανόπουλος, σ.620-621

Σημειώσεις:

-Ο Νάνος Βαλαωρίτης ήταν υπερρεαλιστής ποιητής, πεζογράφος και μεταφραστής, δοκιμιογράφος και εκδότης υπεύθυνος της συντακτικής επιτροπής του πρωτοποριακού περιοδικού «ΠΑΛΙ», συντάκτης της εφημερίδας "Φοίνιξ» του Σαν Φραντσίσκο στις ΗΠΑ και μέλος του περιοδικού «Συντέλεια» και «Νέα Συντέλεια». Ήταν δισέγγονος του ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη. Γεννήθηκε στην Λοζάνη της Ελβετίας στις 5/7/1921 και πέθανε στην Αθήνα στις 12/9/2019. Η ποίησή του έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες.

-Ο Νίκος Γκάτσος υπήρξε σημαντικός υπερρεαλιστής ποιητής, μεταφραστής και εξαιρετικός στιχουργός. Γεννήθηκε 8/12/1911 στην Ασέα της Αρκαδίας και έφυγε από κοντά μας στην Αθήνα στις 12/5/1992. Έγραψε μόνο μία ποιητική συλλογή την «Αμοργό» ήταν αυτοδίδακτος της Ισπανικής γλώσσας και μετέφρασε στα ελληνικά θεατρικά και ποιητικά έργα του Ισπανού λυρικού ποιητή Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Υπήρξε σταθερός συνεργάτης γράφοντας τραγούδια για κορυφαίους μουσικοσυνθέτες μας όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σταύρος Ξαρχάκος και άλλων.

-Ο Γιάννης Δάλλας γεννήθηκε στην Φιλιππιάδα Πρέβεζας στις 23/12/2024 και έφυγε από κοντά μας στις 24/2/2020. Σημαντικός ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς και εξαίρετος φιλόλογος και δοκιμιογράφος. Εξέδωσε το περιοδικό «Δοκιμασία» και επιμελήθηκε και έγραψε την εισαγωγή και σχολίασε επανεκδόσεις ελλήνων ποιητών, όπως ο Κώστας Βάρναλης, ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, ο Ανδρέας Κάλβος και πολλοί άλλοι. Δίδαξε ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων και στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Οι δοκιμιακές του εργασίες βρίσκονται διάσπαρτες σε διάφορα έγκριτα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά. Το 1987 τιμήθηκε με το Α Κρατικό Βραβείο κριτικής και δοκιμίου και το 1999 με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο έργο του.

-Λουκάς Θεοδωρακόπουλος (Άμφισσα 1925- Αθήνα 26/4/2013), διέμενε για χρόνια στο Αγκίστρι. Ποιητής, μεταφραστής και πεζογράφος, από τους πρώτους έλληνες ακτιβιστές για τα δικαιώματα των Ομοφυλοφίλων στην χώρα μας. Διευθυντής του περιοδικού «ΑΜΦΙ». Στα νεανικά του χρόνια εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ. Εμφανίστηκε με ποιήματά του από τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Εξαιρετικές οι μεταφράσεις του από την γαλλική και αγγλική γλώσσα. βλέπε τα έργα του Γάλλου πεζογράφου Ζαν Ζενέ, του  Ιάπωνα Γιούκιο Μισίμα, του Ζαν Πωλ Σαρτρ, του Όσκαρ Ουαϊλντ, του Ρενέ Ζιράντ του Μάρκ Τουέν και πολλών άλλων.

-Ο Ιάσων Ιωαννίδης καταγόταν από το ακριτικό Διδυμότειχο, γεννήθηκε το 1928 και έφυγε στην Αθήνα όπου διέμενε το 2010. Ήταν ποιητής και πεζογράφος με αρκετά έργα στο ενεργητικό του. Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση και για τις αντιστασιακές του δράσεις βασανίστηκε και φυλακίστηκε. Όπως εύστοχα γράφει για τα πεζά του ο κριτικός Αλέξης Ζήρας «διακρίνονται για τον εξομολογητικό τους τόνο θυμίζοντας συχνά μαρτυρίες».

-Ο Κώστας Καρυωτάκης υπήρξε και θεωρείται ακόμα μία από τις κορυφαίες στιγμές της ελληνικής ποίησης. Ποιητής, πεζογράφος, μεταφραστής, εκδότης σατιρικών εντύπων θεωρείται μία αξιοσημείωτη ποιητική παρουσία του Αθηναϊκού Νεορομαντισμού. Γεννήθηκε στην Τρίπολη το 1896 και αυτοκτόνησε στην Πρέβεζα το 1928. Ποιητική μορφή που επηρέασε μία πλειάδα ελλήνων ποιητών και εξακολουθεί να προκαλεί λογοτεχνικούς διαξιφισμούς μέχρι των ημερών μας. Τα Άπαντά του επιμελήθηκε ο καθηγητής Γιώργος Π. Σαββίδης. Σπούδασε Νομικά και εργάστηκε ως δημόσιος υπάλληλος με δυσμενείς μεταθέσεις που τον οδήγησαν στο να βάλει τέρμα στην ζωή του. Η σχέση του με την ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη έγινε αφορμή ώστε να γραφούν μελέτες και δεκάδες άρθρα. Ο ιστορικός Σαράντος Καργάκος μεταξύ άλλων μελετητών του έχει προλογίσει επανεκδόσεις ποιητικών του συλλογών.

-Ο Κώστας Κοντός αν δεν λαθεύω, κατάγονταν από την Καλλονή της Μυτιλήνης (1891-Αθήνα 1966) και ήταν φιλόλογος , ποιητής, πεζογράφος και δοκιμιογράφος. Εργάστηκε στην Μέση Εκπαίδευση και πήρε μέρος στους αγώνες υπέρ του Δημοτικισμού. Στις κατά καιρούς εργασίες του χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Κρέων Κορύβας. Ποιήματά του περιλαμβάνονται στην Ανθολογία του Ρένου Αποστολίδη και του Μιχάλη Περάνθη. Για την λογοτεχνική παράδοση της Μυτιλήνης και τους διάφορους εκπροσώπους της μπορεί να βρει στοιχεία ο όποιος ενδιαφερόμενος στο λογοτεχνικό περιοδικό «Αιολικά Γράμματα» του Γιώργου και Κώστα Βαλέτα.

-Ο Τίμος Μωραϊτίνης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1875 και έφυγε το 1952. Γνωστός θεατρικός συγγραφέας και επιθεωρησιογράφος, χρονογράφος, ποιητής και δημοσιογράφος και διευθυντής σε αρκετές εφημερίδες της εποχής. Μεγάλος χιουμορίστας με τα χρονογραφήματά του δημιούργησε «σχολή» και επέδρασε στο στιλ της γραφής κατοπινών χρονογράφων όπως ο Παύλος Παλαιολόγος, ο Γιώργος Φτέρης, ο πειραιώτης Παύλος Νιρβάνας και άλλοι. Τα Άπαντά του αποτελούνται από 7 ογκώδεις τόμους. Βραβεύτηκε το 1937 από την Ακαδημία Αθηνών.

-Γιάννης Νεγρεπόντης, είναι το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του ποιητή και στιχουργού, πεζογράφου της Δεύτερης Μεταπολεμικής Γενιάς Γιάννη Ξυνοτρούλια γεννημένου στη Λάρισα 8/8/1930 και έφυγε από κοντά μας στην Αθήνα 2/9/ 1991. Σπούδασε αρχαιολογία στο ΚΠΑ και παράλληλα στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Ποιητής με έντονη αντιστασιακή δράση την περίοδο της επταετίας, κυνηγήθηκε, φυλακίστηκε και εξορίστηκε στην Γιάρο. Πέρα από το καθ’ αυτό ποιητικό του έργο, ασχολήθηκε με την συγγραφή σατιρικών θεατρικών κειμένων που ανεβάστηκαν σε σκηνές. Συνεργάστηκε με πολλά περιοδικά και εφημερίδες. Η συλλογή Τραγουδιών του «Τα Νέγρικα» μελοποιήθηκαν και τραγουδήθηκαν από την Μαρία Φαραντούρη. Ο Γιάννης Νεγρεπόντης σαν στιχουργός συνεργάστηκε με πολλούς έλληνες μουσικοσυνθέτες.

-Θεόδωρος Ντόρρος. Έλληνας ποιητής που διέμενε στο εξωτερικό γεννήθηκε το 1895 και απεβίωσε σε σχετικά μικρή ηλικία το 1954. Την περίοδο του Μεσοπολέμου 1930 εξέδωσε στη Γαλλία και απέστειλε δωρεάν σε φίλους και θαυμαστές του στην Ελλάδα την ποιητική του συλλογή «Στου γλυτωμού το χάζι». Θεωρείται από τα πρώτα αν όχι το πρώτο σουρεαλιστικό ελληνικό κείμενο. Η συλλογή επανεκδόθηκε το 1981 με πρόλογο του κριτικού και ιστορικού της ελληνικής λογοτεχνίας Αλέξανδρου Αργυρίου. Βλέπε και ανάρτηση στα Λογοτεχνικά Πάρεργα.

-Θεόδωρος Ξύδης. Γνωστός φιλόλογος, ποιητής και δοκιμιογράφος με εξαιρετικές συγγραφικές εργασίες για έλληνες ποιητές και την βυζαντινή υμνογραφία στο ενεργητικό του. Κατάγονταν από τον Πύργο Ηλείας γεννήθηκε το 1909 και πέθανε στην Αθήνα το 1985. Συνεργάστηκε με πλήθος ελληνικών περιοδικών ενώ προσέχτηκαν οι εργασίες του για τον Κωστή Παλαμά, τον Άγγελο Σικελιανό, για τον πειραιώτη παιδαγωγό Ευάγγελο Παπανούτσο, έγραψε άρθρα και ποιήματα για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, τον Ανδρέα Καρκαβίτσα τον Γιάννη Βλαχογιάννη και άλλους. Τα ποιήματά του εκδόθηκαν το 1982 από τις Εκδόσεις των Φίλων του Κώστα Τσιρόπουλου. Το 1974 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο κριτικής και δοκιμίου και από την Ακαδημία Αθηνών το 1980 για την εμπεριστατωμένη εργασία του για την Βυζαντινή Υμνολογία.

-Πάνος Παναγιωτούνης, Καλαματιανός ποιητής και δοκιμιογράφος, γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1930 γενέθλια πόλη της ποιήτριας Μαρίας Πολυδούρη και Τίλλας Μπαλή για τις οποίες μίλησε και εξέδωσε βιβλίο. Πέθανε στην Αθήνα το 2007. Σπούδασε Νομικά, Οικονομικές Επιστήμες και Σκηνοθεσία. Δίδαξε ιστορία του θεάτρου και της λογοτεχνίας στην Δραματολογική Σχολή Σταυράκου. Εξέδωσε δεκάδες ποιητικές συλλογές και μικρές του μελέτες για τον Γιάννη Σκαρίμπα, τον Νικηφόρο Βρεττάκο, το Παπαδιαμάντη κλπ. Μεγάλο επίσης μέρος των συγγραφικών του εργασιών καταλαμβάνουν οι μελέτες του για το Θέατρο, ενώ δημοσίευσε και δικά του μονόπρακτα.

Δημήτριος Π. Παπαδίτσας. Ορθοπεδικός ιατρός, ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής από την Σάμο. Γεννήθηκε το 1922 χρονιά της Μικρασιατικής Καταστροφής και πέθανε στην Αθήνα το 1987. Παρουσιάστηκε στα ελληνικά γράμματα την περίοδο της Κατοχής (1943) με την ποιητική του συλλογή «Το φρέαρ με τις φόρμιγγες». Οι καταβολές της ποίησής του προέρχονται από τον υπερρεαλισμό. Μετέφρασε Ιβάν Γκολ και άλλους ποιητές. Το 1984 μαζί με την ποιήτρια Ελένη Λαδιά μεταφράζουν τους «Ομηρικούς ύμνους», το 2004 την Ομηρική Ραψωδία «Νέκυια» κλπ. Υπήρξε συνεκδότης με τον Ε.Χ. Γονατά του περιοδικού «Πρώτη Ύλη» 1958-1959 (δύο τόμοι). Συνεργάστηκε με διάφορα περιοδικά όπως την «Νέα Εστία», τα «Γράμματα και Τέχνες», η «Ευθύνη», ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες. Τιμήθηκε δύο φορές 1964 και 1981 με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, και με το Βραβείο Ποίησης του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη το 1984.

-Κλέων Β. Παράσχος γεννήθηκε στον Πύργο της Βουλγαρίας 1894 και πέθανε στην Αθήνα το 1964. Ένας από τους σημαντικότερους έλληνες κριτικούς των Ελληνικών Γραμμάτων με μεγάλη συγγραφική (δοκιμιακή και κριτική) παραγωγή, υπήρξε συνεργάτης πολλών λογοτεχνικών περιοδικών, («Βωμός», «Αγγλοελληνική Επιθεώρηση», «Ελληνικά Γράμματα», «Πνευματική Ζωή», «Φιλολογική Πρωτοχρονιά» κλπ.) ενώ ασυγκέντρωτες μελέτες και βιβλιοκριτικές του είναι δημοσιευμένες στο περιοδικό «Νέα Εστία» που υπήρξε για δεκαετίες συνεργάτης της. Συνεργάστηκε ως δημοσιογράφος και σε εφημερίδες της εποχής όπως η «Δημοκρατία», η «Ακρόπολις», «Η Πατρίς», «Η Καθημερινή», «Η Πρωϊα» κ.ά. Ασχολήθηκε με την ποίηση, την πεζογραφία και την μετάφραση, κυρίως από την  Γαλλική Γλώσσα. Βλέπε τα «8 Δοκίμια του Montaigne»-Μοντεσκιέ που κυκλοφόρησαν το 1957 από το «Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών», με πρόλογο και σημειώσεις. Μετέφρασε ακόμα ποιήματα από τις «Στροφές» του Ζαν Μωρεάς. Το 1925 τύπωσε ένα μικρό βιβλιαράκι με «28 ποιήματα» του γάλλου ποιητή Charles Baudelaire- Σαρλ Μπωντλαίρ. Οι μεταφράσεις επανεκδόθηκαν το 1981 από τις εκδόσεις «Πλέθρον» σε επιμέλεια του Αλέξανδρου Ζήρα. Την ίδια πάνω κάτω περίοδο εκδίδεται από τις εκδόσεις «Ίκαρος» το μικρό του δοκίμιο «Η Καλλιτεχνική Δημιουργία» χ.χ. Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1913 στο νεανικό περιοδικό «Ποιητική Έκδοση» που εξέδωσε μαζί με φιλική του παρέα. Ασχολήθηκε με την Ποίηση, την Ελληνική και Ξένη Ευρωπαϊκή Ποίηση και Πεζογραφία. Κλασική η μελέτη του «Έλληνες Λυρικοί» που εκδόθηκε το 1953 στην Αθήνα από τις εκδόσεις «Σ. Σπυρόπουλου» και σε β΄ έκδοση «Δέκα Έλληνες Λυρικοί» 1962 από τις εκδόσεις του «Γεωργίου Φέξη». Το 1931 κυκλοφόρησε τον τόμο «Εκλογή από τα ωραιότερα ελληνικά λυρικά ποιήματα» (σε συνεργασία με τον Ξενοφώντα Λευκοπαρίδη). Το 1962 την Ανθολογία της «Ευρωπαϊκής και Αμερικάνικης Ποίησης». (επανεκδόθηκε τα τελευταία χρόνια). Εξαιρετική η μελέτη του «Εισαγωγή στη Σύγχρονη Ελληνική Ποίηση» ενώ έγραψε δίτομο  μελέτημα για τον Εμμανουήλ Ροίδη, τον Ιωνα Δραγούμη, τον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη στην σειρά των εκδόσεων «Αετός» κλπ. Έγραψε ακόμα Αυτοβιογραφικές Σελίδες με τον τίτλο «Βιογραφία» εκδόσεις «Πυρσός» 1951, τους κύκλους του «Χρονικού» κλπ. Τιμήθηκε το 1956 με το Α Κρατικό Βιβλίο Δοκιμίου. Ο Κλέων Παράσχος όπως και ο Γιάννης Χατζίνης είναι ας το επαναλάβουμε δύο από τους αξιολογότερους έλληνες δοκιμιογράφους και κριτικούς (θεωρητικούς της ποίησης) των προηγούμενων γενεών στην πατρίδα μας. Παρά τον πλούτο των κριτικών τους μελετημάτων και εργασιών δεν μνημονεύονται συχνά στις μέρες μας αν δεν κάνω λάθος.

-Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, ένας από τους λογοτεχνικούς πυλώνες της Λογοτεχνικής Σχολής της Θεσσαλονίκης. Ο σπουδαγμένος «σπετσιέρης» της ελληνικής ποίησης. Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη 17/10/1908 και έφυγε στις 13/1/1993. Ποιητής, πεζογράφος, ζωγράφος, ταλαντούχος συγγραφέας καλλιέργησε ένα ιδιαίτερο προσωπικό του γλωσσικό ιδίωμα γραφής με ένα κάπως περίπλοκο και δαιδαλώδες κώδικα λέξεων και σύνταξης, μη «ισορροπημένης», συνηθισμένης παραδοσιακής ευθύγραμμης σειράς δομής της σύνταξης των κειμένων του. Αγαπήθηκε ιδιαίτερα ακόμα και από θαυμαστές του που δεν κατανοούσαν εύκολα την γραφή του. Υπήρξε συνεργάτης του περιοδικού «Κοχλίας» και άλλων λογοτεχνικών εντύπων. Τακτικός επισκέπτης του Αγίου Όρους έλαβε μέρος σαν ζωγράφος σε αρκετές εκθέσεις. Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Σταυράκιος Κοσμάς. Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης ήταν αδερφός της ποιήτριας Ζωής Καρέλλη. Στα έργα του ο Ν. Γ. Πεντζίκης συμπλέκει την αρχαία με την βυζαντινή και την δημώδη λαϊκή παράδοση με στοιχεία των σύγχρονων πρωτοποριακών ρευμάτων. Το 1984 βραβεύτηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Προσέχθηκαν και αγαπήθηκαν ιδιαίτερα τα πεζά του το «Μυθιστόρημα της Κυρίας Έρσης», «Ο πεθαμένος και η ανάσταση», «Μητέρα Θεσσαλονίκη», «Η αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής», «Ανδρέας Δημακούδης» κλπ. Τα πεζά του σε σχέση με την ποίησή του υπερτερούν στην συγγραφική του παραγωγή. Έχουν κυκλοφορήσει και οι κατά καιρούς τεχνοκριτικές του για έλληνες ζωγράφους. Η Βιβλιογραφία και αρθρογραφία για το έργο του είναι αρκετά μεγάλη. Κυκλοφόρησε και σχετικός τόμος.

-Ο Ηλίας Σιμόπουλος ήταν ποιητής, κριτικός της λογοτεχνίας και του θεάτρου. Σπούδασε Νομικά ενώ κατά την διάρκεια της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά υπέστη διώξεις όπως και τα κατοπινά χρόνια εξαιτίας της συμμετοχής του στην Εθνική Αντίσταση. Γεννήθηκε στο Καστανοχώρι της Αρκαδίας 23/11/1913 και έφυγε στις 30/8/2015. Σε γραπτά του χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Παύλος Ροδής. Στην ποίηση εμφανίστηκε το 1946 με την συλλογή του «Χαιρετισμός στον πρώτο ήλιο». Εξέδωσε αρκετές ποιητικές συλλογές και μελέτες για έλληνες συγγραφείς. Ο Ηλίας Σιμόπουλος διετέλεσε πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και του Συνδέσμου Ελλήνων Λογοτεχνών.

-Γιάννης Σκαρίμπας, ο γνωστός μας σατιριστής συγγραφέας, ιστορικός, ποιητής και πεζογράφος. Ο αγαπημένος συγγραφέας του Ανδρέα Παπανδρέου. Βλέπε στις εκδόσεις «Κάκτος» τα βιβλία του «Το 21 και η Αλήθεια». Στίχοι του Χαλκιδαίου μπάρμπα Γιάννη Σκαρίμπα έχουν μελοποιηθεί εξαιρετικά από τον Γιάννη Σπανό και αγαπηθεί. Γεννήθηκε στις 28/9/1893 στην Αγία Ευθυμία Παρνασσίδος και έφυγε σε μεγάλη ηλικία στην Χαλκίδα 21/1/1984. Στα έργα του χρησιμοποίησε διάφορα κατά καιρούς ψευδώνυμα, όπως το Θωμάς Ξιαφάς, Λαυρέντιος Ταπιάγκας και άλλα. Βλέπε εργασία για τα Ψευδώνυμα του Κυριάκου Ντελόπουλου εκδόσεις «Εστία». Ο Γιάννης Σκαρίμπας υπήρξε πολυγραφότατος τα πεζά του υπερβαίνουν τους 10 τόμους σύμφωνα με τις επανεκδόσεις τους από τον εκδοτικό οίκο «Νεφέλη» σε επιμέλεια της πανεπιστημιακού κ. Κατερίνας Κωστίου. Ενώ η πρώιμη ποιητική του παραγωγή κυκλοφόρησε το 1991 με την φροντίδα του ανθολόγου Σπύρου Κοκκίνη. Τιμήθηκε το 1976 με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος. Γενικά το έργο του Γιάννη Σκαρίμπα είναι από τα αγαπημένα του ελληνικού αναγνωστικού κοινού.

-Σωτήρης Σκίπης Αθήνα 1881- Ρονιάκ Προβηγκίας της Γαλλίας 29/9/1952. Ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και μεταφραστής. Ακαδημαϊκός και εκδότης περιοδικού. Ο Σωτήρης Σκίπης έζησε τα εφηβικά του χρόνια στη Λάρισα. Σαν ποιητής υπήρξε πολυγραφότατος. Είναι ίσως μία από τις παρεξηγημένες μορφές της ελληνικής λογοτεχνίας. Κοσμοπολίτης και πολυταξιδεμένος. Μετέφρασε Τζών Κιτς, Ομάρ Καγιάμ, Ησίοδο και άλλους. Έγραψε μελέτη για τον Διονύσιο Σολωμό ενώ αποπειράθηκε να μιμηθεί την μετρική του Ανδρέα Κάλβου σε ποιητική του συλλογή. Εξέδωσε αρκετές ποιητικές συλλογές ενώ βραβεύτηκε το 1922 με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών και από την Γαλλική Ακαδημία.  Ποιητική φυσιογνωμία δημοκρατική, αριστερών φρονημάτων και όπως φαίνεται μάλλον στον λογοτεχνικό στίβο «φιλόδοξη» διεκδίκησε το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

-Γιώργος Ξ. Στογιαννίδης, έμπορος και ποιητής από την Ξάνθη 1912- Θεσσαλονίκη 1994. Έζησε κατά διαστήματα σε διάφορα μέρη της Βορείου Ελλάδος, την Θάσο, την Καβάλα ώσπου από το 1970 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Θεσσαλονίκη. Υπήρξε συνεργάτης περιοδικών στην Καβάλα και την Συμπρωτεύουσα. Ασχολήθηκε αποκλειστικά με την ποίηση ενώ για μία πενταετία είχε την επιμέλεια ποιητικών εκπομπών στο ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης. Εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα το 1931 από το Πειραϊκό λογοτεχνικό περιοδικό «Ορίζοντες». Το 1949 κυκλοφόρησε η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Περιστέρια στο φως». Η ποίησή του φέρει επιρροές από ποιητές της Θεσσαλονίκης, χαμηλόφωνη και με ερωτική ατμόσφαιρα. Το 1974 Βραβεύθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης.

-Νίκος Φωκάς, από τα Φωκάτα της Κεφαλονιάς γεννήθηκε το 1927 και έφυγε στις 26/7/2021. Καλός ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Εργάστηκε ως καθηγητής, ως τουριστικός υπάλληλος  και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έζησε για χρόνια στην Αγγλία όπου εργάστηκε στο BBC. Συνεργάστηκε με έγκυρα έντυπα του εξωτερικού και ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά, όπως την «Σπείρα», τα «Τετράμηνα» τα «Πολιτικά Θέματα» και την εφημερίδα «Η Καθημερινή». Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1945 από το περιοδικό «Αιγαίο» Ο ίδιος έχει αποκηρύξει την ποιητική του παραγωγή της πρώτης του περιόδου. Ο Νίκος Φωκάς πέρα από την ποίηση ασχολήθηκε και με την μετάφραση ξένων ευρωπαίων συγγραφέων όπως ο Μπωντλαίρ, ο Τόμας ντε Κουίνσυ, ο Ζαν Πωλ Σαρτρ, κ.ά. Τιμήθηκε με το Βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού «Διαβάζω» 1998, το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης το 1995 και με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας το 2005 για το σύνολο έργο του.

-Ο δικηγόρος Θανάσης Φωτιάδης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1921 και πέθανε στην Αθήνα το 1989. Μας είναι γνωστός για το πεζογράφημά του «Ερατώ» 1971 και από την φοιτητική του δράση στην συμπρωτεύουσα όπου μαζί με τους Μανόλη Αναγνωστάκη, Κλείτο Κύρου, Πάνο Θασίτη και Γιώργο Καφταντζή συγκρότησαν τον πνευματικό νεανικό κύκλο του περιοδικού «Ξεκίνημα». Εμφανίστηκε στα γράμματα το 1943 με την ποιητική του συλλογή «Νοτιές». Ασχολήθηκε τόσο με την ποίηση όσο και με τον πεζό λόγο ενώ μετέφρασε και ξένους ποιητές.

-Ντίνος Χριστιανόπουλος, Θεσσαλονίκη 20/3/1931- Θεσσαλονίκη 11/8/2020. Πολυσχιδής και πολυτάλαντη προσωπικότητα, ένα κατηχητόπουλο της Κατοχής που εξελίχθηκε σε μία μεγάλη και σημαντική μορφή όχι μόνο της Θεσσαλονίκης αλλά και της Ελλάδος. Σπούδασε φιλολογία και ασχολήθηκε, και με τι δεν ασχολήθηκε αυτό το ακούραστο ερωτικής ατμόσφαιρας πρόσωπο. Με την ποίηση, την πεζογραφία, το δοκίμιο, την μελέτη, την στιχουργία, το ρεμπέτικο τραγούδι, την έκδοση λογοτεχνικού περιοδικού «Διαγώνιος», την διοργάνωση Εκθέσεων Ζωγραφικής, άνοιξε Γκαλερί, δημιούργησε μουσική ομάδα για να διαδώσει και τραγούδησε τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη. Στίχους του μελοποίησε ο Διονύσης Σαββόπουλος που τραγούδησε η Δόμνα Σαμίου, ο Μελωδός των Ονείρων μας Μάνος Χατζιδάκις συμπεριέλαβε ποίησή του στα «Τραγούδια της αμαρτίας» του και άλλοι συνθέτες ασχολήθηκαν με τα τραγούδια και την ποίησή του. Αποδελτίωσε τίτλους εντύπων και εφημερίδων της Θεσσαλονίκης, κατέγραψε την ιστορική Βιβλιογραφία της, τα περιοδικά της, την ιστορία της Εβραϊκής της κοινότητας, μετέφρασε το Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο. Έγραψε δεκάδες μικρές μελέτες για έλληνες συγγραφείς και εξέδωσε τα μικρά αλλά θαυμαστά του ποιήματα. Όμως το σημαντικότερο στον επίγειο βίο αυτού του πατριώτη Έλληνα υπήρξε, ότι ο αρκετές φορές πικρόχολος προς τους μη Θεσσαλονικείς λογοτέχνες ποιητής, έζησε έντονα και δυναμικά στον προσωπικό του βίο. Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος υπήρξε ένας αυθεντικός, πηγαίος λαϊκός άνθρωπος της διπλανής μας πόρτας, λάτρεψε την ζωή με όλες τις ευτυχισμένες μα και τις δυστυχισμένες στιγμές της, τις αποτυχίες της και τα ερωτικά της βάσανα και αντρικά της σωματικά πάθη. Γεύτηκε το πικρό ποτήρι του έρωτα μέχρι τον πάτο δίχως να αλλοιώσει την σύνθεση της πικράδας του. Γλέντησε την ζωή του με όλες τις μοναξιές και την πικράδα της. Υπήρξε ένας πραγματικά αντρείος της ηδονής όπως μας είπε ο Αλεξανδρινός. Τα ποιήματά του σταλάζουν ιδρώτα, δάκρυ και θέρμη ανεκπλήρωτων ερώτων μελαγχολία, νόστο και σωματική αντρική ηδονή. Είναι μικρά σύγχρονα επιγράμματα, ολοκληρωμένες τοιχογραφίες χαρμολυπικής αίσθησης και ατμόσφαιρας. Λογάς στην ζωή του αλλά φειδωλός στην ποιητική του γραφή. Το Ντίνος Χριστιανόπουλος είναι το ψευδώνυμο του Κωνσταντίνου Δημητριάδη που πάντοτε όσο βρίσκονταν στην ζωή συνήθιζε να ταράζει τα λιμνάζοντα νερά της κοινωνίας και της λογοτεχνίας.    

--

Χ., -Άγνωστος Κύπριος ποιητής του 16^ου αιώνα. Έγραψε ερωτικά ποιήματα, σ.603

Χ., -Άγνωστος Κρητικός ποιητής ίσως ο Ν. Δριμυτινός (17^ος αιώνας). Έγραψε το ποιμενικό ειδύλλιο «Βοσκοπούλα», σ. 603-605

Χ., -Άγνωστος Κρητικός ποιητής του 17^ου αιώνα. Έγραψε τη θυσία του Αβραάμ, σ.605-606

Χ., -Άγνωστος ποιητής των αρχών του 18^ου αιώνα. Το «Ποίημα εις την Ελλάδα» περιλαμβάνεται στα Άνθη Ευλαβείας, σ.606-607.

ΜΝΗΜΗ  ΚΩΣΤΑ ΠΟΡΦΥΡΗ

    Κώστας Πορφύρης είναι το φιλολογικό ψευδώνυμο του Πορφύρη Κονίδη (Ζάκυνθος 1910- Αθήνα 14/5/1967). Ο Κώστας Πορφύρης υπήρξε ένας καταξιωμένος Ζακυνθινός δικηγόρος και δημοσιογράφος, ένας μαχόμενος δημοκράτης συγγραφέας και κριτικός, συνεργάτης για χρόνια του σοβαρού αριστερού λογοτεχνικού περιοδικού «Επιθεώρηση Τέχνης». Ο Κώστας Πορφύρης αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους και έγκυρους ερευνητές, μελετητής του βίου και της ποιητικής παραγωγής του συμπατριώτη του ποιητή Ανδρέα Κάλβου του Καρμπονάρου. Τον Απρίλιο του 1975 οι παλαιές προδικτατορικές κλασικές εκδόσεις «ΘΕΜΕΛΙΟ» εκδίδουν ένα απαραίτητο και χρήσιμο βιβλίο στις Καλβικές σπουδές «Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ ΚΑΡΜΠΟΝΑΡΟΣ. Η ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΡΜΠΟΝΑΡΩΝ ΤΗΣ ΤΟΣΚΑΝΗΣ» σελ. 152. Συγγραφέας του ο Κ. ΠΟΡΦΥΡΗΣ το βιβλίο Προλογίζει ο κριτικός και λογοτέχνης Κώστας Κουλουφάκος (Αθήνα 8 του Μάρτη 1975) σελ. 5-7, το εξώφυλλο είναι του Γ. Βαλαβανίδη και η τότε τιμή του ήταν 80 παλαιές δραχμές. Στο οπισθόφυλλο δίπλα στην ασπρόμαυρη φωτογραφία του συγγραφέα δημοσιεύονται τα κάτωθι:

«Ο Κ. Πορφύρης (φιλολογικό ψευδώνυμο του Πορφύρη Κονίδη) γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1910. Μαθητής ακόμα γράφει χρονογραφήματα, σχόλια και άλλα σημειώματα σε τοπικές εφημερίδες.

   Το 1928 γράφεται στη Νομική σχολή Αθηνών απ’ όπου παίρνει το δίπλωμά του το 1935. Γίνεται μέλος του Κομμουνιστικού κόμματος. Το 1933 παραπέμπεται σε δίκη με το νόμο «περί Ιδιωνύμου», αλλά αθωώνεται. Μετά το κίνημα του ’35 εκδίδει μαζί με άλλους, στη Ζάκυνθο, την εφημερίδα «ΠΡΟΚΟΠΗ». Τέλος του ‘35, με τη δικτατορία Κονδύλη, περνά για πρώτη φορά στην παρανομία. Αμνηστεύεται μετά το Δημοψήφισμα του ’35. Επί Μεταξά συλλαμβάνεται και πάει στην Ακροναυπλία. Το Γενάρη του ’43, μεταφέρεται στο Σανατόριο «Σωτηρία» απ’ όπου δραπετεύει μαζί με όλους τους κρατούμενους με τη βοήθεια του ΕΛΑΣ. Περνά ξανά στην παρανομία, όπου δουλεύει μέχρι την απελευθέρωση.

   Υπήρξε μέλος της Κ. Επιτροπής Εθνικής Αλληλεγγύης.

   Μετά την απελευθέρωση γράφει σε περιοδικά και εφημερίδες. Το ’47 βγαίνει πάλι στην παρανομία και το Μάη του ’49 τον συλλαμβάνουν και τον στέλνουν στη Μακρόνησο. Στην δίκη που ακολουθεί τον Αύγουστο του ’49 καταδικάζεται σε θάνατο. Η ποινή του μετατρέπεται αργότερα σε ισόβια και το 1952 βγαίνει απ’ τη φυλακή με τα «μέτρα» Πλαστήρα.

   Ασχολείται με τη λογοτεχνία, μεταφράσεις κλπ. σε εφημερίδες και περιοδικά. Υπήρξε από τους πρώτους συνεργάτες του περιοδικού «Επιθεώρηση Τέχνης» και από το 6^ο τεύχος του (Μάϊος 1955) γίνεται αρχισυντάκτης του.

   Το 1965 οργανώνεται στη Ζάκυνθο, με δική του πρωτοβουλία, η «Ά Συνάντηση Μεσαιωνικού Λαϊκού Θεάτρου».

  Πεθαίνει στις 14 Μαϊου 1967 στην Αθήνα».

    Στην μέσα δεύτερη σελίδα του τόμου αναφέρονται Επτά ακόμα τίτλοι βιβλίων του Κ. Πορφύρη: -1.  Έκδοση, επιμέλεια και εισαγωγή της «Αυτοβιογραφίας» της Ελισάβετ Μουτζάν- Μαρτινέγγου-1956.- 2. Διονύσιος Σολωμός- Ένας ποιητής, ένας άνθρωπος, μιά εποχή- 1958. -3. Καλβικά διάφορα-Στοχασμοί και σημειώματα γύρω στον Κάλβο. Πολιτική ιδεολογία του Κάλβου- 1960. -4. Ανδρέας Κάλβος, ο Αγέλαστος «βιογραφία»-1962. -5. Λασκαράτος- Λομβάρδος- 1962. -6. Γρηγόρης Λαμπράκης, ο αντρειωμένος- 1963. -7. Ποιητική Ανθολογία 1650-1964.

   Ας προσθέσουμε ορισμένα ακόμα πληροφοριακά στοιχεία για την διαδρομή του Κώστα Πορφύρη. Τα δανειζόμαστε από το λήμμα για τον λογοτέχνη που υπογράφει ο Σ. Ν. Α. σελίδα 598 του 11^ου τόμου της Εγκυκλοπαίδειας «Λογοτεχνία των Ελλήνων» των εκδόσεων «Χάρη Πάτση». «Γεννήθηκε το 1910 από πατέρα τον κτηματέμπορο Γεώργιο και μητέρα τη Γεωργία Κολυβά, αδελφή του νομομαθή και πολιτευτή  Νίκου Κολυβά.»….. «Ελάχιστα ασχολήθηκε με τη δικηγορία, τον τραβούσε η λογοτεχνία, η ιστορία και η κριτική. Χειριζόταν τη δημοτική με άνεση και χωρίς εξεζητημένους τύπους, σα δόκιμος λογοτέχνης. Από το 1956 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα….», Δίδεται ένας ακόμη τίτλος «Επτανησιακά: Το ρεμπελιό των ποπολάρων του 1628 (αχρονολόγητο)» Ενώ περατώνεται το λήμμα με Μελέτες που δημοσίευσε: «στα " Χρονικά Ζακύνθου», τομ. Α΄, Εκατονταετηρίς της Ενώσεως της Επτανήσου 1864-1964, με τίτλο: Η Επτανησιακή και ιδίως η Ζακυνθινή κοινωνία στην περίοδο της Αγγλοκρατίας, σελ. 75-102. Επίσης έχει δημοσιεύσει  την ιστορική μελέτη «Η Ιερά Εξέταση στον μεσαίωνα». Χαρακτηριστικό σε ηθογραφικό περιεχόμενο είναι και το μακρό αφήγημά του «Το Καράβι του Τσέληνα». Η μανία του για έρευνα γύρω από τον Κάλβο τον έφερε στα αρχεία της Φλωρεντίας, από τα οποία αποκόμισε  πλούσιο υλικό γύρω από τη δράση του Κάλβου στην Ιταλία υπέρ του απελευθερωτικού αγώνα και τις διώξεις του από την αυστριακή αστυνομία. Το σχετικό βιβλίο παραμένει ανέκδοτο. Ο Κ. Πορφύρης πέθανε στην Αθήνα τον Μάϊο του 1967».

    Η ερευνητική μελέτη στην οποία αναφέρεται ο υπογράφων το λήμμα στην «Λογοτεχνία των Ελλήνων» κυκλοφόρησε μετά το τέλος της επταετίας και δυστυχώς ο Κ. Πορφύρης δεν πρόλαβε να την δει τυπωμένη. Ας δούμε τι μας λέει στον Πρόλογό του ο Κώστας Κουλουφάκος: «Η έκδοση προχωρούσε. Λίγες μέρες ακόμα και θα ολοκληρωνόταν. Μ’ αληθινή αδημονία την περίμενα. Όχι μονάχα από πνευματική περιέργεια. Πίστευα, πώς το φρεσκοτυπωμένο βιβλίο θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποκατάσταση της επικίνδυνα κλονισμένης υγείας του, καθώς θα το φυλλομετρούσε ξαπλωμένος στο κρεβάτι του Ερυθρού Σταυρού. Μάταιη ελπίδα. Η δικτατορία ήρθε πρίν να τελειώσει το τύπωμα. Μέσα στη δίνη της, τα τυπωμένα φύλλα πολτοποιήθηκαν, οι έτοιμες για το πιεστήριο φόρμες διαλύθηκαν, ο Πορφύρης στερήθηκε τη χαρά πού θα μπορούσε να του σταθεί σωτήριο φάρμακο.

   Ευτυχώς, χέρια πονετικά και τολμηρά έσωσαν το χειρόγραφο. Ύστερα από οχτώ χρόνια πήγε πάλι στο τυπογραφείο. Δε θέλησα να το διαβάσω, προτού γράψω τούτον τον πρόλογο, που άλλωστε μόνον σκοπό του έχει να χαιρετήσει την έκδοση. Σκέφτηκα πώς θα ήταν ωραίο να σεβαστώ την επιθυμία του φίλου μου και να το διαβάσω τυπωμένο. Επί τέλους, το βιβλίο θα βγει. Ο Πορφύρης θα μιλήσει και πάλι. Και, σίγουρα, έχει σπουδαία πράγματα να μας πει.» σελ. 7.

Το βιβλίο περιλαμβάνει τον Πρόλογο και την Εισαγωγή και κατόπιν τις δύο μεγάλες ενότητες Α. Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ και Β. Ο ΚΑΛΒΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΑΡΜΠΟΝΑΡΟΙ. Περιλαμβάνει ακόμα το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «ο Κάλβος στην Επαναστατημένη Ελλάδα». Αν προσθέσουμε και την Μυθιστορηματική Βιογραφία «Ανδρέας Κάλβος ο ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ» που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1962 από τις εκδόσεις «20^ος Αιώνας» στην Αθήνα που έγραψε ο Κώστας Πορφύρης και φυσικά τις άλλες του ερευνητικές μελέτες του θα έχουμε μία σφαιρική εικόνα σταθερού, ειλικρινούς ενδιαφέροντος του δημοκράτη Ζακυνθινού για τον συμπατριώτη του Καρμπονάρο ποιητή.

   Από την μεριά μας, τα Λογοτεχνικά Πάρεργα δεν θα ασχοληθούν με τις Καλβικές και άλλες Επτανησιακές μελέτες του Κώστα Πορφύρη σε αυτό το σημείωμα, ούτε θα ευρετηριάσουν τις συμμετοχές του στην «Επιθεώρηση Τέχνης» και άλλες συμμετοχές του που ενδέχεται από την μεριά μας να γνωρίζουμε. Εξάλλου, έχουν εκδοθεί μελέτες για την «Επιθεώρηση Τέχνης» βλέπε τα βιβλία των Πειραιωτών Αμαλίας Καραλή, του Δημήτρη Ραυτόπουλου, αφιερώματα σύγχρονων περιοδικών «Ο Μανδραγόρας» κλπ. Το περιοδικό έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο, επίσης, έχει διεξαχθεί αν δεν λαθεύω, ημερίδα για την συγγραφική προσφορά του Κώστα Πορφύρη. Ο γράφων στα Λογοτεχνικά Πάρεργα θα ασχοληθεί αποκλειστικά με την Ποιητική Ανθολογία που κυκλοφόρησε ο Κώστας Πορφύρης το 1964 και εκδόθηκε στην Αθήνα από τις εκδόσεις «ΩΚΕΑΝΙΣ», τρία χρόνια πριν φύγει από κοντά μας.

Ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά.

    Οι φιλαναγνώστες και φιλομαθείς σταθεροί αναγνώστες της Ποίησης,-ελληνικής και ξένης- σίγουρα δεν περιορίζουν τα χρονικά όρια των διαβασμάτων τους μόνο στο τι παράγεται εκδοτικά και γράφεται ποιητικά από τους σύγχρονους έλληνες και ελληνίδες ποιητές και ποιήτριες στήν πρώτη εικοσαετία της τρίτης του ανθρώπου χιλιετίας. Οι νέες ηλικιακά γενιές των ελλήνων δημιουργών θέλω να πιστεύω ότι δεν απορρίπτουν συλλήβδην ό,τι παρήγαγε διαχρονικά ο Ελληνικός Ποιητικός λόγος. Διαβάζουν και παραπέμπουν, μιμούνται και επηρεάζονται μόνο από την αρχαία λυρική ποίηση και ποιητική γραμματεία και παράδοση, την κατοπινή βυζαντινή ποίηση, την μεσαιωνική, την πλούσια και ενδιαφέρουσα ανώνυμη δημώδη. Τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό, τον Ανδρέα Κάλβο φτάνοντας μέχρι την πρώτη Αθηναϊκή Σχολή, τον δάσκαλο τεχνίτη Κωστή Παλαμά, τον Ορφικό Άγγελο Σικελιανό, τον οραματιστή «μηδενιστή» Νίκο Καζαντζάκη, τα δύο μας λογοτεχνικά Νόμπελ, - τον Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη- τον μοντερνιστή και πρωτοπόρο Τάκη Παπατσώνη, τον είρωνα αυτόχειρα Κώστα Καρυωτάκη, τον αγωνιστή βάρδο της Ρωμιοσύνης Γιάννη Ρίτσο, τον σημαντικό Τάσο Λειβαδίτη, τον μετασεφερικό Τάκη Σινόπουλο, την υπερρεαλίστρια τεχνοκριτικό Ελένη Βακαλό, την σπουδαία γλωσσοπλάστρια Κική Δημουλά, την ελευθερόφρονα ηθοποιό Κατερίνα Γώγου και ορισμένους άλλους από τους άντρες και γυναίκες λογοτέχνες της Γενιάς του 1970. Όπως δείχνει το ποιητικό ενδιαφέρον των τελευταίων χρόνων για το έργο του Νάσου Βαγενά, του Αντώνη Φωστιέρη, του Γιώργου Μαρκόπουλου, του Γιώργου Βέη, της Παυλίνας Παμπούδη, της Μαρίας Λαϊνά, της Τζένης Μαστοράκη κλπ. Τα ονόματα καθαρά ενδεικτικά και όχι αξιολογικά σε σχέση με την υπόλοιπη ποιητική παραγωγή. Ενώ όλη η υπόλοιπη μακραίωνη ελληνική επώνυμη και ανώνυμη παραγωγή και έντεχνη παράδοση περιορίζεται σε διδακτορικές μελέτες για πανεπιστημιακές και φιλολογικών συνεδρίων αίθουσες. Ποιοί αλήθεια θυμούνται και μνημονεύουν από τους σημερινούς μας ποιητές αλλά και αναγνώστες τους Φαναριώτες ποιητές μας, τους Καθαρευουσιάνους, τους Ρομαντικούς, τους «μίνορες» όπως τους χαρακτήρισαν οι οποίοι αποτελούν αναπόσπαστοι κρίκοι της ελληνικής ποιητικής μας παράδοσης; Αυτές που χαρακτηρίστηκαν από τους θεωρητικούς και κριτικούς της ποίησης ως «χαμηλές φωνές» και συναντάμε τα ονόματά τους μόνο (!) σε παλαιότερες και σύγχρονες Ποιητικές Ανθολογίες και ειδικές μελέτες. Θα είχε πράγματι αναγνωστικό και εκδοτικό ενδιαφέρον μία επανέκδοση της Ποιητικής Ανθολογίας του Ηρακλή ή του Ρένου Αποστολίδη; Μία «επίσημη» επανέκδοση της ανθολόγησης ποιημάτων που επέλεξε ο έγκριτος κριτικός και συγγραφέας Ευγένιος Αρανίτσης; Ακόμη και η τετράτομη Ελληνική Ποιητική Ανθολογία του 20^ου αιώνα που κυκλοφόρησε των Κώστα Γ. Παπαγεωργίου και Βαγγέλη Χατζηβασιλείου βλέπουμε ότι μνημονεύει συγκεκριμένα ονόματα και «επαναλαμβάνει» ίδιες παλαιότερες δημοσιευμένες ποιητικές τους μονάδες. Εδώ γεννάται ένα ζήτημα, αν αυτή των συγκεκριμένων ποιημάτων πολυχρησία και πολυδημοσίευση, κάνει καλό στην ποίηση και γενικότερα στο έργο ενός δημιουργού αν δεν κάνω λάθος στις θέσεις μου. Θα μου αντιτείνει και εύλογα κάποιος αναγνώστης, περί ορέξεως ουδείς λόγος. Το μόνο που έχω να απαντήσω αν ευσταθούν οι ερωτηματικές σκέψεις μου, ότι έχουμε «καταντήσει» να παιανίζουμε τον «Ύμνο στην Ελευθερία» του Διονυσίου Σολωμού ενώ λησμονούμε το υπόλοιπο και μάλλον αρτιότερο και καλύτερο έργο του, όχι ως ποιητικό πεδίο εξέτασης για τους φιλολόγους και πανεπιστημιακούς αλλά σαν αναγνωστική ευχαρίστηση των υπόλοιπων Σολωμικών αποσπασμάτων. Το ίδιο θα σημειώναμε και για την ποιητική επική σύνθεση «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη και ιδιαίτερα τα συγκεκριμένα ενθουσιαστικά άσματά του που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης ή τα επαναστατικά και αγωνιστικά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου που τραγουδάμε κάθε Πρωτομαγιά ή εργατική διαδήλωση. Τις ποιητικές συνθέσεις του Τάσου Λειβαδίτη, τα λαϊκά τραγούδια του Δημήτρη Χριστοδούλου. Ίσως λαθεύω, όπως υπάρχουν στις μέρες μας οι «φαν» των τραγουδιστών, των ηθοποιών, των αθλητών το ίδιο συμβαίνει και με τους έλληνες ποιητές και ορισμένες ποιητικές τους μονάδες. Ο Αλεξανδρινός ποιητής Κωνσταντίνος Π. Καβάφης-στην σύνολη ποιητική του παραγωγή- φαίνεται γεφυρώνει ότι αγνοούμε με αυτό που πολυδιαφημίζουμε στις αναγνωστικές μας προτιμήσεις. Όπως και νάχει οι Ποιητικές Ανθολογίες έπαιξαν και εξακολουθούν να παίζουν ακόμα σημαντικό ρόλο στις ζωές μας και την γνωριμία μας με ποιητές λησμονημένους και ποιήματα που τα σκέπασε η σκόνη του χρόνου, ή περιέπεσαν στην λήθη στις συνειδήσεις των αναγνωστών, ξεχάστηκαν στην αδιαφορία των καιρών και των ιστορικών συνθηκών. Όμως πιστεύουμε κάνοντας την αυτοκριτική μας, κάθε Ποιητική Γενιά και κάθε Εποχή κυοφορεί, εκπαιδεύει (;), φτιάχνει τόσο τους Ποιητές της όσο και τους Αναγνώστες της. Επαναλαμβανόμενη νομοτέλεια; Τα γούστα και οι επιλογές αλλάζουν, οι αισθητικές και καλλιτεχνικές προτιμήσεις, τα «πάντα ρει» που μας είπε ο παππούς μας Θείος Ηράκλειτος. Ακόμα και η παλαιά της ποιητικής μας παράδοσης ποιητική γλώσσα ξενίζει και ακούγεται σποραδικά σε «τηλεπαιχνίδια». Έστω και αν αγωνιά και επιμένει για την σωτηρία της ορθής έκφρασης και γραφής το δίδυμο των καθηγητών γλωσσολόγων, των κυρίου Γιώργου Μπαμπινιώτη και Βίκυς Φλέσσα, ως γιαγιά γαρ. Μπορεί, αν δεν είναι άστοχο το παράδειγμα στα πεδία της γλώσσας και της ποίησης να συμβαίνει ότι μουσικά χαιρόμαστε και απολαμβάνουμε στο έργο οι «Τέσσερεις Εποχές» του Βιβάλντι. Έργο που κάθε εποχή ξεσηκώνει τις αισθήσεις μας και την εσωτερική μας αγαλλίαση.

  Με Ελληνικές Ανθολογίες έχουμε ασχοληθεί αρκετές φορές στα Λογοτεχνικά Πάρεργα, όπως και ακόμα παλαιότερα όταν δημοσιεύαμε σε λογοτεχνικά περιοδικά. Έχουμε αναρτήσει Κατάλογο Ελληνικών Ανθολογιών και τα Περιεχόμενα σε όσες έχουμε αποδελτιώσει, και ειλικρινά το ενδιαφέρον υπήρξε μεγάλο από όσους και όσες επισκέπτονται την πειραιώτικη ιστοσελίδα. Κάτι που μας χαροποίησε και μας φανέρωσε ότι ο μόχθος και η προσπάθειά μας δεν πήγε στράφι, σε κάποιους χρησίμευσε, βοήθησε. Ήμουνα από την μεριά μου και εγώ «φαν» των ανθολογιών όπου τις συναντούσα. Οι Ανθολογίες είναι το άρωμα και δίνουν το χρώμα μιάς άλλης εποχής όχι ως νοσταλγία αλλά ως υπενθύμιση στο τι ποίηση γεννούσε η εποχή και οι πνευματικές ανάγκες των ανθρώπων και στο τι διασώθηκε στο χρόνο από τους μεταγενεστέρους. Τα «Λίγα λόγια του Ανθολόγου" που προτάσσει στην δική του Ανθολόγηση και επιλογή ο Κώστας Πορφύρης μας προϊδεάζουν για το τι ποιητικά αναγνωστικά μας περιμένει και ποια «τεχνική» μεροδολογία επέλεξε να ακολουθήσει.

   Η «ποιητική ανθολογία 1650-1964» που συνέταξε ο επτανήσιος λογοτέχνης Κώστας Πορφύρης και κυκλοφόρησε πριν 62 χρόνια, την είχαμε αγοράσει και την είχαμε διαβάσει και αποδελτιώσει όσον αφορά την παρουσία Πειραιωτών ποιητών και ποιητριών καθώς και της παρουσίας στις σελίδες της, της Ελληνικής Γυναικείας συμμετοχής. Ο μεγαλύτερος αριθμός των συμμετεχόντων ονομάτων μας ήταν γνωστά από άλλα βιβλία, μετρημένα στα δάχτυλα των δύο χεριών ήταν οι ποιητές που δεν γνωρίζαμε και δεν είχαμε διαβάσει τίποτα δικό τους ή δεν τους είχαμε συναντήσει σε άλλες Ποιητικές Ανθολογίες. Έχοντας μία γενική, επαρκή θεωρώ, εποπτεία των Ελληνικών Ποιητικών Ανθολογιών μπορούμε να συνηγορήσουμε στο γεγονός ότι οι Ανθολογίες μας είναι εξίσου σημαντικές, αγαπητές και απαραίτητες σε εμάς τους σταθερούς αναγνώστες του ποιητικού λόγου όσο είναι και οι αυτόνομες εκδοθείσες ποιητικές συλλογές και τα βιβλία ποιημάτων των συγγραφέων. Μάλιστα, θα υποστηρίζαμε, ότι οι σελίδες και το χρονικό ποιητικό ανθολογικό εύρος που περιλαμβάνει μία Ανθολογία, μας φέρνει σε επαφή με έναν αριθμητικά μεγαλύτερο ποιητικό όγκο από ότι τα Άπαντα λόγου χάρη ενός πολυγραφότατου ποιητή ή ποιήτριας. Δεκαπέντε τόμοι τα Άπαντα του Κωστή Παλαμά, αναρίθμητοι οι εκδοθέντες και ανέκδοτοι τόμοι της ποιητικής παραγωγής του Γιάννη Ρίτσου κλπ. Μία Ανθολογική πρόταση όπως και η  συγκεκριμένη, μας προσκαλεί σ’ έναν ανοιχτό διάλογο στο χρόνο με παλαιές ποιητικές σχολές και ντόπια ή διεθνή καλλιτεχνικά ρεύματα, μας γνωρίζει διαφορετικά ή συγγενικά συγγραφικά ύφη. Μας κοινωνεί με τεχνοτροπίες, με γλωσσικές ανακατατάξεις, με μετρικές υιοθετήσεις δημιουργών, με διαφορετικές θεματικές επιλογές και εικόνες, παραστάσεις και συγκινήσεις, αισθήσεις στιχουργικές και προτιμήσεις, ηχητικές λεκτικές και της γλώσσας αλλαγές και προσμείξεις με την πάροδο του χρόνου και την αλλαγή των κοινωνικών, πολιτικών και ιστορικών συνθηκών και τις αλλαγές στην ορθογραφία. Σταθερό παράδειγμα το ρήμα «είνε» και «είναι». Από την ανθολογική παράθεση του ποιητικού υλικού ένα βιβλίο ή μία σειρά τόμων Ανθολογίας πληροφορούμεθα για τις προτιμήσεις του Ανθολόγου και των αναγνωστών της Εποχής μάλλον, τους ποιητικούς ρυθμούς και μουσικούς γλωσσικούς παλμούς ενός κοινωνικού σώματος που κυριαρχούσε. Αφουγκραζόμαστε ιδανικά και αξίες, όνειρα και οράματα ατόμων που διαθέτουν καλλιτεχνική ευαισθησία, ερχόμαστε σε επαφή με πολιτικές ιδέες, κοινωνικές ανακατατάξεις, θρησκευτικές προτιμήσεις, ψυχικές ανάγκες, συναισθηματικές καταστάσεις ποιητών, συνειδησιακά τους διλήμματα και αποφάσεις. Συμπάθειες και αντιπάθειες λογοτεχνών ομοτέχνων τους, έρωτες και προδοσίες, μνημόνευση θανάτων και προσωπικών στιγμών πένθους, χαράς και αισιοδοξίας, ευτυχισμένων περιόδων αντίστοιχα. Κάθε ποιητής και κάθε ποίημα μικρής έκτασης ολιγόστροφο ή μακροσκελές έχει το δικό του στίγμα όπως και κάθε Ανθολογία έχει την δική της ταυτότητα. Τα Ανθολογικά χαρακτηριστικά δεν είναι πάντα τα ίδια από την μία Ανθολογική πρόταση σε μία άλλη, αλλάζουν ανάλογα με τα επιλογικά γούστα και τα ποιητικά κριτήρια του ανθολόγου και την ιστορική περίοδο που περιλαμβάνουν. Πάντως οι Ανθολογίες είναι πνευματικές εκδοτικές πρωτοβουλίες αξιέπαινες, ορισμένες πρωτοπόρες στο τι ποιητικά θα ακολουθήσει, απαραίτητες για μαθητές, φοιτητές, δασκάλους και καθηγητές φυσικά ερευνητές και μελετητές της ποιητικής παράδοσης, σε γλωσσολόγους καθηγητές και σε όλους εμάς τους κοινούς και κάπως ενημερωμένους αναγνώστες, επώνυμο ή ανώνυμο της φιλαναγνωσίας κοινό. Και κάτι μέσα στο πνεύμα και το κλίμα των ημερών μας, οι Ανθολόγοι και οι Ανθολογίες που σέβονται το υλικό τους και τους ποιητές που συμπεριλαμβάνονται στις σελίδες τους, φροντίζουν όχι απλά να επικαιροποιήσουν το δημοσιευμένο και το ποιητικό υλικό που αναδημοσιεύουν, όχι μόνο να μας αυγατίσουν την αισθητική μας και το ποιητικό μας κριτήριο, να μας υπενθυμίσουν παλαιά ονόματα ποιητών και ποιητριών της παράδοσής μας αλλά και να μας προσφέρουν ένα επαρκές αναγνωστικό εκδοτικό αποτέλεσμα ερεθίζοντάς μας, και ίσως να μας «αναγκάσει» να μεταβούμε σε μία Βιβλιοθήκη ή σε ένα Βιβλιοπωλείο και να προμηθευτούμε την όποια ποιητική συλλογή επιθυμούμε και να την διαβάσουμε. Μιά «επαρκή» Ανθολογία δεν μας αφήνει περιθώρια να περιοριστούμε μόνο στο ποιητικό της υλικό και τα περιεχόμενά της, αλλά μας ενεργοποιεί δυνάμεις και προθέσεις γνωριμίας και επαφής μας με φωνές που δεν συμπεριλαμβάνονται στις σελίδες της.

   Η «ποιητική ανθολογία» των τριών αιώνων (1650-1964) που επέλεξε να μας παρουσιάσει ο Κώστας Πορφύρης σε μία δεμένη καλαίσθητη έκδοση, ακολουθεί την παρουσίαση των ποιητών και ποιητριών-και φυσικά των ποιημάτων τους- με την σειρά του ελληνικού αλφαβήτου. Στην δική μου παρουσίαση αντί να ακολουθήσω την αλφαβητική σειρά των ονομάτων των Ποιητών την «πεπατημένη» όπως μας τους παρουσιάζει ο Κώστας Πορφύρης, σκέφτηκα ότι θα ήταν ελκυστικότερη η παρουσίαση των Ποιητών και Ποιητριών ανάλογα με τον τόπο καταγωγής τους. Αντί δηλαδή να έχουμε έναν αντιγραφικό τυφλοσούρτη των Περιεχομένων με την αλφαβητική σειρά των δημιουργών να διαμερισματοποιήσω το υλικό ανάλογα με τον τόπο γέννησης που τις περισσότερες φορές αναφέρει και ο ανθολόγος, αυτήν την θέση είχα από τότε που άρχισα να συγκεντρώνω να ταξινομώ και να διαβάζω την Γυναικεία Ποίηση, εξάλλου η σειρά της Ελληνικής Ποίησης των εκδόσεων «Σοκόλη» και άλλων, σειρές που παρουσιάζουν τους δημιουργούς με χρονολογική σειρά, ανάλογα την χρονική περίοδο και σχολή που ανήκουν, μας δείχνει άλλες προτάσεις προσέγγισης. Κατόπιν λοιπόν, ο Κώστας Πορφύρης δημοσιεύει τους Ποιητές με την ίδια σειρά είτε με τα πραγματικά ονόματά τους είτε με τα ψευδώνυμά τους που έχουν κατοχυρωθεί στην ιστορία των ελληνικών γραμμάτων. Τώρα, σε αρκετές περιπτώσεις δεν αναφέρει ότι τα ονόματα που διαβάζουμε είναι ψευδώνυμα, χρειάζεται προσοχή. Στην δική μας περίπτωση, της κατηγοριοποίησης ανάλογα με τον τόπο γέννησης αντιμετωπίσαμε ορισμένες δυσκολίες. Ο Κώστας Πορφύρης δεν αναφέρει συνήθως τα πλήρη στοιχεία ενός δημιουργού. Δηλαδή το πραγματικό του όνομα, ή αν έμεινε στα γράμματα με ψευδώνυμο, την χρονολογία γέννησης του ή θανάτου τους. Φυσικά θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι πολλοί Ποιητές βρίσκονται ακόμα στη ζωή και εξακολουθούν να γράφουν και να δημοσιεύουν, και το γεγονός ότι η Ανθολογία εκδόθηκε το 1964 και το υλικό πρέπει να συλλέχθηκε ένα χρόνο τουλάχιστον πριν. Δεν μνημονεύει όλων των Ποιητών τον τόπο ή την πόλη γέννησής τους, καταγωγής. Ή πάλι, άλλοτε αναφέρει πχ. ότι «είναι από το Ληξούρι» ή ότι είναι από την Κεφαλονιά που ανήκει η περιοχή. Από την μεριά μου, όπως θα διαπιστώσουν οι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες, προσπάθησα σεβόμενος τον Ανθολογικό μόχθο του Κώστα Πορφύρη να μην επεμβαίνω σε αυτά που γράφει. Ακόμα και όταν συναντάμε μικρές διαφορές στις χρονολογίες γέννησης ή απώλειας. Τα περισσότερα κενά τα έχουμε κυρίως στους θανάτους των λογοτεχνών. Πάντως, προκαλεί απορία το γεγονός πώς με την λογοτεχνική και καλλιτεχνική εμπειρία που διαθέτει ο Κώστας Πορφύρης- διευθύνοντας μάλιστα και ένα σημαντικό στην εποχή του λογοτεχνικό περιοδικό- δεν αναφέρει επακριβώς τα στοιχεία ή τα παραλείπει, ή ακόμη τα προσπερνά. Όπως παραδείγματος χάριν οι δύο ποιητές της συμπρωτεύουσας, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος και ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης κατάγονται από την Θεσσαλονίκη και τους παρουσιάζει ονομαστικώς χωρίς άλλες πληροφορίες. Ενδέχεται οι πολιτικές ταλαιπωρίες της ζωής του, να τον «εμπόδισαν» στην ενδελεχέστερη έρευνα ή ακόμα και να μην τον ενδιέφερε να παραθέσει περισσότερα στοιχεία, ή αντλήθηκαν από περιοδικών υλικό και συμπληρώθηκαν εν τάχει. Έχουμε Ποιητές οι οποίοι γράφει ότι προέρχονται γενικά από την περιοχή της Μικράς Ασίας, δίχως να μας δίνει συγκεκριμένο γενέθλιο της πόλης τους στίγμα, εξαίρεση η πολύκλαυτη Σμύρνη. Στην κατηγορία αυτή των ονομάτων στην γεωγραφική μου διαμερισματοποίηση επανέλαβα την λέξη «Μικρά Ασία». Επίσης, έχουμε την περίπτωση των Πειραιωτών δημιουργών π.χ. Λάμπρος Πορφύρας, Παύλος Νιρβάνας, ο μεν πρώτος συμπεριλαμβάνεται στον γενέθλιο τόπο του την «Χίο» ο δε δεύτερος στην «Μαριανούπολη» που είδε το φως της ημέρας, παρά του ότι ανήκουν και οι δύο στην Πειραϊκή Λογοτεχνική Σχολή και Παράδοση. Το ίδιο ζήτημα έχουμε και στην ομάδα των Γυναικών Ποιητριών τις οποίες τοποθέτησα στην γενική κατηγορία. Πχ. η Καλαματιανή ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη εντάσσεται στην ευρύτερη κατηγορία των Θηλυκών Ελληνίδων Ποιητικών Φωνών και όχι κάτω από την πόλη της «Καλαμάτας» ή τον αντίστοιχο Νομό που ανήκουν οι διάφορες πόλεις, τοποθεσίες. Δες πχ. την περίπτωση του Σπήλιου Πασαγιάννη, «γεννήθηκε στην Καστανιά Σπάρτης» ενώ σε άλλη περίπτωση ποιητή γράφει «Αρκαδία». Για την ποιήτρια Δώρα Μοάτσου- Βάρναλη μας πληροφορεί ότι κατάγεται: «Από την Κρήτη. Δημοσίευσε: Καημοί κ’ αγάπες κ.ά.», δεν γράφει από πιο Νομό. Η «Ηράκλεια» παραδείγματος χάριν είναι ένα μικρό νησί των Ανατολικών Κυκλάδων, ο Κ. Π. δεν μας δίνει άλλα στοιχεία. Δεν στάθηκα επίσης στους ελάχιστους τίτλους βιβλίων που καταγράφει γιατί παρουσιάζουν πολλές ελλείψεις. Ορισμένους ποιητές και τα ποιήματά τους υποψιαζόμαστε ότι τα ερανίζεται από περιοδικά και άλλα έντυπα δίχως να δίνεται σαφή εξήγηση. Αν δεν λαθεύουμε στις αναγνωστικές παρατηρήσεις μας μετά τόσες δεκαετίες. Όσον αφορά τώρα την κατηγορία των Αθηναίων δημιουργών, μία προσεκτικότερη και αναλυτικότερη εξέταση θα μας φανέρωνε γεωγραφικά ή δημοτικά διαμερίσματα του Νομού και της περιφέρειας Αττικής από όπου προέρχονται οι δημιουργοί. Το ίδιο θα συμβαίνει και με την ομάδα των Κρητών ποιητών, των Θεσσαλονικιών και τους ανάλογους Δήμους ή τοποθεσίες, νομούς. Παρόμοιες περιπτώσεις έχουμε και για τους Κυπρίους λογοτέχνες αδελφούς μας. Ευκολότερα ήταν τα πράγματα όσον αφορά τα Επτάνησα και την Επτανησιακή Σχολή και τους εκπροσώπους της, από όπου οι δημιουργοί προέρχονται φυσικά από την Σολωμική ποιητική παράδοση. Θεώρησα περιττό να βάλω ξεχωριστά τους Ζακύνθιους, τους Κερκυραίους, τους Θιακιούς κλπ. Τώρα, ο ανθολόγος Κώστας Πορφύρης δεν ανθολογεί το σύνολο των αντρών και γυναικών ποιητών με τον ίδιο αριθμό ποιημάτων, έχουμε την παρουσίαση αυτοτελών ποιητικών μονάδων, μέρος από ευρύτερες μακροσκελείς συνθέσεις, τα αποσπάσματα όπως και ο ίδιος επισημαίνει στο προσανατολιστικό κείμενό του, καθώς και αυτά των Άγνωστων λαϊκών δημιουργών των τελευταίων σελίδων του βιβλίου στο γράμμα «Χ».

   Από την μεριά μας όσο μπορούσαμε συμπληρώσαμε τα κενά που θεωρούσαμε ότι θα βοηθούσαν τον αναγνώστη ή την αναγνώστρια στην ανετότερη αναγνώριση και ανάγνωση των Ποιητών που ανθολογούνται. Δεν το πράξαμε σε όλες τις «Ομάδες» που επιλέξαμε, ούτε παρότι επιθυμούσαμε να αντιγράψουμε και ποιήματα, γιατί το εύρος και ο αριθμός των σελίδων του παρόντος σημειώματος υπερβαίνει σε αριθμό άλλες αναρτήσεις. Ίσως, ανάλογα με τις σωματικές αντοχές μας να συντάξουμε ένα ακόμα σημείωμα της Ανθολογίας του Κώστα Πορφύρη αντιγράφοντας μόνο ποιήματα.

Γράφτηκε την περίοδο των τελευταίων μηνών.

Με την σκέψη στις δύο άτυχες νεαρές μαθήτριες που έπραξαν ό,τι έπραξαν φορτωμένες από εξεταστικό άγχος και σχολικής αποτυχίας αφόρητη πίεση.

Γιώργος Χ. Μπαλούρδος

Πειραιάς

14 Μαϊου 2026

ΥΓ. Ερωτήματα όταν «η ανάγκη γίνεται Ιστορία». Καλέ μου Κύριε- Κύριε, λύσε μου μια απορία. Καλά, τόσες ατομικές υπουργικές και κυβερνητικών στελεχών  αυστηρές αξιολογήσεις γίνονται-όπως λένε στα ΜΜΕ οι έλληνες υπουργοί- από την αυτού αυτοκρατορική μεγαλειότητα τον έλληνα πρωθυπουργό και σκάνε τόσα οικονομικά και άλλα σκάνδαλα;;. Κρητικά Μυστήρια πράγματα!!!