Μαρία Κούρση, Ο Χρόνος σε τίτλους

 

Μάρτης του 2026

Μικρός σχολιασμός  της σημερινής μας πραγματικότητας

            «Διά παντός μοιράσατε

            θείαι παρθένοι, την δίκην΄

            δια παντός χαρίσατε

            των ανθρώπων αισθήσεις

                υψηλονόους.»

ΑΝΔΡΕΑΣ  ΚΑΛΒΟΣ («Εις Μούσας»)

     Ο απανταχού Ελληνισμός ετοιμάζεται να εορτάσει το παραδοσιακό της παράδοσής του Ορθόδοξο Πάσχα. Διανύουμε την εβδομάδα της «βουβής» όπως λέγεται πριν την Μεγάλη Εβδομάδα. Οι δύο Πόλεμοι στην γειτονιά μας συνεχίζονται με χιλιάδες θύματα και τραυματίες και από τις δύο πλευρές, του επιτιθέμενου και των αμυνόμενων μέχρι σήμερα, με φρικτά αποτελέσματα σε ανθρώπινες απώλειες, τραυματισμούς αθώων πολιτών, διωγμοί αμάχων από τις πατρογονικές τους εστίες τους, διαχωρισμοί οικογενειών, πρόσφυγες. Ο Κόσμος μας μετά το τέλος των πολεμικών συρράξεων-όπως και τα σύνορα των κρατών- όπως μας λένε οι αρμόδιοι στις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα δεν θα είναι πια ο ίδιος. Ορθότερα, δεν είναι πλέον ο ίδιος όπως τον γνωρίζαμε και τον ζήσαμε μέχρι σήμερα μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και την περίοδο του Ψυχρού, των δύο ιδεολογικών και πολιτικών συστημάτων που δέσποζαν και κυριαρχούσαν στην διηρημένη Ευρώπη, στο Δυτικό ημισφαίριο. Ζούμε το τέλος της μακάριας κοινωνικής και πολιτικής μας αθωότητας, την πτωτική φθορά των σύγχρονων Δημοκρατιών μας και των θεσμών τους όπως τις γνωρίζαμε έως τώρα και δομούνταν πάνω σε διεθνείς κανόνες, αρχές και αξίες δικαίου, διεθνείς συμφωνίες και διπλωματικές συμβάσεις ασφάλειας Κρατών, Εθνών, Λαών. Βιώνουμε την τραγικότητα της σύγχρονης περιόδου της παγκόσμιας Ιστορίας και της ανθρώπινης περιπέτειας σε όλο της την σκοτεινή και αιματοβαμμένη ωμότητα μεγαλείο. Η επαναφορά στην επιφάνεια του χρόνου της Ιστορίας της αρχαίας Θεότητας του Ζωροάστρη. Η οικονομία του Πετρελαίου καθορίζει τις ζωές μας και διαμορφώνει τις συνθήκες παγκοσμίως όπως την σχεδιάζουν με στρατιωτικά ή διπλωματικά μέσα οι ισχυροί της Γης. Ο Άνθρωπος είναι σήμερα έρμαιος των λανθασμένων πολιτικών και κοινωνικών επιλογών του, των σφαλμάτων του. Αρέσκεται να εθελοτυφλεί μπροστά στα αδιέξοδά του επιτρέποντας στους όποιους άλλους, δήθεν εκπροσώπους του να ορίζουν την Μοίρα και την ζωή του. Αφεθήκαμε στην κάθε είδους και μορφή αλλοτρίωσή μας, επαναπαυτήκαμε σε πολιτικές και μεταφυσικές, θρησκευτικές βεβαιότητες του παρελθόντος των παραδόσεών μας που δεν σημαίνουν πλέον τίποτα στις συνειδήσεις των ατόμων και στις αφιλάνθρωπες και ψυχρές ψυχές μας. Αντιμετωπίζουμε την σύγχρονη ιστορική μας τραγικότητα ως λαμπερό Θέαμα στις οθόνες της τηλεόρασης, των κινητών μας, των μέσων μαζικής επικοινωνίας μας. Παρακολουθούμε τα συμβαίνοντα γύρω μας απαθείς, κυνικοί, φουριόζοι, οικειοθελείς έκθετοι σε κάθε του νεοπλουτισμού κέλευσμα, σε κάθε πρόσκληση διαφημιστικού πλουτισμού και χλιδής που βλέπουμε γύρω μας. Εύκαμπτοι σε κάθε τερατώδες πρόσωπο και προσωπείο του Κακού που παρουσιάζεται μπροστά μας κάθε στιγμή του εικοσιτετραώρου με τις ενδυμασίες των φτηνών τεχνασμάτων του. Η ιστορική διαδρομή των ζωών μας, των ονείρων, των ευαισθησιών μας, των οραμάτων μας, των δικαίων και δικαιωμάτων μας, των ελευθεριών μας, της οικονομικής μας διαχείρισης ως επιβίωση στις μέρες μας, περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο της παγκόσμιας ιστορίας καταστρατηγείται από τις αποφάσεις των χρηματιστηριακών αξιών, οικονομικών, πολιτικών, ιδεολογικών, θρησκευτικών, εκκλησιαστικών δημόσιων εξουσιών και παραγόντων, που λειτουργούν ερήμην μας ως πολιτικοί και μεταφυσικοί εθνοσωτήρες για το «καλό μας». Χωρίς Εμάς, δίχως να αναλογιστούν για τις ατύπως «θεσμοθετημένες» βεβαιότητές τους, τους παλαιούς διάτρητους από τα ιδιοτελή τους συμφέρονταν θεσμούς. Μήπως από την μεριά μας έχουμε και εμείς τα δίκαιά μας που δεν τους πιστεύουμε πλέον, δεν τους εμπιστευόμαστε, δεν τους ακούμε παρά τις φωνές τους, τις προτροπές και τις φωνασκίες στους στα κανάλια, τις τηλεοράσεις, τα ραδιόφωνα, τους άμβωνες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ποιοί είναι στις μέρες μας οι πραγματικοί πρωταγωνιστές της Ιστορίας; Ας το αφήσουμε φλου.

            Όσο για την καθημερινότητα ημών των Νεοελλήνων, όλοι και όλες μιλούν για την εορτή του Πάσχα προβάλλοντας ως πρώτο θέμα την οικονομική ακρίβεια, τις πληθωριστικές τάσεις της ελληνικής οικονομίας, την αύξηση των ειδών διατροφής, της βενζίνης, του πετρελαίου, των αεροπορικών και ναυτιλιακών εισιτηρίων, κλείνοντας, παράλληλα, εδώ και μήνες-όπως λένε οι ξενοδόχοι- δωμάτια σε τουριστικά θέρετρα, ήσυχες παραδοσιακές ελληνικές της επαρχίας τοποθεσίες ή χώρες του εξωτερικού. Μην λησμονούμε και την ατμομηχανή της οικονομικής μας επιβίωσης ως χώρας, τον Εμπορικό Τουρισμό. Πανάρχαια κληρονομιά της Οδυσσειακής περιπλάνησης με την Ιθάκη να αναμένει με τους εγκατεστημένους στα χώματά της τους πολλούς μνηστήρες μέσα στα βασιλικά ανάκτορα την επιστροφή του απολωλότος συζύγου. Μια τουριστική Ομηρική ταξιδιωτική περιπέτεια που ενέπνευσε ποιητικά και ακόμα απασχολεί τόσο τους Αλεξανδρινούς ποιητές και τους επιγόνους τους όσο και πρώην έλληνας πρωθυπουργούς περιφερόμενους ως ντίλερ από πόλη σε πόλη (από χωρίον εις χωρίου έλεγαν για τον πρώην άνακτα) δια την αγοραστική διαφήμιση του προσφάτως εκδοθέντος συγγραφικού τους πονήματος. Δεύτερο σκαλί της υποσχόμενης επάνοδός του στον κυβερνητικό θώκο, πριν τον προλάβει ο Καλαματιανός. Καθημερινά δελτία ανακοινώσεων για το πόσο ακρίβυνε το αρνάκι ή το μοσχαράκι και στο τι γκουρμέ φαγητά και άλλα εδέσματα θα το συνοδεύουν μετά το σούβλισμα σε ηλεκτρική σουβλίστρα (για να μην κουραζόμαστε). Οι τιμές για τα μικρά εύγεστα αγγουράκια και τα πράσα πήγαν στον Θεό λέει ο φτωχός λαός μπροστά στα μαρκούτσια των δημοσιογράφων. Οι τιμές των ζαρζαβατικών στα ύψη όπως οι χαρταετοί. Πότε επιτέλους, θα δοθεί (στους τυχερούς) το δώρο του Πάσχα, καθώς τα δημοσιοοικονομικά του Κράτους δεν επαρκούν ώστε να δοθεί σε όλους τους εργαζομένους και τους συνταξιούχους. Ημείς στας οικονομικάς καλένδας μέχρι νεωτέρας, εξόφλησης του πολεμικού υλικού που αγοράσαμε λόγω διεθνών υποχρεώσεών μας. Αίολες υποσχέσεις καθώς μας ζητούν να παιανίζουμε το «Μαύρη είναι η Ημέρα στο Hellas  των Ελλήνων Χριστιανών». Προς δόξα και τιμή των «Ηρώων με το λοφίο με τις παντούφλες». Όπως μας υπενθυμίζει ο Βασίλης Λογοθετίδης στην ταινία που προβλήθηκε σε επανάληψη βγαίνοντας στο μπαλκόνι με το πάνω μέρος της στολής του και το καπέλο με το λοφίο του. Ενώ δίπλα του ο πειναλέων γλύπτης του ανδριάντα του αναζητούσε πάνω στο τραπέζι με την οδοντογλυφίδα να πετύχει κάποιο μεζεδάκι και κεφτεδάκι. Από αυτά που δεν έπεσαν της Αλίκης- στις σκάλες του πλοίου που ετοιμάζονταν να φύγει για την Αυστραλία. Αντίθετα οι νεότερες γενιές των ελλήνων που μεταναστεύουν δεν παίρνουν τίποτα μαζί τους, παρά μόνο την ευφυΐα, την καπατσοσύνη τους, την εργατικότητά τους, την οικογενειακή και φιλική τους μνήμη. Αφήνοντας την χώρα μας ακόμα φτωχότερη. Διάφορα δικονομικά και πολιτικά κυβερνητικά τεχνάσματα κωλυσιεργούν για μία ακόμη φορά την έναρξη της Δίκης των Τεμπών και τον χαμό 57 αθώων παιδιών και πόσων τραυματιών άραγε; 3 χρόνια και 1.500.000 ευρώ ξοδεύτηκαν και η ανοργανωσιά μας στην έναρξη ως μόνη δικαιολογία μας. Το «κράτος δικαίου» ελέχθη ότι μεριμνά, αλλοίμονο στους Έλληνες και τις Ελληνίδες. Μια Δίκη που θα κρατήσει περί τα 4 έως 5 χρόνια, ποιος ζει ποιος θυμάται!!! Εδώ δεν γνωρίζουμε πώς θα έρθει με τιμές αρχηγού κράτους το….. «Ο Θεός σώζει την Αμέρικα» εκ της πέραν του Ατλαντικού Εσπερίας ακούστηκε τιμητικά και μεγαλόφωνα από τα λαλούντα υψηλόφρονα χείλη των ευσεβών. Τουλάχιστον από την ατμόσφαιρα των ημερών της Πασχαλινής περιόδου παρέμειναν οι αργίες (και οι κοπάνες) για τους εργαζομένους του κρατικού ή ιδιωτικού τομέα.

            Θάνατος του όλβιου Γιώργου Μαρίνου και της Μεγάλης Κυρίας του Ελληνικού Τραγουδιού της δυναμικής και χειραφετημένης γυναίκας Μαρινέλλας. Το συνολικό αποτέλεσμα της επίγειας παρουσίας του τους έκαναν να ξεχωρίζουν και το άξιζαν. Οι φωνές τους και η παρουσία τους θα μας συντροφεύουν για πάντα. Δεν θα μας λείψουν γιατί αποτελούν ζωντανό και αναπνέον κομμάτι της εθνικής μας πολιτιστικής κληρονομιάς και λαϊκής μουσικής μας παράδοσης.

Και καθώς θα ανοίγει «άνοιξε πέτρα….» το μνήμα της, το κόκκινο τριαντάφυλλο θα είναι το δικό μας. Αυτό που σου προσφέραμε με σεβασμό και δέος κάποτε στην αίθουσα που τραγουδούσες και μας μάγευες στην Πλάκα.

            Πρόλογος

             Toujours recommancer

                      Paul  Valery

Κοιμούνται τ’ άστρα τ’ ουρανού

Κοιμάται το φεγγάρι

Ο άνεμος ορέγεται

Της θάλασσας τη χάρη

 

Στην επιφάνεια του νερού

ρηχά, κοντά στα δέντρα

η Άνοιξη ανέμελα πλενόταν

Στο λιβάδι. Ο άνεμος

τη μάλωνε

Τα κύματα γελούσαν

 

Κι αυτή κοιτάζει τον φακό

φιλάρεσκα και λέει

Δροσερή

Και ταϊζω

Ωραίος ο τίτλος

Πριν συστηθούμε   

          Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω την πρώτη της Γενιάς του 1980 ποιήτρια, την βραβευμένη Μαρία Κούρση, η οποία είχε την καλοσύνη να μου αποστείλει την νέα της ποιητική συλλογή, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 2025, σελίδες 86 από τις εκδόσεις «Ηριδανός». Η νέα της συλλογή έχει τίτλο «Ο χρόνος σε τίτλους». Τα σχέδια και το εξώφυλλο που κοσμούν την συλλογή είναι του εικαστικού Δημήτρη Σεβαστάκη, ενώ την φροντίδα είχε ο κριτικός και πεζογράφος Κώστας Βούλγαρης. Ευχαριστίες η ποιήτρια οφείλει και στον Γιώργο Χουλιάρα. Αρκετά από τα ποιήματα της συλλογής προδημοσιεύτηκαν σε διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά όπως «Ο Χάρτης», «Ο Μανδραγόρας», στο «Περί Ου», στα «(δε) κατά», στο “Poeticanet” ή ακούστηκαν σε Διεθνή Φεστιβάλ Ποίησης, όπως της Πάτρας, της Τήνου κλπ. Την συλλογή η ποιήτρια την αφιερώνει «Στον γιο μου Χρήστο Τριανταφύλλου». Η καλαίσθητη και πρωτότυπη νέα συλλογή της αξιόλογης ποιήτριας Μαρίας Κούρση, ανοίγει την αυλαία της με ρήση του γάλλου καταραμένου ποιητή Σάρλ Μπωντλαίρ», «Να είσαι πάντα ποιητής ακόμα και στον πεζό λόγο». Περιλαμβάνει μετά τον ΠΡΟΛΟΓΟ τις εξής χειμαρρώδεις και μεστές ποιητικών νοημάτων ενότητες ποιημάτων της.

 «Οκτώ τίτλοι κατηγορούνται»,

[Οι τίτλοι είναι

το πιο αξιόμαχο

και το πιο αδικημένο

κομμάτι της Ιστορίας]

«Τίτλοι υπεράσπισης»,

[Το δέντρο δεν ξέρει τι είναι η φωτιά.

Το αγκαλιάζω και πάλι καίγεται.]

«Τίτλοι κατηγορίας»,

[Με κοιτάζουν τα δέντρα.

Με θυμούνται.]

«Τίτλοι Αιθουσών».

[Η ανακοίνωση είναι σαφής

Όσοι τίτλοι φέρουν δέντρα

    Μένουν εκτός αιθούσης

 

Οι τίτλοι κρύβουν τα δέντρα

βαθιά μέσα στο μυαλό τους

   Και μπαίνουν ανενόχλητοι

       στις αίθουσες]  

Ένας θεατρόμορφος ποιητικός λόγος στενής και άμεσης συνομιλίας της εκλεκτής ποιήτριας με κλασικά πρόσωπα δημιουργών της ξένης κυρίως αλλά και της ελληνικής ποίησης. Ονόματα ποιητικοί σταθμοί και σύμβολα της παγκόσμιας πολιτιστικής και πνευματικής μας κληρονομιάς. Ο Ρώσος Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, οι Γάλλοι Γκιγιώμ Απολλιναίρ και Πωλ Ελυάρ, ο Αρθούρος Ρεμπώ και ο Βίκτωρ Ουγκώ. Ο ιταλός Αλμπέρτο Μοράβια, ο Κώστας Καρυωτάκης και η Μαρία Πολυδούρη και ο Γιάννης Ρίτσος, η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ και η Ελένη Βακαλό. Δεν θα μπορούσε να λείψει από την ποίηση ενός τέτοιου υψηλού μεγέθους η φωνή του Ηλία Λάγιου και ο Γιώργος Μπλάνας. Ο Γενάρχης της ελληνικής ποίησης έχει την δική του θέση:

        Γενναιοφρόνως

          Την Ποίηση να ευχαριστείς

                του απάντησε

          Και σήκωσε τα μάτια της ψηλά

Ο Σολωμός ατενίζει

Τη θάλασσα με τόλμη

Μήπως γυρίσει πάραυτα

Η όμορφη Ευρυκόμη

 

Το ροζ το σιελ το μωβ το μπεζ

Μονοσύλλαβες

Γαλήνη

Απαλή

Και σύννεφα

    Εύστοχα και έξυπνα ποιούσα η έμπειρη της ποιητικής τέχνης Μαρία Κούρση, μνημονεύει πέρα από ποιητές και έλληνες και ξένους μουσικοσυνθέτες όπως ο Βιβάλντι, ο μελωδός των ονείρων μας Μάνος Χατζιδάκις, η Εντιθ Πιάφ, ο ηθοποιός Ύβ Μοντάν. Και δεν είναι τυχαίο το γεγονός νομίζω όταν τοποθετεί μέσα στην σύνθεση τον στίχο της, την ποιήτρια Μελισσάνθη: «Με τη χρήση φεγγαριού/ Η νύχτα της Μελισσάνθης/ Αναποδογυρισμένη ομπρέλα/ Στην Άνοιξη του Vivaldi." Για να μας δηλώσει για μία ακόμη φορά τα υπερρεαλιστικά στοιχεία της δικής της ποιητικής φόρμας. Ενώ εμπνέεται ακούγοντας την ηθοποιό Έλλη Λαμπέτη να διαβάζει την ποίηση του Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη.

        Εξόχως

                Εδώ και χρόνια

Πίσω από κάθε μισοφωτισμένο

παράθυρο ακούω πάντα τη φωνή

της Έλλης Λαμπέτη να διαβάζει

Κωνσταντίνο Καβάφη

 

Τα ωραία λάθη και τις φωνές

που σίγησαν

        Η αδρή και αντρική φωνή του Δημήτρη Μητροπάνου συστεγάζεται στο ποίημα της «Παντελώς» με τις Παρισινές νύχτες της πεζογράφου Μιμίκας Κρανάκη.

Μια συνομιλία της με τον Χρόνο και όπως αυτός προσδιορίζεται κάθε φορά από την γραφή και τα χείλη των Ποιητών. Γράφει στο ποίημά της «Προσεχώς», «Ήρθε το λάθος./ Χτύπησε την πόρτα και/ σταμάτησε τον Χρόνο».

Θα πέσω με το κεφάλι στη θάλασσα.

Βαθιά. Όσο πιο βαθιά γίνεται.

Μέχρι να φτάσω στον ήλιο.

 Μια ας το επαναλάβουμε πρωτότυπη ποιητική συλλογή μικρών σε έκταση ποιημάτων αλλά πυκνών νοημάτων και εξαιρετικής σύνθεσης  που βασίζεται η ποιητική μονάδα στον τίτλο της και το παιχνίδισμα των ήχων. Καταλήξεις λέξεων που δεν μας είχαν συνηθίσει στην χρήση τους άλλες ποιήτριες ή ποιητές της Γενιάς της και όχι μόνο. Ποιήματα που ανασαίνουν ΠΟΙΗΣΗ. Ατμόσφαιρα ΠΟΙΗΣΗΣ. Καρποφορούν ΠΟΙΗΣΗ. Ευωδιάζουν ΠΟΙΗΣΗ. Μια Ποίηση όχι για την Ποίηση αλλά για τον βιβλιόφιλο αναγνώστη και την καθημερινότητά του. Μια ποιητική καθημερινότητα που διασώζει στο Χρόνο ότι πιο αισθητικά ωραίο διαφυλάσσει μέσα της η ελληνική γλώσσα. Ναι γλωσσοκεντρική η Ποίηση της Μαρίας Κούρση αλλά τόσο χαρίεσσα και ευωδιαστική, μέσα στην άρτια σύλληψή της και την αρχιτεκτονική δομή των ποιημάτων της.

Κρύβει το πρόσωπό της πίσω από τους στίχους της, από τις ποιητικές της εκφράσεις και νοήματα, τις λέξεις που επιλέγει με σεβασμό για να φιλοτεχνήσει τα μικρά σε όγκο αλλά πλήρης τρυφερότητας ποιήματά της.

        Ασφαλώς

          Σκοτεινή απαγγελία

           Και σούρουπο

Το παραδέχομαι

Κρύφτηκα μέσα

Στη λέξη πέτρα

Ελπίζοντας πως

Κάποιος θυμωμένος

Θα την πετάξει μακριά.

 

Όσο πιο μακριά γίνεται.   

     Συμπερασματικά, δεν γνωρίζω ποια θα είναι η επίδραση στις νεότερες γενιές των ποιητριών και ποιητών-εννοώ ηλικιακά- αυτού του σύγχρονου θερμού και αισθαντικού ποιητικού και στην ουσία του ερωτηματικού λόγου που μας έδωσε η ποιήτρια Μαρία Κούρση. Ποιήματα σκελετός ενός διαρκούς αυξανόμενου σε ποιότητα ποιήματος ζωής και αίσθησής της, συνομιλίας της με τον εαυτό της, το ίδιο το φαινόμενο της ποίησης, με εμάς τους αναγνώστες της. Είμαι βέβαιος όμως ότι τα ίχνη των ποιημάτων της θα είναι ορόσημο στην εξέλιξη της ελληνικής ποίησης και η ίδια ως Ποιήτρια δικαιωματικά κατακτά την πρώτη θέση μεταξύ των ποιητριών της Γενιάς της και αυτό, δεν είναι υπερβολή ενός θαυμαστή του έργου της, αλλά μία βεβαιότητα που πηγάζει από το ίδιο το ποιητικό της έργο στην μέχρι σήμερα παρουσία του.

Την συλλογή υποδέχτηκαν επαινετικά και σχολίασαν θετικά σύγχρονες αντρικές και γυναικείες φωνές στο διαδίκτυο ή στον τύπο όπως:

-Δημήτρης Βαρβαρήγος, περιοδικό Περί Ου

-Αλεξία Βλάρα, περιοδικό Περί Ου

-Ανθούλα Δανιήλ, περιοδικό Fractal- Φράκταλ

-Θεώνη Κοτίνη, περιοδικό Νέον Πλανόδιον

-Κωνσταντίνα Κορρυβάντη, εφημερίδα Η Εποχή

-Τέσυ Μπάϊλα, περιοδικό Literature

-Δέσποινα Παπαστάθη, εφημερίδα Η Εφημερίδα των Συντακτών

-Χρίστος Παπαγεωργίου, περιοδικό Diastixo- Διάστιχο

-Ζωή Σαμαρά, περιοδικό Ο Χάρτης

        Λεληθότως

        Δέντρα στους τίτλους

          Δέντρα σε τίτλους

Τόσα σκαλιά ανέβηκα

Απόφαση δεν πήρα

 Μια ποίηση υψηλή όπως τα Δέντρα σύμβολα που αγάπησε, ευσκιόφυλλη, καρποφόρα, με βαθιές και εύχυμες ρίζες για τους αναγνώστες της.

Γιώργος Χ. Μπαλούρδος

Πειραιάς

Τρίτη 31 Μαρτίου 2026