ΔΕΣΜΟΣ-ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟ

 

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ»

7  ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑΙ  ΔΙΑΤΡΙΒΑΙ

          ΔΕΣΜΟΣ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟ

ΑΘΗΝΑΙ 1975, Σελίδες 554 διαστάσεις 17Χ24, τιμή παλαιοπωλείου 35 ευρώ.

Τυπογραφείον Ιορδάνου Μυρτίδη. Μενάνδρου 23 Αθήναι

Φωτογραφία του καλλιτέχνη φωτογράφου Θανάση Διαμαντόπουλου.

     ΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ

-ΑΝΝΑ ΚΕΛΕΣΙΔΟΥ- ΓΑΛΑΝΟΥ,

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ, Θ-ΙΑ

    Ο Descartes θεωρούσε τη λογική όργανο που μπορεί να χρησιμοποιηθή σε κάθε είδος συνάντησης. Στο υπαρξιακό όμως επίπεδο η συνάντηση έχει και  ένα «γιατί» αναπάντητο, είναι ένα μυστήριο.

          Την αγάπη για το δάσκαλο Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλο, που λογικά δείχνεται με το αφιέρωμα αυτό μελετών μαθητών του πάνω στο έργο του ή μ’ αφορμή το έργο του-κι όχι τη συναγωγή ετερόκλητων άρθρων, που έχουν αθροιστική μόνον ενότητα- εμείς οι μαθητές στην πραγματικότητα δεν θα την περιγράψουμε ποτέ ολότελα, αφού είμαστε πάντα μέσα σ’ αυτήν, όχι αντίκρυ της.

          Οι μαθητές, που ξαναστοχάστηκαν το λόγο του Δασκάλου, έφεραν τα μέρη του όπως κάποτε τα παιδιά των φίλων τα μέρη του "συμβόλου". Οι ειδολογικές συμπτώσεις, οι «μαθήσεις» και η  κοινή διαπίστωση της ενότητας όλου του πνευματικού θησαυρού του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου- η αναβίωση της οριζόντιας επικοινωνίας- έγιναν εγγύηση για τη γνωριμία των μαθητών μεταξύ τους, για μιάν αμοιβαία κατανόηση.

          Η πιστότητα αυτή στο λόγο του Δασκάλου δεν είναι όμως δίχως κίνδυνο. Ο κίνδυνος φωλιάζει πάντα στην ερμηνευτική προσπάθεια- χώρια που αυτή έχει πάντα μιά ενδογενή έλλειψη από την υπαγωγή του πρωτότυπου στο αναπλαστικό-και πιό πολύ όταν η ερμηνεία δεν είναι αντικατοπτρισμός, απλή «εξήγηση», ακριβώς γιατί το αντικείμενό της είναι μιά σκέψη διαλεκτική, όπου τα αντίθετα υπάρχουν όπως στη φύση, οι αντινομίες όπως στη ζωή.

          Ο λόγος του ανθρώπου δεν είναι μόνο πληροφοριακός, είναι και κάθετη επικοινωνία. Συνιστώσες της ποιότητας του λόγου του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου είναι η ηθική κατεύθυνση και η μαχητική τάση: όραμα συχνά «ενός όμορφου κόσμου ηθικού» δεν είναι ποτέ παρασιώπηση προβλημάτων, αλλ’ ιστορική κρίση της μεταβλητής πραγματικότητας, ριψοκίνδυνη πάντα επιχείρηση. Το ριψοκίνδυνο αυτό κάνει το φιλοσοφικό λόγο του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου λειτουργικά εποικοδομητικό. Οι θέσεις του επιτρέπουν ή μάλλον επιβάλλουν να κορμιάσουν* πάνω τους προτάσεις, προεκτάσεις, αντίλογοι.

          Έτσι η προσφορά των μαθητών στο Δάσκαλο, εκτός από το πρώτο της νόημα-τη σήμανση και αποτίμηση του φιλοσοφικού προσανατολισμού- αποκτά και πραξιολογική σημασία. Γίνεται ενεργητική συμπεριφορά απέναντι στα καίρια προβλήματα της ζωής του νεοελληνισμού, όπως είναι η πολιτική μας πραγματικότητα, τα κινήματα των νέων, η παιδεία, η γλώσσα μας.

          Πολυεδρικές είναι οι κατανοήσεις, καθώς και οι συντεταγμένες τους-η προσωπικότητα, ο κοινωνικός ρόλος, οι ειδικές σπουδές και γνώσεις –ποικίλλουν. Ο πνευματικός άνθρωπος που ξόδεψε τη ζωή του για τα γράμματα, ο ξεριζωμένος ερευνητής και το «πάθος- μάθος» του, ο ερευνητής που έμεινε στον τόπο του και πλήρωσε το προνόμιο της τιμιότητας με την αδιαφορία των «επισήμων» της πνευματικής τάξης, ο εκπαιδευτικός με τους πολύχρονους μόχθους για την παιδεία, ο πανεπιστημιακός δάσκαλος, ο νέος φιλόλογος, κι άλλοι έρχονται σήμερα εδώ να μιλήσουν όπως στα αποκαλυπτήρια ενός αγάλματος, έτσι που ταιριάζει στο σύμβολο που παριστάνει το άγαλμα: την ελευθερία της σκέψης, δυνατή ελευθερία για τον άνθρωπο. Σε τέτοια αποκαλυπτήρια δεν ταιριάζουν ύμνοι, αλλ’ αποδείξεις υπεύθυνου προσανατολισμού.

          Οι μελέτες του τόμου δημοσιεύονται με τη γλωσσική ευθύνη των συγγραφέων. Έτσι ο τόμος με τη γλωσσική πολυτυπία του φανερώνει ότι ο άνθρωπος, το όν που μιλάει, δεν είναι μόνο ο χώρος ενός δομικού όλου, της γλώσσας, αλλά και ο Λόγος του. Έτσι ακόμη το αφιέρωμα γίνεται ζωγραφικό απείκασμα του γλωσσικού μας προβλήματος, όχι τόσο ως προβλήματος –καθώς τόδειξε και ο ίδιος ο Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος- μονομαχίας καθαρεύουσας και δημοτικής, αλλ’ ως προβλήματος καθιέρωσης μιάς δημοτικής, κι εντός της τής συγκρότησης και πραγμάτωσης μορφών «υψηλής δημοτικής γλώσσας».

          Η κατά το δυνατό ειδολογική ταξινόμηση των μελετών έγινε πάνω στη διαίρεση: οντολογία, γνωσιολογία, γλωσσική προβληματική, ηθική, ψυχολογία, ιστορική σκέψη, νεοελληνική πραγματικότητα. Εκτός σειράς ένας λόγος προοιμιακός’ η πρώτη μελέτη, αποτελεί γενική παρουσίαση της φιλοσοφικής σκέψης του Ι.Ν.Θ. Τη σειρά κορυφώνει η μελέτη πού, αντίστοιχα, μέσα από τα προβλήματα του νεοελληνισμού φωτίζει ολόκληρο το πνευματικό πρόσωπο του Ι.Ν.Θ.

          Ξεκινήσαμε το αφιέρωμα αυτό με μέσα τον ενθουσιασμό και την αγάπη μας για το δάσκαλο Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλο. Ή πραγματοποίηση της έκδοσης οφείλεται στην ανταπόκριση που βρήκαν τα δυό αυτά μοναδικά μας εφόδια στα Μέλη της Εφορείας του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», τα οποία, έπειτα από εισήγηση του Προέδρου του Φιλολογικού Τμήματος κ. Γ. Ζώρα, μας πρόσφεραν την πολύτιμη συμπαράσταση του «Παρνασσού» κι οι λόγοι μας έγιναν έργο.

     Αθήνα, Οκτώβριος 1975

*Σημείωση Την λέξη κορμιάσουν την άφησα όπως την διαβάζω απέφυγα να την θεωρήσω λάθος και είναι κουρνιάσουν κατά την αντιγραφή των Προλεγόμενων της κ. Άννας Κελεσίδου-Γαλανού.  

-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών,

ΞΥΝΔΕΣΜΟΥ ΧΑΡΙΝ, ΙΓ΄-ΙΣΤ΄

          Στις πραγματείες και μελέτες που περιέχονται στον τόμο αυτό, τιμητικό αφιέρωμα ενός κύκλου μαθητών και φίλων στα εβδομηνταπεντάχρονα του σεβαστού Διδασκάλου Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου, εξετάζονται, αναλύονται και φωτίζονται τόσες απόψεις και διαστάσεις, γνωσιολογικές, οντολογικές, αισθητικές, ηθικές, ιστορικές και γλωσσικές από το πολύπτυχο και πολυδιάστατο φιλοσοφικό του έργο, ώστε να μη μείνει ουσιαστικά μεγάλο περιθώριο για ειδικώτερες θεωρήσεις και αξιολογήσεις. Αν παρ’ όλ’ αυτά αισθάνομαι κι εγώ την ανάγκη να προτάξω αυτές τις προοιμιακές γραμμές ύστερ’ από ευγενική παραχώρηση των υπευθύνων της εκδόσεως, η ανάγκη αυτή υπαγορεύεται από διπλό χρέος: πρώτα το βαθύτατα προσωπικό χρέος προς τον Διδάσκαλο που ποδηγέτησε τα πρώτα μου βήματα στο φιλοσοφικό χώρο και μου πρόσφερεν αμέριστη την ηθική του συμπαράσταση σε αποφασιστικές στιγμές της πορείας μου, και ύστερα από συνείδηση του γενικώτερου χρέους που επιβάλλει αυτό τούτο  το έργο του φιλοσόφου με τις λαμπρές αξίες που πραγμάτωσε και με τη γόνιμη επίδραση που άσκησε στην πορεία και την άρθρωση της νεοελληνικής φιλοσοφικής σκέψεως.

          Όσο πολύτιμη κι αν υπήρξεν η συμβολή και άλλων πανεπιστημιακών διδασκάλων και εξωπανεπιστημιακών στοχαστών και μελετητών στη διαμόρφωση φιλοσοφικής παιδείας στον τόπο μας και όσο κι αν η σημερινή σκέψη επηρεάζεται από διαφορετικές φιλοσοφικές και κοινωνικοπολιτικές κατηγορίες, που διαμορφώθηκαν μέσα στην αντιφατική εξέλιξη των νεοελληνικών πραγμάτων , πώς τις τελευταίες δεκαετίες, δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να παραγνωρίζη κανένας το γεγονός, πώς ο Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος με τη μακρόχρονη οιστρηλατημένη διδασκαλία του μέσα και έξω από τα Πανεπιστήμια, με τον πλούτο της συγγραφικής του παραγωγής και με την πολλαπλή δράση του σε καίριους τομείς της πνευματικής μας ζωής δημιούργησε στην Ελλάδα τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις για μία νέα, ουσιαστική συγκρότηση και μιά συστηματικώτερη ανάπτυξη του φιλοσοφικού στοχασμού. Με το πολύπλευρο έργο του ο Θεοδωρακόπουλος δεν εζήτησε να ικανοποιήση εφήμερες προσωπικές φιλοδοξίες ή να εξυπηρετήση εξωεπιστημονικές σκοπιμότητες, αλλά το αφιέρωσεν ολόκληρο σ’ ένα και μόνο σκοπό: στη δημιουργία μιάς βαθειάς εννοιολογικής υποδοχής και υποδομής, πού η αξία και η απόδοσή τους γίνονται ορατές σε μεγάλο μέρος της φιλοσοφικής παραγωγής του τόπου μας από τα μεταπολεμικά χρόνια και δώθε.

          Θυμάμαι με τί ξαλάφρωμα και τί ενθουσιασμό πρωτακούστηκεν ο λόγος του στα 1939 στις αίθουσες διδασκαλίας της Φιλοσοφικής Σχολής των Αθηνών. Ο λόγος αυτός έφερνε για πρώτη φορά σε όλους μας πρωτάκουστα μηνύματα από την ζωή και την κίνηση του πνεύματος, επλάταινε ξαφνικά τους ορίζοντες της ψυχής και αγκάλιαζεν ερωτικά τη σκέψη. Ήταν ένας λόγος πολύ διαφορετικός στην υφή, στο χρώμα και στον τόνο του από εκείνον που ως τότε ηχούσε μονότονα και στείρα στις άδειες δεξαμενές του σχολαστικισμού- ένας λόγος σπαθί που ξεχώριζε την αλήθεια από το ψεύδος, που ξεχείλιζε από το πάθος της πρωταρχικότητας και καλούσε τις νεαρές συνειδήσεις στην εσωτερική άσκηση και πειθαρχία, σε μία αύξουσα εγρήγορση και αυτοσυνειδησία.

          Και όμως η σημασία του φιλοσοφικού λόγου του Θεοδωρακόπουλου δεν έγκειται μονάχα στο ότι ελευθέρωσε τη νεοελληνική σκέψη από την ασφυκτική περίπτυξη των γλωσσικών και εννοιολογικών σχολαστικισμών με την καταξίωση της δημοτικής στο χώρο της φιλοσοφικής εννοιολογίας και εννοιοπλασίας. Η σημασία του βρίσκεται βαθύτερα ακόμα κι από την αφυπνιστική και διεγερτική δύναμη που άσκησε στην ψυχή και την σκέψη των νέων’ βρίσκεται με λίγα λόγια στην καινούργια σχέση που αποκατέστησε με την ελληνική φιλοσοφική παράδοση και ιδιαίτερα με τα πλατωνικά και πλωτινικά κείμενα, σχέση που μας αποκάλυψε την εσωτερική όψη της αρχαίας Διαλεκτικής και Μεταφυσικής στις λαμπρότερες κορυφώσεις τους. Από την διεθνή αναγνώριση των σχετικών με τον Πλάτωνα και τον Πλωτίνο έργων του που είδαν το φώς στα γερμανικά και από το πλήθος των διδακτορικών διατριβών και άλλων μελετών Ελλήνων ερευνητών που αναφέρονται συχνά σ’ αυτά καταφαίνεται πόσες δημιουργικές παρορμήσεις χρωστά η νέα γενεά στη διδασκαλία και τη συγγραφή του Θεοδωρακόπουλου.

          Αλλά το έργο του Θεοδωρακόπουλου δεν εξαντλείται μόνο σ’ αυτή την ενεργοποίηση της σχέσεως προς την αρχαία ελληνική φιλοσοφική παράδοση και στην επέκτασή της στη φιλοσοφική σκέψη των Πατέρων. Ο ελληνοκεντρικός στοχασμός του δεν τον εμπόδισε ν’ αγωνιστή όσο λίγοι στον τόπο αυτό για τη στενώτερη σύνδεση με την ευρωπαϊκή φιλοσοφική σκέψη και ειδικώτερα με τα μεγάλα συστήματα του γερμανικού ιδεαλισμού (Kant, Fichte, Hegel, Schelling), χωρίς να παραγνωρίζη και τη σημασία των μετέπειτα αντιμεταφυσικών και αντισυστηματικών φιλοσοφικών εξελίξεων (Nietzsche, Jaspers κλπ.). Το κύριο γνώρισμα της αναστροφής του με την ευρωπαϊκή φιλοσοφία δεν είναι η άλογη και άβουλη υποταγή στα ξένα εννοιολογικά σχήματα, αλλά η εσωτερική αφομοίωση και επεξεργασία τους, ο ελληνικός μετασχηματισμός των εννοιών και κατηγοριών, ο γνήσιος εξελληνισμός και ενοφθαλμισμός τους στον κορμό και στα μέτρα της ελληνικής φιλοσοφικής γλώσσας. Ομολογώ ότι δεν ξέρω αν υπάρχη καλύτερος τρόπος για να τεθή τέρμα στο όργιο των ανελλήνιστων μεταφράσεων φιλοσοφικών έργων με τις γνωστές γλωσσικές και εννοιολογικές παραμορφώσεις τους από την αβίαστη και φυσιολογική προσαρμογή τους στα δεδομένα της δικής μας γλωσσικής πραγματικότητας, όπως την πραγματοποιεί το έργο του Θεοδωρακόπουλου με την όλη του γλωσσική και εννοιολογική άρθρωση.

          Μ’ αυτό το δημιουργικό του άνοιγμα προς την ελληνική και ευρωπαϊκή παράδοση ο Θεοδωρακόπουλος κατόρθωσε να γίνη αυτουργός φιλοσοφίας νεοελληνικής, αν με τον όρο αυτό δεν νοείται ένα συγκεκριμένο φιλοσοφικό σύστημα αλλά μιά ιδιαίτερη σχέση προς το πνεύμα και τη μοίρα του Νεοελληνισμού σε όλες τις ιστορικές αποχρώσεις των. Ο Θεοδωρακόπουλος ταυτίστηκε με τη μοίρα αυτή, την ανάλυσε και την ξεδίπλωσε τόσο ιστορικά και κατηγοριολογικά, ώστε ο λόγος του να ηχή στον εννοιολογικό χώρο με την ίδια σχεδόν τραγική μουσικότητα και ουσιαστικότητα που αναδίνεται από τη μούσα των μεγάλων ποιητών μας, του Σολωμού, του Παλαμά, του Καβάφη, του Σεφέρη και άλλων. Αυτό άλλωστε δεν είναι τυχαίο, γιατί η φιλοσοφική ανάλυση του Θεοδωρακόπουλου παρ’ όλο τον αυστηρό λογικό οπλισμό της δεν αγνόησε ποτέ το πάθος και τη  σκέψη των ποιητών, όπως το μαρτυρούν οι βαθυστόχαστες ερμηνείες του στον Faust του Goethe. Παρ’ όλην όμως την αποκαλυπτική διείσδυση στον ποιητικό και γενικώτερα στον αισθητικό χώρο ο Θεοδωρακόπουλος δεν παρασύρθηκε από τον πειρασμό της φτηνής στιχουργίας, αλλά κράτησεν άτρωτη τη φιλοσοφική του αξιοπρέπεια και παρέμεινε ο αυστηρός οπλίτης του πεζού φιλοσοφικού λόγου.

          Έτσι οι νέοι που είτε σπουδάζουν σήμερα φιλοσοφία στα εδώ πανεπιστήμια ή γυρίζουν από τις μεταπτυχιακές φιλοσοφικές σπουδές τους στο εξωτερικό δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν γνήσια τα ιδιαίτερα προβλήματα που θέτει η φιλοσοφική εργασία στον τόπο μας- προβλήματα που σχετίζονται με την συγκρότηση νεοελληνικού φιλοσοφικού λόγου-, αν δεν περάσουν και από τα εννοιολογικά εργαστήρια εκείνων που εμόχθησαν για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις, οι οποίες εξασφαλίζουν τη συνέχεια και την εξέλιξη του φιλοσοφικού στοχασμού στην Ελλάδα. ‘Αλλωστε ο Θεοδωρακόπουλος είναι ο ακαδημαϊκός δάσκαλος που όχι μόνο με την ποιότητα της θεωρητικής του διδασκαλίας και συγγραφής, αλλά και έμπρακτα απόδειξε την ακοίμητη έγνοια του για την ελληνική νεότητα ιδρύοντας περιοδικά και κέντρα φιλοσοφικής έρευνας και διδασκαλίας και γενικά συμμετέχοντας ενεργά στη διαμόρφωση των πραγμάτων της παιδείας μας. Ιδιαίτερα η πολύπλευρη ηθική και επιστημονική υποστήριξη που παρέχει ακόμα στους νέους, σ’ αυτούς που θέλουν να την αξιοποιήσουν πραγματικά, μαρτυρεί το βάθος της μέριμνάς του για το μέλλον της φιλοσοφίας στον τόπο μας.

          Όσο για κείνους που πρωτοστάτησαν στο έργο της προετοιμασίας και της εκδόσεως του αφιερώματος αυτού είναι χρέος όλων που συνεργάζονται σ’ αυτόν τον τόμο να τους εκφράσουμε τον πιό θερμό έπαινο για τον ευγενικό και αποδοτικό μόχθο τους. Ο κοινός δεσμός που συνέχει την ψυχή και την σκέψη αυτών που  έζησαν άμεσα τον παλμό της φιλοσοφικής διδασκαλίας και την αστείρευτη ακτινοβολία της προσωπικότητας του Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου δεν μπορούσε να βρη ωραιότερη έκφραση παρά σ’ αυτή τη δέσμη μελετών που του προσφέρονται εξ αφορμής του σεβαστού ιωβηλαίου του. Άς μου επιτραπή να θεωρήσω ότι και τα λιγοστά τούτα προοιμιακά λόγια συμπροσφέρονται μ’ αυτήν «ξυνδέσμου χάριν» (Πλάτωνος Επινομίς 984).

Σημείωση:

Ασφαλώς δεν χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι η επιστημονικές εργασιακές και πανεπιστημιακές κατηγορίες που συνοδεύουν τα ονόματα των συμμετεχόντων στο Αφιέρωμα του τόμου «ΔΕΣΜΟΣ» που κυκλοφόρησε πριν μισό αιώνα, αφορούν την τότε τους κατάσταση. Οι περισσότεροι από τους μαθητές του Δασκάλου Πλατωνιστή Φιλοσόφου είναι πλέον ομότιμοι καθηγητές ενώ άλλοι, έχουν φύγει από την ζωή. Τα Κείμενα Μνήμης και Τιμής προς τον Ακαδημαϊκό Φιλόσοφο Ιωάννη Ν. Θεοδωρακόπουλο γράφτηκαν όταν ακόμα βρίσκονταν στη ζωή και αντιμετώπιζε ατυχίες και βάσανα στον προσωπικό και οικογενειακό του βίο. Θάνατοι μελών της οικογένειάς του. Εύλογα σήμερα, που έχουν περάσει πενήντα ένα χρόνια από την έκδοση του Αφιερώματος, την χαρά και την ικανοποίηση που θα αισθάνθηκε ο διακεκριμένος Έλληνας Πλατωνιστής Φιλόσοφος όταν πήρε στα χέρια του τον πολυσέλιδο τόμο και διάβασε τα δημοσιεύματα των μαθητών του. Είδε την νέα γενιά των ελλήνων φοιτητών και φοιτητριών του να σκύβουν πάνω στα έργα και τα βιβλία του, να τα μελετούν, να τα ερευνούν και να τα σχολιάζουν. Την καθαρή του φιλοσοφική γλωσσική έκφραση, την χρήση της «υψηλής Δημοτικής» όπως ο ίδιος μας λέει που χρησιμοποιεί στην ανάλυση των συμπερασμάτων του, την ενσωμάτωση στο τότε σώμα της ελληνικής γλώσσας για πρώτη φορά μιάς φιλοσοφικής ορολογίας που εφευρίσκει και προτείνει στην εξέταση των θεμάτων του, στις μεταφράσεις και κρίσεις του. Καθώς παύει να χρησιμοποιεί την Καθαρεύουσα στα γραπτά του και να υιοθετεί μία Δημοτική κάπως διαφορετική από την περισσότερο «στρωτή» θα λέγαμε από αυτήν που χρησιμοποιούν δύο παλαιοί και σταθεροί του φίλοι των νιάτων και των σπουδών του οι πολιτικοί και φιλόσοφοι συγγραφείς Κωνσταντίνος Τσάτσος και Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Και οι τρείς είχαν σπουδάσει στην Γερμανία και είχαν κοινή σε γενικές γραμμές πνευματική και φιλοσοφική παιδεία και πορεία. Ανήκαν στην ελληνική φοιτητική και πανεπιστημιακή γενιά των «Χαϊδελβεργιανών». Ήσαν γέννημα της εποχής και φιλοσοφικής ατμόσφαιρας Πλατωνιστών, Νεοπλατωνιστών και του Ευρωπαϊκού Δικαίου επιφανών καθηγητών όπως ο Heinrich Rickert, ο Karl Jaspers, ο Kurt Wildhagen, του φημισμένου αρχαίου Μεσαιωνικού Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης. «Το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης ιδρύθηκε έπειτα από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και μάλιστα στα 1386, και είναι το τρίτο, κατά χρονική ακολουθία, γερμανικό Πανεπιστήμιο, γιατί το πρώτο ήταν το γερμανικό Πανεπιστήμιο της Πράγας που ιδρύθηκε στα 1348.» μας λέει στις προσωπογραφίες που σκιαγράφησε του μικρού χωριού και της γύρω φύσης και των αυτοκρατορικών αρχιτεκτονημάτων, του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, στο βιβλίο του «Αγαπημένη μου Χαϊδελβέργη», Αθήνα 1980, σελίδες 320 που κυκλοφόρησε ένα χρόνο πριν την απώλειά του. Εν τάχει εδώ να αναφέρουμε ότι η «Αγαπημένη μου Χαϊδελβέργη» αποτελεί το 1^ο από τα 5 μέρη σελ. 9-72 του αυτοβιογραφικού καλογραμμένου βιβλίου του. Στο 2^ο, το 3^ο και το 4^ο  μέρος έχουμε τις προσωπογραφίες των τριών καθηγητών του που μνημονεύουμε παραπάνω όπως τους έζησε στην διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων ο νεαρός μουσικόφιλος Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλος. Στο 5^ο μέρος περιγράφεται με θερμά και ενθουσιαστικά λόγια η προσωπικότητα της μητέρας του Κωνσταντίνου και του Θεμιστοκλή Τσάτσου, της Θεοδώρας Τσάτσου. Ακολουθεί το ΣΤ΄ μέρος με τους «Πίνακες Ονομάτων». Προοιμιακά να αναφέρουμε ότι κατά την διάρκεια των σπουδών και των φιλοσοφικών εργασιών του στην «Ρομαντική πόλη», δηλαδή την Χαϊδελβέργη ο έλληνας σπουδαστής γνώρισε από κοντά και τον σκιαγραφεί στο βιβλίο του τον διάσημο ποιητή Στέφαν Γκέοργκ. «Είχα την καλή τύχη να γνωρίσω τον Stefan George ένα βράδυ στο σπίτι του Gundolf. Η προσωπικότης του Stefan George ασκούσε μιά επιβολή στον συνάνθρωπό του και άφηνε μιά αυστηρά εντύπωση πάνω του. Όμως, ήταν συνάμα μιά μορφή ιδιαίτερα επιμελημένη σε όλα. Πρέπει να ομολογήσω ότι το  γνώρισμα αυτό του Stefan George με απέκρουσε να τον πλησιάσω περισσότερο. Όταν ερχόταν στην Χαϊδελβέργη, έμενε στο σπίτι του Gundolf …» σελ. 30, και κάτι ακόμα, γράφει στην σελίδα 11: «Θέλω εδώ να μνημονεύσω ότι στο Μόναχο στην πλατεία του Odeon ένα απόγευμα είδαμε μαζί με τον εξάδελφό μου από απόσταση δύο ή τριών μέτρων τον Χίτλερ. Χωρίς να το καταλάβωμε πώς, την στιγμήν εκείνη, πιστοί οπαδοί του Χίτλερ, εδημιούργησαν στην πλατεία ένα κύκλο, κρατώντας ο ένας σφιχτά τα χέρια του άλλου και στην μέση του κύκλου παρουσιάστηκε ο Χίτλερ και άρχισε να ομιλή. Αμέσως συναθροίστηκε πολύς κόσμος. Έπειτα από δεκαπέντε περίπου λεπτά της ώρας ήρθε μία δύναμη της αστυνομίας και διέλυσε την συγκέντρωση. Εκείνο το οποίο έκανε εντύπωση και σε μένα και στον εξάδελφό μου δεν ήταν το τι έλεγε ο Χίτλερ, αλλά η έκφραση του προσώπου του και περισσότερο απ’ όλα των ματιών του. «Έχει τα μάτια μιάς ύαινας» μου είπε ο εξάδελφός μου και πράγματι την ίδια εντύπωση είχα και γώ.». Άραγε, τι θα σκέφτηκε ο έλληνας φιλόσοφος και πανεπιστημιακός όταν ο γερμανός δικτάτορας και τα στρατεύματά του, το 1940 εισέβαλαν στην πατρίδα μας και επέφεραν τεράστιες καταστροφές και σκοτώνοντας χιλιάδες έλληνες και ελληνίδες αγωνιστές πατριώτες. Παράξενα τα παιχνίδια της Μοίρας στο διάβα της Ιστορίας. Πάντως όλοι οι συμμετέχοντες στο Αφιέρωμα αισθάνονταν τυχεροί που υπήρξαν μαθητές του, τον θυμούνται με καλοσύνη και σεβασμό, και χαίρονταν την συνδυαστική διαλεκτική του νου του, το ελεύθερο φτερούγισμα του φρονήματός του, την συνθετική προβληματική του, την πρωτοπόρα για την εποχή του σκέψη του, το δημοκρατικό του χαρακτήρα, την εργατικότητά του. Μέχρι τις τελευταίες στιγμές της ζωής του όπως μας λένε οι πνευματικοί συναθλητές τους έγραφε, επιμελούνταν τις εργασίες του και φρόντιζε να είναι συνεπής στις δημόσιες υποχρεώσεις του και τα καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί.  

-ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΧΤΣΟΓΛΟΥ Συγγραφέας,

ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ*, 1-32

*Ομιλία που δόθηκε στην αίθουσα της Χ.Α.Ν. Αθηνών στη σειρά «Ελληνικές προσωπικότητες» την 20^η Φεβρουαρίου 1974. Το χειρόγραφο διαβάστηκε εναλλάξ από τον συγγραφέα και την καλλιτέχνιδα του θεάτρου Όλγα Κοντέλλη. Εδώ δημοσιεύεται με μερικές προσθήκες. –Είναι αυτονόητο, ότι στην εργασία αυτή χρησιμοποιήθηκαν όλα τα βασικά έργα του Ι.Ν.Θ., τα οποία ο αναγνώστης θα δει στην Εργογραφία του, στο τέλος του Αφιερώματος.

Σημείωση:

 Αρμονικά μέσα στα κείμενο του Γιάννη Κουχτσόγλου, διαβάζουμε και τις κρίσεις τρίτων για εργασίες του Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου. Του στοχαστή Ντίμη Αποστολόπουλου που στο βιβλίο του «Σύντομη ιστορία της Νεοελληνικής Φιλοσοφίας» Αθήνα 1949 κάνει λόγο για την ελληνοκεντρικότητα του Πλατωνιστή φιλοσόφου που την ταυτίζει με την οικουμενικότητα. Γράφει: Μ’ ό,τι καταπιάστηκε ο Ι. Θ., θέλησε, συνειδητοποιώντας τον προορισμό του σαν ακαδημαϊκού δασκάλου, αλλά και σα συγγραφέα με πνευματικά καθήκοντα πλατύτερα, να του δώσει παιδευτικό χαρακτήρα. Όμως ποτέ δεν περιορίστηκε σ’ έναν απλό διδακτισμό. Η διδασκαλία του πηγάζει από οργανωμένη πνευματικότητα. Έχει πλαστικότητα, εύρος, επιχειρηματολογική πειθώ. Καθαρόαιμος Έλληνας στη σκέψη, ελληνολάτρης στην ψυχή, περισσότερο, όμως, οικουμενικός παρά ελληνοκεντρικός, πλατωνιστής, ένθερμος από εκλεκτική συγγένεια με τον μεγάλο θεμελιωτή της φιλοσοφίας του Αγαθού, ταύτισε την αυτόφωτη ελληνική ιστορία χιλιετηρίδων με την μετέπειτα ιστορία της Ευρώπης σε κάθε της ζωτική έκφανση. Γιατί, σύμφωνα με τη διδασκαλία του, η πολιτική και πνευματική ιστορία της Ευρώπης, ο ευρωπαϊκός ουμανισμός ιδιαίτερα, είναι ελληνική κληρονομική καταβολή.»….. Γράφει ο Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλος:  «Αν και το ελληνικό πνεύμα έχει πατρίδα, όμως από τα πράγματα έχει χαρακτήρα οικουμενικό. Είναι πνεύμα, γενικά, του ανθρώπου. Ενώ κανένα από τα γνωστά πνεύματα αφήνω τους παλαιούς λαούς της Ανατολής, των ευρωπαϊκών λαών, ούτε το γαλλικό, ού τε το γερμανικό, ούτε το ιταλικό, όση μεγάλη σημασία κι αν είχαν για τη διαμόρφωση της Ευρώπης, κανένα από αυτά δεν έχει τούτον τον καθολικό οικουμενικό χαρακτήρα». («Ελλάς και Ευρώπη».

          Στο ίδιο κείμενο έχουμε και τις κρίσεις του Πειραιώτη Βασίλειου Λαούρδα, και του Κώστα Γεωργούλη από τις Βιβλιοκρισίες τους στο περιοδικό «Νέα Εστία» για την μελέτη «Εισαγωγή στον Πλάτωνα». 

-ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΜΑΡΚΗ Υφηγητού Πανεπιστημίου Φραγκφούρτης,

ΜΕΤΑΞΥ ΥΠΕΡΒΑΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 33-69

          Αρχινά το κείμενο με τις παρατηρήσεις του ο Δημήτρης Κ. Μαρκής:

«Έχουν περάσει είκοσι περίπου χρόνια από την ημέρα εκείνη του Οκτωβρίου 1954, που για πρώτη φορά άκουσα τον Ι.Ν. Θ. ως αρχάριος φοιτητής στην Αθήνα. Αν και από τότε έζησα και σκέφτηκα δέκα πέντε περίπου χρόνια κάτω από την επίδραση άλλων φιλοσοφικών δασκάλων, όπως του αείμνηστου Adorno, του μετακριτικού Habermas και του διαλεκτικού φιλοσόφου  της γλώσσας Liebrucks, τα πρώτα αυτά χρόνια με το δάσκαλο, που με εισήγαγε στο μυστικό του φιλοσοφικού στοχασμού και θαυμασμού, ήταν για μένα αποφασιστικό».  Ενώ παρακάτω μας μιλά για τις παρατηρήσεις του γύρω από τα τέσσερα σημεία της εξέτασης του έργου του Θεοδωρακόπουλου: τις δυσκολίες μίας κριτικής του φιλοσοφικού έργου του Ι.Ν. Θ., που πηγάζουν από τα ενδόμυχα προβλήματα της φιλοσοφικής κριτικής, εν γένει. 2. Τον υπερβατικό ιδεαλισμό του Θεοδωρακόπουλου. 3. Την διαλεκτική Ερμηνευτική του. και τέλος 4. Την φιλοσοφία του Νεοελληνισμού, και την ακτινοβόλο του κριτική της Ιδεολογίας μέσα στη διχασμένη ελληνική ζωή.».

-ΦΙΛΙΠΠΟΥ Β. ΚΑΡΓΟΠΟΥΛΟΥ Ερευνητού του Πανεπιστημίου Βοστώνης,

ΛΟΓΙΚΗ, ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 71-97

          Διαβάζουμε: «Υπάρχουν δύο τρόποι για να δούμε το παρελθόν: η ιστορία και η εμπειρία. Πολλοί στοχαστές στην θέση της εμπειρίας έχουν την μνήμη, ωστόσο σ’ έναν τόσο στενά συνδεδεμένο κόσμο, η προσωπική μνήμη δεν είναι αρκετή για να στηρίξη την ιδέα που έχουμε για τους καιρούς, στους οποίους ζούμε. Η διαχωριστική αυτή γραμμή ανάμεσα σε ιστορία και εμπειρία δεν ορίζεται καθαρά και γίνεται έτσι πάντοτε βάση για διαφωνίες και παρεξηγήσεις σε μικρή ή μεγάλη κλίμακα. Το ακαθόριστο τούτο σύνορο, για καλό ή για κακό, κυμαίνεται μέσα σ’ ένα πλατύ φάσμα της γνώσεώς μας του παρελθόντος: υπάρχουν ιστορικοί που μας ζητούν να θεωρήσουμε τον τελευταίο παγκόσμιο πόλεμο, ως ιστορία και όχι ως εμπειρία, όπως εξ άλλου υπάρχουν, την στιγμή αυτήν που γράφω, Έλληνες για τους οποίους, συναισθηματικά τουλάχιστον, η πτώση της Κωνσταντινουπόλεως δεν είναι ιστορία αλλά εμπειρία……»

-ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΟΥΚΑΝΟΥ Πτυχ. Φιλ. (Αθήναι) Mag. Art. (Heidelberg),

Η ΓΝΩΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 99-126

          «Στο κέντρο της όλης φιλοσοφίας του Ι. Θ. στέκεται το γνωσιολογικό πρόβλημα, ένα πρόβλημα που το δούλεψε μεθοδικά και βαθιά, με σκοπό να φωτίση πλήρως την έννοια του λογικού συνειδότος, το οποίον μας οδηγεί εις γνώσιν με αντικειμενικόν κύρος.

    Χωρίς την ενότητα δεν θα υπήρχε κατά τον Ι.Ν. Θ. κόσμος, δηλαδή ενιαίο σύστημα σχέσεων κατανοητό από το πνεύμα του ανθρώπου. Έτσι οι καταστάσεις συνδέονται, επειδή μπορώ να τις συσχετίσω σύμφωνα με το νόμο αιτίας και αποτελέσματος. Με το νόμο τούτο συνδέουμε το τώρα με το πριν αιτιοκρατικώς. Και έτσι οι νόμοι της φύσεως είναι νόμοι του πνεύματός μας περί της φύσεως…..».

-ΜΙΧΑΗΛ Φ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δρος Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Freiburg i. Br.,

Η ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 127-155. [1. Προλεγόμενα. 2. Προσωκρατική και σωκρατική διαλεκτική- Σοφιστική. 3. Πλατωνική διαλεκτική (α) Η διαλεκτική ως θεωρία και κριτική της κρίσεως. β) Η διαλεκτική ως ετερολογική σχέσις και θεωρία των ιδεών. γ) Η διαλεκτική ετερολογία ψυχής και ιδέας, μύθου και λόγου). Συμπέρασμα.]

          Μας λέει ο Μ.Δ. Δημητρακόπουλος: «Ο νέος που έρχεται σε κοινωνία και ομιλία με τον Ι.Ν.Θ. μαθαίνει ν’ αρχίζη να «δίνη λόγο» όχι μονάχα στον εαυτό του για τα όντα, αλλά ταυτόχρονα και στον ίδιο τον διδάσκαλο, σαν σε αληθινό πατέρα του Λόγου, για το φώς που άναψε εκείνος στην ψυχή του μαθητού και ζητάει κατά κάποιο τρόπο διαλεκτικά πάλι την απόκριση να λάβη.»

-ΜΑΙΡΗΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ- ΧΡΙΣΤΟΦΕΛΛΗ Φιλολόγου,

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΜΑΣ ΖΩΗ. ΔΟΚΙΜΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΥΦΟΥΣ ΤΟΥ, 157-162

          Διαβάζουμε μεταξύ άλλων: «Ο Ι.Ν. Θ. θα ζη την πραγματικότητα αυτού του τόπου με όλη του την υπόσταση, έχει για στόχο του ακοίμητο να φέρη στο φώς την ουσία αυτής της πραγματικότητας, την τωρινή και παντοτινή. Από τούτην την εσωτερικότατη επικοινωνία έρχεται ο λόγος του ο προφορικός και ο γραπτός. Νιώθεις τον στοχασμό του να χύνεται πλουσιοπάροχα μέσα στη γλώσσα με το πάθος και την ενάργεια μιάς όρθιας πίστης.

    Έχομε εδώ μια γλώσσα, που είναι πηγαίο ξεχείλισμα νου και ψυχής. Ζυμωμένη με ποίηση και πνεύμα, η γλώσσα του κατορθώνει τούτη την ακριβή ισορροπία: ξεδιπλώνει τον θεωρητικό στοχασμό με ακέραιη την λογική του συνέπεια και ωστόσο η ποιητική υφή του λόγου δεν τον αφήνει πουθενά ακάλυπτο.».

-ΜΑΡΙΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΝΟΥ- ΣΑΝΤΟΡΙΝΙΟΥ Φιλολόγου- Ιστορικού.

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΡΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Α΄. ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΡΦΗΜΑ ΣΤΗ ΛΕΞΗ. Β΄ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΞΗ ΣΤΟ ΛΟΓΟ), 163- 191.

Σημείωση

[Αντικείμενο της παρούσης μελέτης είναι η συγκεκριμένη, ατομική γλώσσα του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου, όπως αυτή οργανώνεται και φανερώνεται ως λόγος και γραφή, μέσα σε τρία κατ’ εξοχήν αντιπροσωπευτικά του έργα: Την «Εισαγωγή στον Πλάτωνα», την «Εισαγωγή» στο «Φαίδρο» και τον «Φάουστ» του Γκαίτε.

          Η γλώσσα- λόγος και γραφή- λειτουργεί ως σύνταγμα, συνδυασμός σημάτων πάνω στο γραμμικό και αμετάθετο χώρο και ως σύστημα σχέσεων και συσχετισμών, όπου συνενώνονται όχι τα σήματα, αλλά τα σημαινόμενα.

          Η γλώσσα του Ι. Ν. Θ. στα τρία αυτά έργα μελετήθηκε ως σύστημα του τύπου σημαίνον/ σημαινόμενον, σε όλη την πορεία της ερμηνευτικής παρουσίασης και ανάλυσης των πλατωνικών κειμένων και του «Φάουστ». Η επιλογή των έργων αυτή καθ’ εαυτή περιέχει στοιχεία της υποκειμενικής μας κρίσης. Για τουτο, η παρακάτω εργασία αυτοπροσδιορίζεται ως επισήμανση, καταγραφή και περιγραφή μερικών και όχι καθολικών γλωσσικών χαρακτήρων και φαινομένων του λόγου και της γραφής του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου.]. Και ακόμα: «Ο λόγος του Ι.Ν. Θ. «είναι κατ΄’ εξοχήν λόγος προφορικός. 1. Δεν παρεμποδίζει την φυσική του ροή. 2.δεν αλλοιώνει την ακουστική εικόνα των δομών, ούτε εξασθενεί την ένταση της μουσικής μορφής του λόγου. 3. Δεν επιχειρεί την εκτομή των επαναλήψεων. 4. Δεν αποβάλλει τα μικρότατα εκείνα σήματα όπως… 5. Δεν αγνοεί κανένα από τα ζωτικά κύτταρα που ζούν και ανανεώνονται σε κάθε άσκηση της ομιλίας, είτε αφήγηση λέγεται είτε διδασκαλία είτε κουβέντα…»

          Ο λόγος σε γενικές γραμμές του Ι. Ν. Θεοδωρακόπουλου γεννήθηκε μέσα στην άσκηση του ζωντανού διαλόγου, όπως είναι οι Πλατωνικοί Διάλογοι που ερευνά. Ας μην λησμονούμε και την αγάπη του για την Μουσική και την πρώτη του επιθυμία να σπουδάσει Μουσική στο εξωτερικό πριν τον κερδίσει η Φιλοσοφία. Αυτό φαίνεται και στην μελέτη του για τον Φάουστ του Γκαίτε.

-ΑΝΝΑΣ ΚΕΛΕΣΙΔΟΥ- ΓΑΛΑΝΟΥ Δρος Φιλοσοφίας Συντάκτου του Κέντρου Φιλοσοφίας,

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, (Ι. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΓΚΗ, ΟΙ ΠΟΛΟΙ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (1 Από το «είδωλο» στο πρόσωπο. 2. Από τον κάποιο στον ένα. 3. Το πρόσωπο και ο λόγος. Από το μύθο στο λόγο-έργο. 4. Η υποκειμενικότητα ή αντίσταση στο πνεύμα της αφαίρεσης. 5. Πρόσωπο και καλλιτέχνημα. Φύση, δημιουργία και ιστορία.) ΙΙ. Η ΨΥΧΗ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗΣ. ΙΙΙ. Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. (Η ηθική ελευθερία)), 193-228

-ΜΥΡΤΩΣ ΔΡΑΓΩΝΑ- ΜΟΝΑΧΟΥ Δρος Φιλοσοφίας Συντάκτου του Κέντρου Φιλοσοφίας,

ΤΟ ΑΓΑΘΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΑΘΟ. Ο ΗΘΙΚΟΣ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΣΜΟΥ, [ 1., Ο κίνδυνος. 2., Τόποι παράλληλοι. 3., Η διέξοδος. 4., Απολογία. 5. Η θέση (1. Αρχές, αντικείμενο, σκοπός της ηθικής. 2., Σκοπός της ζωής α. ελευθερία., β. Ελευθερία- ιδέα του αγαθού., γ. Ιδέα του αγαθού. 3., Ηθικές αρχές. Αξίες. 4. Αιτήματα, δέον χρέος. 5. Ο άνθρωπος, η φύση, η ιστορία. 6., Η άρνηση. 1. Ιστορικά. 2. Διαίρεση συστημάτων. 3. Ηθική-Γνώση. 5. Η κριτική α. Ηδονισμός- ωφελιμισμός (Bentham)., β. Πρόοδος- εξέλιξη (Spencer). 7. Επιλεγόμενα.]. 229-286

-ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΡΝΟΥ Διευθυντού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών Belmont/ USA, Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ, 287-296

-Γ. ΑΛΑΤΖΟΓΛΟΥ- ΘΕΜΕΛΗ Συντάκτου του Κέντρου Φιλοσοφίας,

ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ Ι. Ν. Θ. 297-323

[Στην εκτενή ανάλυση του συγγραφέα εξετάζεται η σχέση της Ψυχολογίας με την Φιλοσοφίας σύμφωνα με τον Ι. Ν. Θ. Το ενδιαφέρον του Ι. Ν.Θ. για την Ψυχολογία κινείται στη θεώρηση της σχέσης Ψυχολογίας και Φιλοσοφίας και στη θεώρηση της Ψυχολογίας καθαυτήν. Στην σελίδα 299 ο Γ. Α.-Θέμελης διευκρινίζει ότι: «Ο Ι. Ν. Θ. είναι και από ιδιοσυγκρασία και από την όλη του θεωρητική τοποθέτηση αντίθετος στον ψυχολογισμό. Τον πολεμά και με λογικά και με πραγματικά επιχειρήματα»].

-ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΜΑΝΤΑ- ΣΤΑΪΚΟΥ Αρχαιολόγου- Πανεπιστημιακής Βοηθού, ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ «ΑΓΩΝΙΣΜΑ» ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, (Πορεία δημιουργίας/ «Αγώνισμα» ελευθερίας/  325-336

-ΦΟΙΒΟΥ Ι. ΚΟΤΣΑΠΑ Εκπαιδευτικού, ΕΡΩΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ ΜΕΡΙΚΑ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ, 337-348

-ΝΙΚΟΥ ΧΑΡΛΑ Φιλολόγου, Ι. Ν. Θ.: Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ, 349-367

-ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΥ, Καθηγητού του Πανεπιστημίου Αθηνών,

Ο ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΝ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 369-379

-ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΜΠΑΓΙΟΝΑ Καθηγητού του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟ, 381-399

-ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ Δ. ΠΑΠΟΥΛΙΑ Καθηγήτριας Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης,

ΕΝΔΟΚΟΣΜΙΚΗ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ, 400-416

ΛΙΝΟΥ Γ. ΜΠΕΝΑΚΗ Διευθυντού του Κέντρου Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών,

Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 417-439

ΡΩΞΑΝΗΣ Δ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ Συνεργάτιδος του Κέντρου Νεοελληνικών Ερευνών Ε.Ι.Ε.,

Ο ΚΑΝΤ ΚΑΙ Η ΑΡΧΑΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΤΟΥ Ι.Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 441-449

-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΤΣΙΚΗ- ΓΚΙΒΑΛΟΥ Διδάκτορος του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Συντάκτου του Ιστορικού Λεξικού,

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΕΝΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ [1. Ιστορία. 2. Λογοτεχνία. 3. Οι νέοι] 451-462

-ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΝΤ. ΜΠΟΧΛΟΓΥΡΟΥ Ψυχολόγου Διδάκτορος Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Μονάχου,

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΒΙΟΝ [Α΄ Εισαγωγικά. Β΄Περί την έννοιαν της ζωής. Γ΄ Περί την φιλοσοφίαν της ζωής. Δ΄ Φιλοσοφία της ζωής και σύγχρονοι νεοελληνικοί προβληματισμοί επί του βίου. Ε΄ Η παρουσία του Ιωάννου Ν. Θεοδωρακόπουλου και η φιλοσοφία της ζωής εις τον σύγχρονον νεοελληνικόν βίον. ΣΤ΄ Επιλεγόμενα], 463-485

-ΑΓΓΕΛΙΚΑΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ- ΣΩΤΗΡΙΟΥ, Αρχαιολόγου- Πανεπιστημιακής Βοηθού,

ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΙΕΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΤΟΥ Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, 487-494

Γράφει: «Την αισιοδοξία και το αγωνιστικό θάρρος η νέα γενεά τα αντλούμε ακριβώς από το νόημα του ελληνικού Εικοσιένα, όπως μας το αποκάλυψε ο Ι.Ν. Θ., ο μεγάλος μας δάσκαλος. Σε ένα μεγάλο αιώνιο σύμβολο, ελληνικής και παγκόσμιας μαζί ακτινοβολίας και κύρους εμύησε η διδασκαλία του, ο λόγος και η φωνή της Διοτίμας. Γιατί πέρα και από τα κείμενα του με τη στέρεη διαλεκτική, την διαύγεια  και την μεταφυσική προοπτική, τον βλέπουμε ως πνευματική ζωντανή παρουσία απάνω στην έδρα και ακούμε τον προφορικό του λόγο, αργό, μεστό, και επίσημο και σύγχρονα θερμό, φιλικό πατρικό. Αυτός πρό παντός ο λόγος, που ως προφορικός είναι εφήμερος, έχει εγγραφή στην ψυχή μας ανεξίτηλα. Άλλωστε ζωή αυθεντική σημαίνει ακριβώς τραγική συνείδηση του εφήμερου μαζί και του Αιώνιου. Το εφήμερο μας καλεί στον υπεύθυνον αγώνα της ελληνικής και ανθρώπινης δημιουργίας. Η ίδια όμως η κλήση του και ως οραματισμός του μέλλοντος έχουν το λυτρωτικό στοιχείο της αιωνιότητας….»

-Ε. Ν. ΠΛΑΤΗ Επιθεωρητού Μέσης Εκπαιδεύσεως,

Ι. Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. «ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΚΑΙΡΏΝ» (1945) «Η ΕΛΛΑΣ ΩΣ ΙΔΕΑ, Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΕΣ» (1945). ΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ (Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄, ΣΤ΄, Ζ΄, Η΄), 495-546

Σημείωση:

    Πυκνογραμμένη η πολυσέλιδη μελέτη του Ε.Ν. Πλατή μιάς πιο διευρυμένης προβληματικής πάνω στα προβλήματα του Νέου Ελληνισμού σε σχέση με τα κείμενα των άλλων συμμετεχόντων. Στέκεται στον δοκιμιακό λόγο του Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλου, αυτόν διερευνά και εξετάζει ενδελεχώς καταθέτοντας παράλληλα και τις απόψεις του για την ελληνική γλώσσα και το μέλλον της που το βρίσκει δυσοίωνο, ενώ στην γλωσσική έκθεση των επιχειρημάτων του μας δηλώνει ότι: «…Στα παραθέματά μας θα σεβόμαστε στην ουσία ολόπλευρα το θεοδωρακοπούλειο κείμενο, καμιά φορά όμως θα το προσαρμόζουμε άβλαβα στη ροή του δικού μας λόγου. Αντίθετα, στην ορθογραφία θα προτιμήσουμε την ομοιομορφία και θα το γράψουμε όπως και το δικό μας κείμενο, σχεδόν δηλαδή κατά την εξελιγμένη ήδη ορθογραφία Τριανταφυλλίδη, μολονότι ο Ι.Ν.Θ. ακολουθεί την ορθογραφία γενικά της καθαρεύουσας.» Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος όταν συζητά με τους συναδέλφους- συναθλητές φιλοσόφους και στενούς φίλους του όπως ο πολιτικός και συγγραφέας Κωνσταντίνος Τσάτσος, για την γλώσσα που χρησιμοποιεί στα γραπτά του, αν είναι δηλαδή καθαρή δημοτική, γράφει ότι υιοθετεί την «υψηλή δημοτική» μία στρωτή δημοτική εμπλουτισμένη σε σημεία της με λέξεις μιάς παραδοσιακής προφορικότητας και βασισμένη στους κανόνες χρήσης της καθαρεύουσας. Και μόνο το απόσπασμα της Ζ΄ Πλατωνικής Επιστολής που μετέφρασε να έχουμε υπόψη μας, αντιλαμβανόμαστε το γλωσσικό του στιλ και ύφος. Εξάλλου, είναι ο πρώτος που εφευρίσκει και χρησιμοποιεί φιλοσοφικές εκφράσεις και λεπτές έννοιες για να διατυπώσει στα ελληνικά την διαλεκτική της σκέψης του και τους φιλοσοφικούς του πλατωνικούς και άλλους συλλογισμούς. Να εκφράσει υψηλά νοήματα και αισθήματα μέσω όχι του ποιητικού λόγου αλλά του πεζού. Ας μην λησμονούμε ακόμα ότι ο Ε.Ν. Πλατής έχει δημοσιεύσει στο περιοδικό «Ιωλκός» του 1967 το άρθρο «Λόγια δημοτική και γλωσσικός πουρισμός». Και ο Ε.Ν. Πλατής στέκεται σε δύο δοκίμια του Θεοδωρακόπουλου, «Το πνεύμα του νεοελληνισμού και η τροπή των καιρών» και το «Η Ελλάς ως ιδέα, ο πόλεμος και οι ιδεολογίες». Με βάση αυτά τα δύο πεζά του (δίχως να αγνοεί και άλλα του, όπως την κλασική και αξεπέραστη, θεμελιακή «Εισαγωγή στον Πλάτωνα») εκθέτει τις σκέψεις του για την ποιητικότητα της γλώσσας του Θεοδωρακόπουλου όπως αυτή εφαρμόζεται στον πεζό λόγο, στα πεζά του κείμενα. Και έχει δίκιο ο Ε.Ν. Πλατής, ο Ι.Ν. Θεοδωρακόπουλος δεν γράφει ποίηση, δεν αποπειράται να παρουσιάσει τις σκέψεις του μέσω της ποιητικής φόρμας και τα διάφορα είδη της, αλλά η εμφανής γλωσσική ποιητικότητά του και εκφραστική διοχετεύεται στον πεζό του λόγο. Και  εδώ εντοπίζεται μεταξύ άλλων η διαφορά του ως δασκάλου της φιλοσοφίας με τους άλλους έλληνες καθηγητές της εποχής του και των προηγούμενων γενεών πανεπιστημιακών στην χώρα μας. Εδώ ας σταθώ, που θα έλεγε και ο Αλεξανδρινός και να αναφέρουμε ότι κατά την γνώμη μας ποιητικότητα έχουν και τα κείμενα της πρώτης ελληνίδας φιλοσόφου Έλλης Λαμπρίδη φίλης του Νίκου Καζαντζάκη. (βλέπε: Έλλη Λαμπρίδη, «Εισαγωγή στη Φιλοσοφία». Νέα έκδοση συμπληρωμένη, με προλεγόμενα του Κωνσταντίνου Ι Δεσποτόπουλου και επιμέλεια και επίμετρο του Λίνου Γ. Μπενάκη, έκδοση της Ακαδημίας Αθηνών, Αθήνα 2004. Αλλά και το μελέτημά της «Φανταστικός διάλογος με τον WITTGENSTEIN», Ακαδημία Αθηνών 2004.). Ποιητικά γλωσσικά στοιχεία αναγνωρίζουμε και στο φιλοσοφικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη «ΑΣΚΗΤΙΚΗ» παρά το σκοτεινό ύφος του και την δυσνόητη κάπως έκφρασή του και μάλλον σπειροειδή συλλογιστική του. Ας υπενθυμίσουμε και το τι πρέσβευε ο Νίκος Καζαντζάκης για το μέλλον της ελληνικής γλώσσας, «Ύστερα από πεντακόσια, χίλια χρόνια η ελληνική γλώσσα δε θα μιλιέται» όπως το καταγράφει ο φίλος και μαθητής του Παντελής Πρεβελάκης στο «Ο ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας». Σε αυτήν λοιπόν την «ψυχικότητα της δημοτικής και όχι το τυπικό της» την ενιαία γραμματική φόρμα της με την οποία εκφράζεται ο Ι.Ν. Θ. ενδιατρίβει ο Ε.Ν. Πλατής. Ο Ε.Ν.Θ. μας λέει: «είναι ένας πλατωνικός μυστικός που πιστεύει στη σύνθεση των αντινομιών, με τη βαθύκολπη επενέργεια της ιδέας στον εμπειρικό κόσμο. Αυτά που γράφει για τον Πλάτωνα, ότι σ’ αυτόν «αρμόζονται και αρμονίζονται οι μεγάλες αντινομίες της ζωής, η αίσθηση με τη νόηση, ο θυμός με τη χάρη, η εμπειρία με την τέχνη, η φαντασία με το μέτρο, ο μύθος με το λόγο, οι πολλοί θεοί της Ελλάδας με την ιδέα του αγαθού…., ο άνθρωπος με την πολιτεία, ο αισθητός λόγος με το νοητό, ο άνθρωπος με τη φύση, η ζωή με το θάνατο» και ότι «τα μέτρα του πλατωνικού λόγου είναι συμμετρικά και μ’ όλα τα νεύματα της φύσης γύρωθέ μας, της μιάς και αιώνιας ελληνικής, αλλά και της πολύτροπης μήτρας των πάντων» αυτά όχι μόνο ισχύουν αλλά και ασπάζεται ο μαθητής του Θεοδωρακόπουλου Ε.Ν. Πλατής καθώς βρίσκει όλες αυτές τις αξιακές Πλατωνικές φιλοσοφικές αρχές να ακτινοβολούν με ποιητική παραστατικότητα στα πεζά του δασκάλου του, κάνοντας μία σωστή παρατήρηση: «Η ποίηση τούτη δεν ξεπερνά ποτέ την αντοχή του πεζού λόγου’ αντίθετα, του δίνει πνοή, τον μεταμορφώνει σε «υψηλό πεζό λόγο» κατά την ορολογία του Θεοδωρακόπουλου». Άραγε, προεκτείνοντας το συλλογισμό του σε άλλα πεδία και είδη γραφής, την καθεαυτό Πεζογραφία, ποιοι ή ποιες πεζογράφοι διαθέτουν αυτό το τάλαντο στα πεζά τους, τα μυθιστορήματά τους. Σίγουρα πάντως αναγνωρίζουμε αυτήν την ποιητικότητα στον Δημήτρη Δημητριάδη, στον Γιώργο Χειμωνά, σε πεζά του Δημήτρη Χατζή για να περιοριστώ σε ενδεικτικά ονόματα. Όσο για την όχι μάλλον τελεσίδικη θέση του για το μέλλον της ελληνικής γλώσσας ο Ε.Ν. Πλατής ας δούμε τι μας λέει στις σελίδες 541-542:

«Κάποτε μιά από τις διεθνείς γλώσσες της αρχαιολογίας ήταν η νεοελληνική. Τώρα ο κάθε επιστήμονας, όταν έχει κάτι να πει, το γράφει ξενόγλωσσα. Για ποιόν να το γράψει εδώ ελληνικά; Όταν η ελληνική επιστήμη δε συμμετέχει στον παγκόσμιο επιστημονικό διάλογο παρά απλώς μεταγράφει καθυστερημένα μερικά του πορίσματα, τραυλίζοντας μάλιστα στην ορολογία. Οι καλλιτέχνες μας πάλι, αντί να υποφέρουν τα πάνδεινα εδώ, μεταθέτουν τις έδρες των στις μεγάλες εστίες του Εξωτερικού και εξασφαλίζουν την αξιοπρέπειά τους και την αναγκαία για τη δημιουργία τους άνεση. Εξ άλλου ξένοι θα εγκαθίστανται διαρκώς περισσότεροι στον τόπο μας, κύριοι των ακτών μας, δίνοντας τον τόνο στην αριστοκρατία μας, και τα παιδιά τους αντί ν’ αφομοιώνονται στον ελληνισμό θα συγκροτούν αυτά εστίες αφομοίωσης του ελληνισμού. Δε θ’ αργήσουν άλλωστε να ιδρυθούν ξενόγλωσσα πανεπιστήμια για τις ανάγκες της υψηλής μας μικτής κοινωνίας. Τελικά, θ’ αρχίσουν και οι πεζογράφοι μας να εκφράζονται ξενόγλωσσα, ώστε δε θ' απομείνουν παρά οι ποιητές, κινούμενοι σαν ερημίτες στο έλεος της νεοελληνικής απαιδευσιάς και της εκμεταλλευτικής αδηφαγίας εκδοτών και βιβλιοπωλών. Όταν όμως ένα έθνος χάσει την πνευματική του ηγεσία, πώς να διατηρήσει την εθνική του ταυτότητα;

          Όταν κανείς δίνει τον εαυτό του σε τέτοιους στοχασμούς, αισθάνεται την ανάγκη να ξαναγυρίσει στο δοκίμιο του Ι.Ν.Θ. και να εισπνεύσει εκεί το ζωογόνο αέρα της πίστης; Αλλά τούτο δεν αρκεί. Πρέπει να πάρει και τη δύναμη ν’ αγωνιστεί, για να βοηθήσει από το μικρό του τομέα το έθνος μας να εξοπλιστεί για τον νέο που περιμένει κίνδυνο: την πνευματική και φυλετική, με ειρηνικά μέσα, διάβρωση που θα οδηγήσει στην εθνική διάλυση. Εύχεται όμως να μην συνεχίσουν τον αγώνα, όπως ως τώρα, τα εκλεκτά μόνο άτομα και ο ανόθευτος αλλ’ από την καθ’ όλου παιδεία ολοένα νοθευμένος λαός’ παρά να τον αναλάβει στο πρακτικό επίπεδο η πολιτεία, μιά πολιτεία που θάχει προηγουμένως διαμορφώσει τον εαυτό της με τρόπο άξιο να τον διεξαγάγει νικηφόρα.».

          Προφητικός ή διορατικός ο λόγος και η σκέψη του Ε.Ν. Πλατή σίγουρα πάντως αληθεύουν οι στοχασμοί και οι σκέψεις του στις μέρες μας εν έτη 2026. Ίσως γιατί ποτέ Εμείς, οι απανταχού της Γης Έλληνες και οι μόνιμοι κάτοικοι αυτής της κοινής μας εστίας της Ελλάδας δεν θελήσαμε να αποφασίσουμε το εκκρεμές της ιστορικής μας παράδοσης του «Χαμένου Κέντρου μας», που θα σταματήσει. Στην κλασικοτραφή και φιλοσοφομάνα Αθήνα, των Δημοκρατικών Αθηναίων Πόλη, στην Αυτοκρατορική Βυζαντινή ελληνόγλωσση αλλά όχι Ελληνική Πόλη της Κωνσταντινούπολης, πολιτεία των χριστιανών ιερέων και των μοναχών, ή σε άλλες ελληνόφωνες και ελληνοκατοικημένες κοσμοπολίτικες Πόλεις της Μεσογειακής λεκάνης όπως η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια, ίσως και της Ιερουσαλήμ. Άλλων εστιών του Ελληνισμού ανά τον Κόσμο, στις ΗΠΑ, την Αυστραλία την Ασία κλπ. Με την έλευση και την επιβολή του Χριστιανισμού ο φιλοσοφικός και πνευματικός στοχασμός και περί του Ανθρώπου και της Φύσης προβληματισμός μεταπλάστηκε εγκαταλείποντας τις καθαρές πηγές του Ορθού Λόγου και της Επιστημονικής Εξήγησης ακόμα και του Παρμενίδη ερώτημα «Τι το Ον» έγινε ποιος ο αληθής δρόμος της σωτηρίας, της «αλήθειας» για τους Χριστιανούς. Λησμονήθηκε η θεολογία του Ξενοφάνη, η Ελληνική Πλατωνική Θεολογία, ο Θεολογικός λόγος του Πλωτίνου. Γιατί στην ουσία τους, στο πλάτος και το βάθος τους τα Πλατωνικά Έργα είναι τα Θεολογικά Έργα της Ελληνικής Μεταφυσικής μας Παράδοσης. Είναι η Θεολογία σύλληψης ενός Θεού αν θέλετε των Φιλοσόφων και όχι των Εθνικών Ιερέων ή των Χριστιανών Μοναχών και Ιερέων. Τι οφείλει αλήθεια η Προφητολογία των Εκκλησιαστικών Πατέρων στον ιερό Πλωτίνο και τις εξίσου ιερές, το θεολογικό σύστημα των «Εννεάδων του;». Ποιος είναι μεγαλύτερος πειρασμός, να αδιαφορήσεις και να χάσεις ένα νοητό παράδεισο που πρεσβεύουν οι ορθόδοξοι χριστιανοί ή να στραφείς σε μία πορεία προς μία νοητή πνευματική ευωχία στο νησί των Μακάρων; Προβολές του νου πάνω στην πολιτιστική εικονογραφία της Χριστιανικής Διδασκαλίας ή της των Εθνικών Παγανιστών των Αρχαίων Ελλήνων Μαρτυρία. Με ποια εμπνευσμένα εφόδια «σώζεται» η Ελληνικότητα, με της Ορθοδοξίας δόγματα ή της αδογμάτιστης ελευθερίας και ελευθεροφροσύνης των ανθρώπων των Εθνικών Ελλήνων; Ο Κόσμος πλέον είναι ένα μεγάλο χωριό και εμείς μία μικρή γεωγραφική κουκκίδα στην βαλκανική γεωγραφική περιφέρεια της Ευρώπης. Παραφράζοντας τον λόγο του Πλατωνιστή Δασκάλου Ιωάννη Ν. Θεοδωρακόπουλου, ο Λόγος της Ποίησης δεν είναι καταγραφέας μνημειακών και σχολιάστρια παλαιών, γερασμένων και κουρασμένων ακίνητων σαν αγάλματα συμβόλων και βιωμένων στον παλαιό χρόνο της ζωής καταστάσεων αλλά ιέρεια που δεν ερμηνεύει ούτε τα σήματα των αρχαίων Ελληνικών Θεών ούτε τα νεύματα του Ενός Θεού των Χριστιανών, αλλά την σημερινή του Ανθρώπου σκληρή και ωμή κυνική πραγματικότητα, έξω και πέρα από Εκκλησίες και Μοναστήρια, από Μαντεία και ιερούς Ναούς και Θέατρα παραστάσεων Αρχαίων Τραγωδιών. Τα άλλα, μάλλον όπως μας αποδεικνύει η Ιστορία του καπιταλισμού και των άλλων φυσικά πολιτικών συστημάτων είναι για κρατικοδίαιτους βυζαντινούς ισόβιους πρεσβευτές τω «Αγνώστω Θεώ» ή τοις «Αγνώστοις Θεοίς» όσοι διαβάζουν γνωρίζουν ποιος έλληνας πολιτικός και κοινωνιολογικός στοχαστής έκανε πρώτος αυτή την αλλαγή στην αρχαία ρήση, σε βιβλία του.

          Ο κλεινός Φρειδερίκος Νίτσε έλεγε ότι ο Χριστιανισμός είναι ο Πλατωνισμός για τις μάζες. Ίσως εννοούσε ότι μέσω της Θείας Λειτουργίας των Χριστιανών η Ελληνικότητα σαν πλήρωμα όλου του Ελληνικού Λαού κοινωνεί με τα Πλατωνικά ιδεώδη. Τώρα γιατί οι σύγχρονοι Έλληνες έχουν ειδωλοποιήσει και θαυμάζουν και τρέχουν πίσω από χολιγουντιανούς αστέρες, δευτεροκλασάτους ηθοποιούς της αμερικάνικης παραγωγής, σταρ του Μουσικού στερεώματος και αθλητές έχουν ως πρότυπα ζωής και αξιών, δεν νομίζω να είναι υπεύθυνος για αυτό ούτε η γραφή ούτε ο λόγος του Πλατωνιστή φιλοσόφου Ιωάννη Ν. Θεοδωρακόπουλου.

-ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΙΩΑΝΝΟΥ Ν. ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

1., ΒΙΒΛΙΑ (1-33) τίτλοι

2., ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΟΜΙΛΙΕΣ (1-142)

3., ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ (1-13)

4., ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ (1-2) τίτλοι.

          Ας σταθεί αυτό το Αφιέρωμα όχι σαν ένα επετειακό μνημόσυνο σε έναν παλαιό Πλατωνιστή έλληνα φιλόσοφο αλλά μία αφορμή να ανατρέξουμε και να μελετήσουμε τα Πλατωνικά Έργα και την Φιλοσοφία Ζωής των Αρχαίων Ελλήνων. Είχανε και αυτοί τους δικούς τους Μάρτυρες, Οσίους και Μαρτυρία Αλήθειας της παράδοσής τους. Έστω και αν η σημερινή ιστορική και πολιτική μας πραγματικότητα περίτρανα μας αποδεικνύει ότι «είτε με τις Αρχαιότητες είτε με Ορθοδοξία» που τραγουδούσε ο Διονύσης Σαββόπουλος και τις ανθρωπιστικές διδαχές και των δύο Ελληνικών παραδόσεων κατόρθωσαν να σταματήσουν το Κακό, τον Θάνατο, την Αδικία, τους Πολέμους και να φέρουν Ειρήνη στον Κόσμο. Τα πρόσφατα συμβαίνοντα δηλώνουν σε τι Θεό ομνύουν όλες οι εξουσίες. Πολιτικές, Οικονομικές, Θρησκευτικές, Εκκλησιαστικές. Και μάλλον, δεν λαθεύουμε, οι Πατριαρχικές επιλογές είναι με ξεκάθαρο πρόσημο.

«Ράδιο Παράγκα».

Γεώργιος Χ. Μπαλούρδος

Πειραιάς

1 Μαρτίου 2026

ΥΓ. Από τις ειδήσεις: 1. Στους διεθνείς πλειστηριασμούς ένας πίνακας του διάσημου Ισπανού ζωγράφου Πάμπλο Πικάσο εκτιμήθηκε- πουλήθηκε για 145 εκατομμύρια δολάρια. Πού αρχινά η Τέχνη και που το Εμπόριο άραγε.

2.,Αρχιμανδρίτης της Βορείου Ελλάδος καταχράστηκε από αφελείς πιστούς πάνω από ένα εκατομμύριο ευρώ καθώς τους έταζε ότι μόλις πεθάνει ο τάδε μητροπολίτης θα εκλεγεί στην θέση του ο ίδιος. Γι’ αυτό φαίνεται τον πίστευαν και τον βοηθούσαν οι πιστοί για να έχουν μέσο, ίσως και βύσμα στην άλλη ζωή.

3., Η πτώση ενός Εκκλησιαστικού συμβόλου που μέχρι χθες τον συμπεριελάμβαναν τα Σχολικά Βιβλία ως Εθνικό παράδειγμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης. Αναφερόμαστε στον πατήρ Αντώνιο της «ΚΙΒΩΤΟΥ». Καταδικάστηκε σε μεγάλο χρηματικό ποσό και βγήκε σε μεσημεριανή εκπομπή αναζητώντας οικονομική στήριξη. Έχασε ότι δημιούργησε και στήριξε με μόχθο τόσες δεκαετίες και βρέθηκε στο εδώλιο. Έχει δίκιο στην επιχειρηματολογία του ή κάποιες «σκοτεινές δυνάμεις» θέλανε να βάλουν στο χέρι την όλη προσπάθεια και τα οικονομικά της. Ποιος ξέρει; Κρίμα, δεν μπορείς να εμπιστευτείς κανέναν και τίποτα πλέον. Δεν ξέρεις τι να πιστέψεις ή τι όχι. Στο πραιτόριο του προσωπικού του Μαρτυρίου δίνει τις δικές του απαντήσεις αλήθειας, αρνούμενος να σιωπήσει όπως ο Θεός που πιστεύει και διακονούσε. Πώς να μην σταθείς στο ταμπλό με το μαύρο Κοράκι που κρατούσε μία κοπελίτσα χθες στην συγκέντρωση στο Σύνταγμα για το δυστύχημα των Τεμπών και τις 57 Αθώες νεανικές υπάρξεις που χάθηκαν τόσο άδικα και με φριχτό τρόπο. Το πλακάτ έγραφε «ΑΥΤΗ Η ΧΩΡΑ ΜΥΡΙΖΕΙ ΘΑΝΑΤΟ».