Η ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΙΝΓΚΜΑΡ ΜΠΕΡΓΚΜΑΝ

 

Η ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΙΝΓΚΜΑΡ  ΜΠΕΡΓΚΜΑΝ

     μιά προσωπική περιπλάνηση 

   Στο σημερινό σημείωμά μας στα Λογοτεχνικά Πάρεργα εις μνήμη του κορυφαίου κινηματογραφιστή, σκηνοθέτη- σεναριογράφου θα προσπαθήσουμε να δώσουμε ένα γενικό χρονολογικό σχεδιάγραμμα των κατά καιρούς ταινιών του που προβλήθηκαν στην χώρα μας σε κινηματογραφικές αίθουσες της Αθήνας, του Πειραιά και στα 3 κανάλια της Δημόσιας ασπρόμαυρης και έγχρωμης Τηλεόρασης [ΕΡΤ-1, ΕΡΤ-2/ ΝΕΤ, ΕΡΤ-3] και σε ορισμένα άλλα μικρά κανάλια της εποχής όπως το SEVEN-X κλπ., (ένα ακόμα του οποίου δεν θυμάμαι το όνομα) τα οποία πραγματοποιούσαν κατά διαστήματα αφιερώματα στον Σουηδό σκηνοθέτη. Στηρίχτηκα σε ημερομηνίες κινηματογραφικών προγραμμάτων που είχα διαφυλάξει έχοντας παρακολουθήσει τις ταινίες του είτε μόνος μου είτε με φιλικές παρέες από τότε που ήρθα σε επαφή με τις καταπληκτικές δημιουργίες του. Σε στοιχεία που άντλησα από εφημερίδες και τηλεοπτικά περιοδικά που είχα διαφυλάξει σελίδες τους και ανέφεραν τις σχετικές ημερομηνίες διασταυρώνοντάς τες. Στο σημείωμα αυτό σκέφτηκα να ταξινομήσω τις ταινίες ανάλογα την κινηματογραφική αίθουσα και τα κανάλια της Δημόσιας και Ιδιωτικής Τηλεόρασης που προβλήθηκαν πολλές από αυτές πάνω από μία φορές. Πάντοτε όταν παίζονταν ταινίες του κοίταγα να βρω χρόνο και να τις βλέπω ανεξάρτητα αν της είχα δει σε προγενέστερα αφιερώματα και προβολές. Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν υπήρξε και είναι από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Ζήλευα (με την καλή έννοια) αυτούς που είχαν κάνει σπουδές πάνω στην Έβδομη Τέχνη και είχαν την τύχη και την οικονομική άνεση να παρακολουθήσουν όλες του τις ταινίες και τις θεατρικές του σκηνοθεσίες σε ευρωπαϊκές αίθουσες και Εθνικές σκηνές. Η δική μου θεατρική παιδεία ήταν καθαρά ερασιτεχνική και οφείλονταν σε δύο παράγοντες. Ο πρώτος ήταν η συχνότατη παρακολούθηση ως ψυχαγωγία κινηματογραφικών προβολών ταινιών του παλαιότερου και σύγχρονου κινηματογράφου σε μία πλειάδα αιθουσών και στην τηλεόραση. Η κάθε Παρασκευή αν θυμάμαι ορθά «ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ» στην ΕΡΤ-1 μετά την μεταπολίτευση υπήρξε ένα μικρό «κινηματογραφικό σπουδαστήριο» ποιοτικού σινεμά διαφόρων σχολών και ρευμάτων όταν μάλιστα ο έμπειρος και πολύπειρος κριτικός Γιάννης Μπακογιαννόπουλος πριν την προβολή των ταινιών ανέλυε και μας μιλούσε για την τεχνική της ταινίας έστω και ορισμένες φορές δυσκολευόμασταν να κατανοήσουμε τις θεωρητικές του εξαιρετικές αναλύσεις. Κινηματογραφόφιλη ήταν και η μεταμεσονύχτια ΕΡΤ-3 και η ΕΡΤ-2 κατοπινή ΝΕΤ. Ένας δεύτερος παράγοντας σπουδής μας πάνω στην τέχνη του κινηματογράφου ήταν ο σημαντικός δάσκαλος του Σινεμά και της ιστορίας του Βασίλης Ραφαηλίδης ο οποίος αρθρογραφούσε είτε στο περιοδικό «Σύγχρονος Κινηματογράφος» είτε στις εφημερίδες «Το Βήμα» και το «Έθνος». Ήταν τυχερή η κινηματογραφόφιλη Γενιά μου, μια και πρόλαβε τον Βασίλη Ραφαηλίδη να πραγματοποιεί συζητήσεις και να δίνει ομιλίες στο Πολιτιστικό Κέντρο της «ΩΡΑΣ» κοντά στο Σύνταγμα. Κάποτε ίσως θα έπρεπε να γίνει μία εκτενή συζήτηση ή να γραφεί ένας αφιερωματικός τόμος για το τι οφείλει τουλάχιστον η δική μου/μας Γενιά του 1980 στον Πολιτιστικό αυτόν χώρο στον τομέα του πολιτισμού. Με τις διοργανώσεις των Εκθέσεων, την κυκλοφορία του ετήσιου τόμου «Χρονικό» και άλλων εκδόσεων, τις Ομιλίες και Συζητήσεις που έκαναν οι συνεργάτες της «ΩΡΑΣ», βοήθησαν εμάς τις νεότερες ηλικίες μετά την Μεταπολίτευση να αγαπήσουμε την Τέχνη και γενικά το βιβλίο, τα εικαστικά, τον κινηματογράφο. Είχαμε ακούσει τον Βασίλη Ραφαηλίδη να μιλά και μαζί με τα μικρά κείμενα που έγραφε σε διάφορα προγράμματα για ταινίες των Αθηναϊκών Αιθουσών «Αλκυονίδα», «Ίλιον», «Στούντιο» δεν θα ήταν παράτολμο να σημειώσουμε ότι υπήρξε ο βασικός κινηματογραφικός μέντοράς μας. Όταν αρχίσαμε να διαβάζουμε και βιβλία των εκδόσεων «Φέξη» και «Αιγόκερως» πάνω στην ιστορία του κινηματογράφου, σιγά-σιγά αποκτήσαμε μία κάποια ερασιτεχνική ιδέα τι είναι αυτό το μαγευτικό όνειρο που προβάλλεται πάνω στην λευκή οθόνη. Εδώ να συμπληρώσουμε ότι και άλλοι κριτικοί κινηματογράφου που έγραφαν τότε στις σελίδες των εφημερίδων και των περιοδικών στάθηκαν αρωγοί στην κατανόηση μας αυτής της ασπρόμαυρης ή έγχρωμης μαγείας. Αυτές τις ανθρώπινες σκιές που κινούνται με χάρη και ποιητικότητα πάνω στο λευκό πανί για δύο περίπου ώρες και μας αφηγούνται μία ιστορία, μας εξιστορούν μία γνωστή ή άγνωστή μας περιπέτεια, μας κάνουν να ονειρευόμαστε και να ξεφεύγουμε έστω για ένα μικρό διάστημα από τα προβλήματα της ζωής. Ταινίες όπως «Η Έβδομη Σφραγίδα», «Η Σιωπή», «Φάννυ και Αλέξανδρος», «Κραυγές και Ψίθυροι», «Άγριες Φράουλες», «Το Αυγό του φιδιού» δεν ξεχνιούνται εύκολα, όσον αφορά τον Σουηδό Ίνγκμαρ Μπέργκμαν—(INGMAR BERGMAN 14/7/1918- 30/7/2007), αλλά και άλλων σπουδαίων διεθνούς φήμης σκηνοθετών. Λησμονούνται πχ. ταινίες όπως «Αποκάλυψη Τώρα», «Η Λίστα του Σίντλερ», «Ο Νονός», «Το Θεώρημα» και οι άλλες ταινίες του Πιερ Πάολο Παζολίνι, αυτά τα αριστουργήματα αισθητικής του Λουκίνου Βισκόντι, η ταινία «Ιησούς Χριστός Υπέρλαμπρο Άστρο», «Η Οδύσσεια του Διαστήματος», οι ταινίες του Ακίρα Κουροσάβα, του Σεργκέϊ Παρατζάνοφ, του Σεργκέι Αϊζενστάιν, ο Αντρέϊ Ταρκόσφκυ, ο Κάρλ Ντράγιεφ και τόσοι άλλοι που χάραξαν δημιουργικά τα ίχνη της και διαμόρφωσαν την εικόνα της Έβδομης Τέχνης; Ξεχνιέται ο Μιχάλης Κακογιάννης, ο Ζιλ Ντασέν, ο Γιώργος Τζαβέλας, ο Αλέκος Σακελλάριος, ο Γιάννης Δαλιανίδης, ο Νίκος Κούνδουρος, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος. Όσες δεκαετίες και αν περάσουν δεν βλέπονται με το ίδιο ευχάριστο ενδιαφέρον οι ταινίες του Σαρλώ, του Τσάρλι Τσάπλιν; Ο Κινηματογράφος είναι η μόνη του ανθρώπου αθανασία που έχουμε έστω και για μια χρονική στιγμή η ανθρώπινη φιγούρα να την παρακολουθούμε να κινείται, να μιλά, να βλέπουμε τα χαρακτηριστικά της αιώνια δίχως την φθορά του χρόνου. Κινηματογράφος, η τελευταία από τις Τέχνες της ανθρωπότητας που κατόρθωσε να οπτικοποιήσει ακόμα και τον λόγο το αλφάβητο του ανθρώπου. Έδωσε κίνηση στην ποιητικότητά του και οραματισμούς του, εδώ και δύο αιώνες μετά την εφεύρεσή του και την εξάπλωσή του παγκοσμίως. Το παιχνίδι των σκιών και των αποχρώσεων.

   Συγκράτησα λοιπόν, όλα αυτά τα χρόνια μέσα σε δύο φακέλους ό,τι συγκέντρωνα για τον μεγάλο Σουηδό σκηνοθέτη και σεναριογράφο. Ονόματα γνωστών κριτικών κινηματογράφου οι οποίοι διατηρούσαν τις δικές τους στήλες στα διάφορα έντυπα και τις εφημερίδες, διάβαζα τις κριτικές τους και όσα άλλα γράφονταν για την περιπέτεια ζωής και τις απόψεις του Μπέργκμαν. Στην χώρα μας-αν δεν κάνω λάθος- δεν έχουν παιχθεί όλες οι κινηματογραφικές του ταινίες (πάνω από 60) από όσο γνωρίζω, ακόμα και στα κατά χρονικά διαστήματα Αφιερώματα που του έχουν γίνει προβλήθηκαν οι σπουδαιότερές του, δύο και τρείς φορές. Τώρα, το ποιος αποφασίζει ποια ταινία του μέσα στις έξι δεκάδες είναι αριστούργημα και ποιά όχι χρειάζεται άλλου είδους έρευνα ακόμα και για τους ιστορικούς της έβδομης τέχνης. Αυτούς που σχεδιάζουν τον «Κανόνα» της. Το βέβαιο πάντως είναι ότι ορισμένοι τίτλοι ταινιών του προβάλλονται συχνότερα από ότι άλλοι.

Ο Σουηδός σκηνοθέτης και σεναριογράφος Ίνγκμαρ Μπέργκμαν όπως και στο εξωτερικό, στο διεθνές στερέωμα του κινηματογραφόφιλου κοινού, στους ειδικούς της Έβδομης Τέχνης, έτσι και στην Ελλάδα είχε φανατικούς θαυμαστές και λάτρεις των έργων του και αρκετούς-όχι πλειοψηφία αρνητές του. Ανήκω στην πρώτη κατηγορία πεισματικά, αν και διάβαζα και διαφύλαγα όποτε τα συναντούσα και τα αρνητικά για τα έργα του κριτικά σημειώματα. Εξάλλου, παραστάθηκαν σε Ελληνικές Θεατρικές Σκηνές θεατρικά του έργα, κυκλοφόρησε στα ελληνικά η Αυτοβιογραφία του, βιβλίο με τις συνεντεύξεις του και αρκετά σενάριά του. Έχουμε δηλαδή μια επαρκή εικόνα της καλλιτεχνικής του παρουσίας στην Ελλάδα και αν θυμάμαι ορθά η εφημερίδα «Το Βήμα» πρόσφερε παλαιότερα σε cd ορισμένες από τις ταινίες του.

 Όπως θα παρατηρήσουμε από τον παρακάτω προσωπικό μας και μόνον αυτόν Κατάλογο, που αρκετά καθυστερημένα ταξινομήσαμε ότι έχουμε διασώσει, τίτλοι ταινιών του προβλήθηκαν δύο και τρείς φορές και στα Κανάλια και στους Κινηματογράφους. Τους διπλοαναφέρω μια και τους έχω παρακολουθήσει, ενθυμούμενος την ωραία περιπέτεια που κάποτε έκανα είτε μόνος μου είτε με φιλικά μου πρόσωπα στον μαγευτικό Κόσμο του Ingmar Bergman. Σε πλείστες από τις ταινίες του έγραφε ο ίδιος και το Σενάριο και πάνω του στήριζε το κινηματογραφικό του στόρι σε άλλες το έγραφε σε συνεργασία ή βασίζονταν σε μυθιστορήματα τρίτων και κείμενα της Μεσαιωνικής παράδοσης. Η ζωή, ο θάνατος, ο έρωτας, οι ανθρώπινες σχέσεις, ο ρόλος της γυναίκας μέσα στην κοινωνία και την οικογενειακή εστία, οι οικογενειακές μέθοδοι ανατροφής των παιδιών, το θρησκευτικό πουριτανικό περιβάλλον οι ανθρώπινες ενοχές και στιγμές ευτυχίας, τα γηρατειά και οι αρρώστιες είναι θέματα που απασχόλησαν τον Σουηδό σκηνοθέτη. Το ζήτημα της ύπαρξης, τα οντολογικά ερωτήματα περί της ύπαρξης ή μη του Θεού, το θέμα της πίστης ή αντίστοιχα της απιστίας, οι μεταφυσικοί προβληματισμοί, η ανατροφή και διαπαιδαγώγηση των παιδιών, η πολιτική, το ίδιο το παιχνίδι του Θεάτρου και του Κινηματογράφου και πώς οικοδομείται μπροστά στα μάτια μας από τον φανό και την δεξιοτεχνία του σκηνοθέτη, οι σχέσεις των ηθοποιών μεταξύ τους και με τον ίδιο, ότι με λίγα λόγια σπονδυλώνουν μία ιστορία που αποφασίζει να μας αφηγηθεί ο Μπέργκμαν και να την οπτικοποιήσει για εμάς, αποφασίζοντας να ανοίξει μία συνομιλία μας μαζί του εξιστορώντας μας την δική του αλήθεια σαν άτομο και σαν καλλιτέχνης. Το τι θα κρατήσουμε και το τι όχι από αυτό το ωραίο ασπρόμαυρο και έγχρωμο παιχνίδι ο καθένας και η κάθε μία αποφασίζει ξεχωριστά και ιδιαίτερα.

   Ας δώσουμε το σχετικό διάγραμμα όπως το διασώσαμε στους φακέλους. Οι όποιοι μη ημερομηνιακοί εντοπισμοί και λαθάκια βαρύνουν τον γράφοντα.

ΕΡΤ-1

1., Χειμωνιάτικο φώς, 25/1/1981

2., Η Πηγή των Παρθένων, 20/8/1983

3., Το μάτι του διαβόλου, 22/8/1983

4., Το πάθος, 3/12/1986

5., Μετά την Πρόβα, 9/12/1988

6., Οι Κοινωνούντες, 17/10/1990

7., Η Σιωπή, 24/10/1990

8., Κραυγές και Ψίθυροι, 31/10/1990

9., Η Έβδομη σφραγίδα, 22/10/1997

10., Άγριες φράουλες, 5/10/1997. 16/4/1998

11., Προς την ευτυχία, 15/4/1999

12., Μυστικά γυναικών, 20/5/1999

--//--

ΕΡΤ-2 // ΝΕΤ

1., Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη, 19/11/ 1986

2., Το Λιμάνι, 30/10/1989

3., Η Δίψα, 18/12/1989

4., Άγριες Φράουλες, 30/4/1993

5., Φθινοπωρινή Σονάτα, 5/8/1993- 26/9/1997 -21/11/1998

6., Κραυγές και Ψίθυροι, 23/9/1995. -18/11/1998

7., Συντροφιά με έναν κλόουν, 30/11/1995

8., Η Νύχτα των Σαλτιμπάγκων, 2/11/1998

9., Το Πρόσωπο, 9/11/1998

--//--

 ΕΡΤ-3

1., Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη, 7/5/1993

2., Άγριες Φράουλες, 19/4/1992. -29/5/1999

3., Η Νύχτα των Σαλτιμπάγκων, 7/4/1996

4., Κραυγές και Ψίθυροι, 4/7/1999. -15/10/2003

5., Μυστικά Γυναικών, 6/9/1999

6., Η Σιωπή, 10/10/2000

--//--

 SEVEN- X

1., Η ΣΙΩΠΗ, 12/1/1994

--//--

ΚΑΝΑΛΙ;;;; 19/8/1992

Ένα μάθημα στον έρωτα

--//--//--//

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ  ΑΙΘΟΥΣΕΣ

ΑΛΕΞ

-Νύχτα Σαλτιμπάγκων, 10/12/1975

-Έβδομη Σφραγίδα

-Άγριες Φράουλες

ΙΛΙΟΝ

-Μέσα από τον σπασμένο καθρέφτη, 6/6/1982

ΟΠΕΡΑ

-Η Σιωπή. 1976

ΑΛΚΥΟΝΙΔΑ

-Όλες αυτές οι γυναίκες, 11/1/1983

ΕΛΛΗ

-Κραυγές και Ψίθυροι, 16/10/1982

-Φάννυ και Αλέξανδρος, 19/1/1984

ΔΑΝΑΟΣ

-Απιστία

-Μαριονέττες, 2/11/1981

ΣΤΟΥΝΤΙΟ

Οι Καλύτερες Προθέσεις, 31/12/1993

ΕΤΟΥΑΛ

-Φθινοπωρινή Σονάτα, 23/1/1979

ΠΑΛΛΑΣ (Πειραιάς)

-Το Αυγό του φιδιού. 7/4/1978

ΠΑΛΛΑΣ (Αθήνα)

-Φθινοπωρινή Σονάτα, 23/1/1979

-Μαριονέττες, 1981

-Φάννυ και Αλέξανδρος 21/1/1984

Σημείωση: Πολλές από τις ταινίες προβλήθηκαν σε πάνω από δύο κινηματογραφικές αίθουσες.

    Μερικά ονόματα κριτικών κινηματογράφου αλλά και ποιητών ή συγγραφέων που έγραψαν ή μίλησαν για τις ταινίες του είναι:

-Μπάμπης Ακτσιόγλου-Τάσος Γουδέλης, -Χρήστος Γιανναράς-Δημήτρης Δανίκας,- Κριστόφ Κισλόφσκι- Μιχάλης Ν. Κατσιγέρας,-Νίκος Κολοβός,- Γιάννης Κοντός- Ελένη Μαχαίρα -Νίκος Φένεκ Μικελίδης- Γ. Χ. Μπαλούρδος- Κίτσα Μπόντζου -Μαρία Παπαδοπούλου, -Βασίλης Ραφαηλίδης,- Stefano Regglani-Μηρτώ Ρήγου- Ροζίτα Σώκου- Παναγιώτης Τιμογιαννάκης,-Ανδρέας Τύρος- Γιάννης Φραγκούλης- Νίκος Φωκάς.

1., Η ΚΡΙΣΗ, 1945

1., ΒΡΕΧΕΙ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΜΑΣ, 1946

1., ΠΛΟΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΝΔΙΕΣ, 1947

2., ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ, 1947

1., ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ 1948

1., Η ΦΥΛΑΚΗ, 1949

1., Η ΔΙΨΑ 1949

2., ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ 1949

1., ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΕΔΩ, 1950

2., ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ, 1950

3., ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ, 1950

1., ΑΝΑΜΟΝΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, 1952

2., ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΜΕ ΤΗΝ ΜΟΝΙΚΑ, 1952

1., Η ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΣΑΛΤΙΜΠΑΓΚΩΝ, 1953

1., ΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ, 1954

1., ΟΝΕΙΡΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ, 1955

2., ΧΑΜΟΓΕΛΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΑΣ, 1955

1., Η ΕΒΔΟΜΗ ΣΦΡΑΓΙΔΑ, 1956

1., ΟΙ ΑΓΡΙΕΣ ΦΡΑΟΥΛΕΣ, 1957

2., ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ,1957

1., ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ, 1958

1., Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΠΑΡΘΕΝΩΝ, 1959

1., ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ 1960

1., ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΠΑΣΜΕΝΟ ΚΑΘΡΕΦΤΗ, 1961

1., ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΟΥΝΤΕΣ, 1962

1., Η ΣΙΩΠΗ, 1963

1., ΟΛΕΣ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ, 1963

2., ΝΤΑΝΙΕΛ, 1963

1., ΠΕΡΣΟΝΑ, 1966

1., Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥ, 1967

1., Η ΝΤΡΟΠΗ, 1968

1., ΤΟ ΠΑΘΟΣ, 1969

1., Η ΕΠΑΦΗ, 1971

1., ΚΡΑΥΓΕΣ ΚΑΙ ΨΙΘΥΡΟΙ, 1972

1., ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΓΑΜΟ, 1973

1., ΜΑΓΕΜΕΝΟΣ ΑΥΛΟΣ, 1974

1., ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΕ ΠΡΟΣΩΠΟ, 1976

1., ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ, 1977

1., ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ ΣΟΝΑΤΑ, 1978

1., ΜΑΡΙΟΝΕΤΕΣ, 1980

1., ΦΑΝΝΥ ΚΑΙ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, 1983

1., ΟΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΙ, 1986

1., ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΑ.1984

1. ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ, 1992

(Σκηνοθεσία Μπιλ Ογκαστ. Σενάριο Ι. Μπέργκμαν)

1., ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΚΛΟΟΥΝ, 1997

1., ΑΠΙΣΤΙΑ, 2000

(Σκηνοθεσία Λιβ Ούλμαν. Σενάριο Ί. Μπέργκμαν)

Γιώργος Χ. Μπαλούρδος

Πειραιάς

 Τρίτη 28 Ιουλίου 2026