Ο φιλόσοφος Πλάτων λογοκρίθηκε στις ΗΠΑ

 

Ο Πλάτων λογοκρίθηκε σε πανεπιστήμιο του Τέξας

 Περιοδικό  diastixo.gr  Δημοσιεύτηκε 25 Ιανουαρίου 2026

Αίσθηση προκαλεί η απόφαση του Πανεπιστημίου A&M στο Τέξας των ΗΠΑ να απαγορεύσει σε καθηγητή τη συμπερίληψη συγκεκριμένων αποσπασμάτων του Πλάτωνα σε μάθημα εισαγωγής στη φιλοσοφία, τα οποία κρίθηκε ότι παραβιάζουν τους νέους κανονισμούς του Πανεπιστημίου για συζητήσεις με θέματα ιδεολογίας φυλής ή φύλου ή με θέματα που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου.

«Ο Πλάτων λογοκρίθηκε», σχολίασε ο καθηγητής Μάρτιν Πίτερσον, που καταγγέλλει σαφή παραβίαση της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Η απαγόρευση αφορά αποσπάσματα από το Συμπόσιο του Πλάτωνα, και συγκεκριμένα τους δύο ερωτικούς μύθους του Αριστοφάνη και της Διοτίμας. Σύμφωνα με τον καθηγητή, τα αποσπάσματα αυτά διδάσκονταν κανονικά στα μαθήματά του μέχρι πρότινος.

Από την πλευρά του, το Πανεπιστήμιο Texas A&M διευκρινίζει πως η απαγόρευση αφορά συγκεκριμένα μόνο αποσπάσματα που αντιτίθενται στους νέους κανονισμούς και πως «θα διδαχθούν πολλοί διάλογοι του Πλάτωνα σε μια ποικιλία μαθημάτων αυτό το εξάμηνο, όπως και στο μέλλον».

Σχολιάζοντας την επίμαχη απόφαση, η Έιμι Ριντ, προσωρινή διευθύντρια του προγράμματος Freedom to Learn του λογοτεχνικού σωματείου PEN America, υπογράμμισε: «Είναι παράλογο το ότι μπορεί να υποχρεώνεται ένας καθηγητής να μη διδάσκει τον Πλάτωνα, έναν θεμελιώδη στοχαστή στη μελέτη της δυτικής φιλοσοφίας […], απλώς και μόνο επειδή τα γραπτά του πραγματεύονται ζητήματα σχετικά με την αγάπη, το φύλο και την ανθρώπινη ταυτότητα. Η λογοκρισία κλασικών κειμένων στην υπηρεσία της πολιτικής ορθοδοξίας είναι αντίθετη με τους στόχους της εκπαίδευσης».

          Ελάχιστες προσωπικές ίσως άκαιρες σκέψεις,

                     Meis  Viribus

       Η είδηση αυτή που διαβάσαμε στο ηλεκτρονικό λογοτεχνικό περιοδικό “DIASTIXO”, ήρθε και μας γέμισε θλίψη για την σύγχρονη διαδρομή των Κλασικών Γραμμάτων, την μεγάλη αδιαφορία των μοντέρνων ανθρώπων, νέων γενεών φοιτητών και σπουδαστών για την Αρχαία Ελληνική και Ρωμαϊκή Γραμματεία στον Δυτικό Κόσμο. Κείμενα και έργα Αρχαίων Ελλήνων Επικών ποιητών όπως του Ομήρου και μέγιστων μέσα στους αιώνες Φιλοσόφων όπως ο θείος Πλάτων τα έργα τους σε πανεπιστημιακές σχολές και εκπαιδευτικά ιδρύματα Λογοκρίνονται στο όνομα της μοντέρνας των ημερών μας αντίληψης περί «Πολιτικής Ορθότητας» (Political Correct). Αυτό δεν είναι μόνο ανίερο αλλά και επικίνδυνο, όταν εδώ και αιώνες κανένας από τους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους και στοχαστές, λόγιους και συγγραφείς δεν μπορούν να υπερασπιστούν τα έργα και τις διδασκαλίες τους, που γράφτηκαν και ακούστηκαν πριν δύο χιλιάδες χρόνια σε εποχές εντελώς διαφορετικές από τις δικές μας και ανθρώπους με άλλες αξιακές αντιλήψεις, αισθητικές αρχές, ηθικές και κοινωνικές ανάγκες και συνήθειες. Τα μεγάλα και σημαντικά κείμενα, κλασικά έργα της Ελληνικής Αρχαιότητας θα ήταν αστείο και σαν σκέψη να πιστέψουμε ότι χρειάζονται την υπεράσπιση μιάς μικρής λογοτεχνικής ιστοσελίδας από τον Πειραιά και τον υποφαινόμενο, ο πικρός αυτός σχολιασμός προέρχεται από το γεγονός ότι μία μεγάλη μερίδα ατόμων που επισκέπτονται και βλέπουν και διαβάζουν τα Λογοτεχνικά Πάρεργα προέρχεται από το εξωτερικό, από διάφορα κράτη όλων των ηπείρων. Από την Κίνα, το Βιετνάμ, την Ινδία, την Ιαπωνία, τον Καναδά, τις ΗΠΑ, την Βραζιλία, το Μεξικό, την Αργεντινή, την μακρινή Αυστραλία, κράτη της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής…. Ίσως είναι Έλληνες που αγαπούν τα ελληνικά γράμματα ή αλλοδαποί σπουδαστές που λατρεύουν τον ελληνικό πολιτισμό και την κληρονομιά του. Και αυτό το κοινό θα παρακαλούσα να ενεργοποιηθεί με όποιον τρόπο μπορεί, να διαμαρτυρηθεί για την σύγχρονη Λογοκρισία που εφαρμόζεται στα Ομηρικά Έπη, τα Πλατωνικά Έργα και σε όσα άλλα και παράλληλα να καταθέσω την απορία μου-εκτός αν δεν το γνωρίζω- γιατί μέχρι σήμερα το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού, το Υπουργείο Παιδείας, η Ακαδημία Αθηνών, τα Πνευματικά Σωματεία, οι Πανεπιστημιακές Σχολές, οι Εταιρείες Ελλήνων Λογοτεχνών και άλλοι πνευματικοί φορείς δεν έχουν διαμαρτυρηθεί για την Λογοκρισία πάνω στα Αρχαία Κλασικά Κείμενα στα οποία βασίστηκε η Δυτική Σκέψη διαχρονικά, ο Στοχασμός, αναπτύχθηκαν οι σύγχρονες Ιδέες, καλλιεργήθηκαν τα μονοπάτια της Φιλοσοφίας, οι νέες επαναστατικές θεωρίες περί Πολιτικής Δημοκρατίας, Οικουμενικού Ανθρωπισμού, Ισότητας και Δικαιοσύνης, Ελευθερίας, όχι μόνο του Δυτικού Ανθρώπου. Η Αρχαία Ελληνική Πλατωνική κληρονομιά και τα Ελληνικά Γράμματα όπως αντίστοιχα και τα Ρωμαϊκά, οικοδόμησαν τον Ευρωπαϊκό, τον Δυτικό και Παγκόσμιο Πολιτισμό και τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματά του. Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει από δημόσια χείλη ότι οι γενιές των φιλοσόφων και στοχαστών, των επιφανών κριτικών και λογίων από τους αιώνες του Διαφωτισμού και της Αναγέννησης μέχρι και τον σημερινό 21^ον αιώνα  δεν ήσαν παρά επαρκείς ή λιγότερο επαρκείς σχολιαστές και ερμηνευτές των θεωριών των Αρχαίων Ελλήνων Φιλοσόφων και ιδιαίτερα του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Δεν συνέχισαν τα μονοπάτια ερευνητικής σκέψης και εμπειρικού πειραματισμού των Αρχαίων της Ιωνίας Επιστημόνων, των λεγόμενων Υλιστών Φιλοσόφων.  Μιμητές των Εκείνων λόγων, παρατηρήσεων, σκέψεων και έργων μέσα στο ιστορικό διάβα της Ανθρωπότητας δεν ήσαν οι μεταγενέστερες γενιές; Και αυτή η άποψη δεν εμπεριέχει κανένα στοιχείο ή υποψία σωβινισμού ή ελληνικού εθνικισμού εκ μέρους μας αλλά είναι η αποδεκτή ιστορική μαρτυρία μιας αλήθειας που αποδεχόμαστε ως ελεύθεροι πολίτες και κοσμοπολίτες περιπλανητές της Δυτικής Σκέψης του Στοχασμού, των Αισθητικών Θεωριών και Πολιτιστικής παράδοσης μαζί με τους Πνευματικούς και Εκπαιδευτικούς κύκλους και τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και Κολέγια διεθνώς. Θεωρούμε μάλιστα, σε περιόδους ανάπτυξης του Α.Ι. και υποχώρησης των Κλασικών Σπουδών διεθνώς οφείλουν τα Ελληνικά Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, οι Έλληνες Λόγιοι και Συγγραφείς, η ΟΛΜΕ και οι Φιλόλογοι, Καθηγητές να εκφράσουν δημόσια την διαμαρτυρία τους απέναντι σε τέτοιες ενέργειες όταν μάλιστα αυτά τα φαινόμενα προέρχονται από ένα πολυπολιτισμικό και εκπαιδευτικό περιβάλλον μιας ηπείρου που φημίζεται για την Ελευθερία της Έκφρασης, του Λόγου και των Δικαιωμάτων των Ανθρώπων όπου Γης. Και ακόμα, όταν Εμείς οι Έλληνες έχουμε το αλγεινό και κακόηθες παράδειγμα της καταλαλιάς και εχθρότητας απέναντι στον κλασικό φιλόλογο και εξαίρετο επιστήμονα τον Ιωάννη Συκουτρή, με τα γνωστά καταστροφικά για τον ίδιον σαν άτομο αποτελέσματα. Και αφού τον «ανάγκασαν» να φύγει από την ζωή, μεταγενέστερα, όλοι μιλούν και αναφέρονται στην έκδοση του Πλατωνικού Συμποσίου από την Ακαδημία Αθηνών και την μετάφραση, την εισαγωγή και τα σχόλιά του.

Ευχόμενος να μην κάνω λάθος με τα παραπάνω και πάρω την απάντηση Εσακουσόμεθα….

Με την σκέψη μας στις πέντε εργάτριες Μανάδες που χάθηκαν τόσο άδικα στο εργοστάσιο στα Τρίκαλα και τα φίλαθλα παιδιά της Θεσσαλονίκης στο αυτοκινητιστικό δυστύχημα στην Ρουμανία.

Τα τρία αυτά Λυρικά Ποιήματα του Ρήγα Γκόλφη

          ΜΑΝΑ

Μικρό παιδάκι κι άπλερο μες στης ζωής το δρόμο

παραπατώ αντιστήριγμα γυρεύοντας της σκέψης,

κ’ ενώ τριγύρω μου αγρυπνούν η δείλια με τον τρόμο,

στην αγκαλιά σου σφίξε με, μάνα, να μ’ ορμηνέψεις.

 

Ο άγουρος νιός δυνάμωσε, κ’ εσύ καρδιά που ορίζεις

φίλτρα, γητειές της νιότης μας, μην πας να τα γυρέψεις

σε στράτες κακοτράχαλες, που κρύφια τριγυρίζεις.

Στην αγκαλιά σου σφίξε με, μάνα να μ’ ορμηνέψεις.

 

Μά πάλι, που άντρας έγινα κ’ έγειρα στο μαράζι

μ’ εσέ του κόσμου ανεγνωμιά, που θες να με παιδέψεις,

και τυρανά τις μέρες μου έγνια άδικη που σφάζει,

στην αγκαλιά σου σφίξε με, μάνα, να μ’ ορμηνέψεις.

 

Και τώρα, που ίσκιος πέταξες κι απόσβησε το φώς σου,

τη θέλησή σου δεν ξεχνώ τα πάντα να μαντεύεις.

Για νάναι η θύμηση πιστή στον πόθο τον κρυφό σου,

μες στην ψυχή μου σ’ έβαλα, μάνα, να μ’ ορμηνεύεις.

          --//---

          ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ

Σκλαβιά του νου και της ψυχής, βαρειά ταπεινοσύνη,

          συνέφιασμα της νιότης.

Σκληρά με σφίγγουν σίδερα, παν της ψυχής μου οι κρίνοι,

          και νάμε στρατιώτης.

 

Μι’ ανεμοζάλη απάντεχη τ’ άθλιο κορμί μου γέρνει

          στο νόμο και στο γρόθο.

Κάτι κρυφό προς το ληστή με το φονιά με σέρνει,

          με σέρνει μ’ άγριον πόθο.

 

Σκοτάδι εντός μου απέραντο’ καμιά δροσιάς ιδέα

          και πίστης δε χαράζει.

Μιά βία τριγύρω υψώνεται και με πατά χυδαία

          κι όλα τ’ αγνά μαλάζει.

 

Άνθη του κήπου μου γλυκά, σπιτάκι ειρηνεμένο,

          μακριά μου όσο κι αν είστε,

με σπαραγμό σας συμπονώ, την ώρα περιμένω

          τον ίσκιο μου να σβήστε.

 

Ώ, αν είναι να χαθώ τυφλά, για βάρβαρα συνήθια,

          για μάταια κι άγρια μίση,

κάλιο  το μίσος να δεχτώ, κι απ’ τα δικά μου στήθια

          μιά νέα φωτιά να ορμήσει…

     --//---

          ΖΩΗ ΚΙ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

                               Του ΕΡΓΑΤΗ

Ένας χορός αδέρφια μου είν’ η ζωή εδώ κάτου.

Να τονέ σύρουμε όλοι μας ελάτε αγκαλιασμένοι,

κι όποιος λεβέντικα ακλουθά μακρύ το πάτημά του,

κι όποιος λυγίζεται άγουρα και καταγή απομένει.

 

Κι άς μην τραβάμε αβόλεφτα, τυφλά κατά το δρόμο

που χάραξε απελπισμού κ’ υπομονής σκοτάδι,

μ’ άς δώσουμε τα χέρια μας στης λευτεριάς το νόμο

και γύραθε άς σκορπίσουμε κ’ ενός ρυθμού το χάδι.

 

Αληθινά τα μάτια μας μέσα στον παιδεμό μας,

άς νιώσουνε τον Τύραννο που τάθελε κλειστά,

και πώς το χέρι που κρατάει σφιγμένο το λαιμό μας

μας κάρφωσε τις όψεις μας σαν έργατα φριχτά.

 

Στη νέα τη στράτα ανέγγιχτα θ’ αφήνουμε το χώμα,

τί θα πατάμε του Άσπλαχνου τις χίλιες τις μορφές

και τα πεδούκλια σπάνοντας θε να τηράμε ακόμα

οι Πόρτες που διαβαίνουμε να μην σταθούν κρυφές.

 

Και σα χυθεί παντού το φώς της Νίκης κ’ η γαλήνη,

σαν απλωθεί η αγάπη μας κι ως των ανθών το χνούδι,

άχ! τότες άλλο αδέρφια μου εδώ δε θ’ απομείνει

παρά ο χορός μας να τραβάει μ’ ένα γλυκό τραγούδι.

          Τα Ποιήματα του Δημοτικιστή Ρουμελιώτη ποιητή Ρήγα Γκόλφη (Μεσολόγγι 21/1/1882- Αθήνα 1/1/1958), λογοτεχνικό ψευδώνυμο του συμβολαιογράφου Δημήτρη Δημητριάδη Λυρικού εκπροσώπου της Β΄ Μεταπολεμικής- Παλαμικής Γενιάς, προέρχονται από τον τόμο ΡΗΓΑΣ ΓΚΟΛΦΗΣ, ΠΟΙΗΜΑΤΑ. Συγκεντρωτική Έκδοση. Επιμέλεια, εισαγωγή, σχόλια: Κώστας Στεργιόπουλος, εκδόσεις του Βιβλιοπωλείου της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα, 9, 2002, σ. 626.  Ευρώ 21.50.

Γιώργος Χ. Μπαλούρδος

Πειραιάς

30/1/2026